Η αμαρτία ως οφειλή και η μετάνοια ως αποκατάσταση

Η φράση «άφες ημίν τα οφειλήματα ημών» από το «Πάτερ ημών» είναι τόσο οικεία ώστε συχνά παύουμε να προσέχουμε τη δύναμη των λέξεών της. Κι όμως, η επιλογή της λέξης «οφειλήματα» αντί της λέξης «αμαρτήματα» δεν είναι τυχαία.

Του Πέτρου Δ. Δαμιανού (Δρ. Φιλοσοφίας – Διδακτικό Προσωπικό ΕΜΠ)

Εισάγει έναν διαφορετικό τρόπο κατανόησης της ανθρώπινης ηθικής ζωής, έναν τρόπο που μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την παράβαση στην αποκατάσταση, από την ενοχή στην ευθύνη, από το παρελθόν της πράξης στο παρόν της εκκρεμότητας που αυτή αφήνει πίσω της. Στηρίζει ολόκληρη την ηθική στην οντολογία και όχι στην ψυχολογία, για την οποία αποκλειστικά ενδιαφέρεται η εποχή μας.

Συνήθως η αμαρτία νοείται ως παραβίαση ενός κανόνα ή μιας θείας εντολής. Το βασικό ερώτημα είναι αν ο άνθρωπος υπάκουσε ή ανυπάκουσε. Μέσα σε αυτή την προοπτική, το κέντρο βάρους βρίσκεται στην ίδια την πράξη. Η αμαρτία είναι κάτι που συνέβη. Είναι ένα γεγονός του παρελθόντος.

Η γλώσσα της οφειλής, όμως, αλλάζει το σημείο εστίασης. Όταν μιλάμε για χρέος, δεν μας ενδιαφέρει πρωτίστως το πώς δημιουργήθηκε, αλλά το ότι εξακολουθεί να υπάρχει. Το ουσιαστικό δεν είναι ότι κάποτε δανείστηκα, αλλά ότι ακόμη χρωστάω. Αν…