ORTHODOX HOUSE
⛪ All churches
Sign in
☦ Today Tuesday, July 28 / July 15 (old style) 🍽 Fast-free day Gregorian calendar ⇄
Apostles of 70 Prochorus, Nicanor, Timon, Parmenas · St Irene, Abbess of the Convent of Chrysovalantou (912)

Приложение I. Текст 50-й главы Кормчей, параллельно с ее источниками

I. Глави́зна ѡ҆ сро́дствѣ ꙗ҆́же ѿ кро́ве (Περὶ τῆς ἐξ αἵματος) Степе́ни по родству̀ разсꙋжда́ютсѧ си́це: ꙗкоже ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ е҆ди́нъ е҆ста̀ степе́нь: ѻ҆те́цъ бо роди сы́на, и҆ есть е҆ди́но родство̀. 439 Бра́тїѧ же, е҆ли́ко и҆́хъ а҆́ще бᲂу́детъ, втора́гѡ степе́не междѹ̀ собо́ю сᲂу̑ть: и҆бо въ ко́емждо родствѣ̀ два то́чїю прїе́млетасѧ. 440 Мᲂу́жъ и҆ жена̀ не составлѧ́ютъ ра́зныхъ степе́ней, но сᲂу́ть всегда̀ е҆динъ и҆ то́йжде степе́нь, поне́же дрᲂу́гъ дрᲂу́га не ражда́етъ, нижѐ ѿ е҆ди́нагѡ ѻ҆тца̀ рожде́ни сѹ҆́ть [сутъ рожде́ни]. 441 442 Περὶ τῶν τῆς συγγενείας βαθμῶν 443 συνοπτικὴ συλλογὴ ἐκ διαφόρων συντεθεῖσα παρὰ Ζαχαρίου ἱερέως Σκορδυλίου Κρητός, τοῦ ἐπονομαζομένου Μαραφαρᾶ, καὶ ἐπιτρόπου τοῦ τῆς Κωνσταντινουπόλεως οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Ἰωάσαφ, σὺν τοῖς ἄλλοις ἐκατεστρώθη Μανουήλου ἱεροδιακόνου καὶ μεγάλου χαρτοφύλακας τῆς μεγάλης ἐκκλησίας, ἔκθεσις ἁπλουστέρα τε καὶ συντομωτέρα, συντεθεῖσα παρ’ ἡμῶν ἀρτίως καὶ ἐκδοθεῖσα ὁρισμῷ τοῦ παναγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου, τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Ἱερεμίου. Ἐγένετο δὲ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον 444 Ἐπειδὴ οἱ πρὸ ἡμῶν περὶ τῶν τοιούτων συγγεγραφότες, διὰ τὸ ἀμφίγνωμον αὐτῶν, ἀσαφῆ τὰ τοιαῦτα κατέστρωσαν, ποῦ μὲν ἀλλήλοις, ποῦ δὲ ἑαυτοῖς ἀντιλέγοντες, διὸ οὐδὲ ποικιλότητι φράσεως, ἀλλ’ ἁπλότητι λέξεων αὐτὰ συντεθήκαμεν, ὅθεν καὶ λέγομεν. Ἡ συγγένεια διαιρεῖται εἰς πέντε τάξεις· 445 πρώτην, τὴν ἐξ αἵματος· δευτέραν, τὴν ἐξ ἀγχιστείας, ἢγουν τῆς κοινῶς λεγομένης συμπενθερίας, ἥτις ὑπάρχει ἀπὸ δύο (1 об.) γενῶν· 446 τρίτην, τὴν ἐκ τριγενείας, συμπενθερίαν οὖσαν καὶ αὐτὴν ἐκ τριῶν γενῶν· τετάρτην, τὴν ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος· καὶ πέμπτην, τὴν ἐκ υἱοθεσίας, ἥτις γίνεται μετὰ ἱερῶν εὐχῶν. Καὶ ἡ μὲν ἀφ’ αἵματος ἐπίσης κωλύεται εἰς τοὺς ἀνιόντας καὶ κατιόντας καὶ πλαγίους ἄχρι τοῦ ἑβδόμου βαθμοῦ, καὶ λύεται εἰς τὸν ὄγδοον. Ἡ δὲ ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος καὶ τῆς υἱοθεσίας κωλύεται ἄχρι τοῦ ἑβδόμου βαθμοῦ, καὶ λύεται εἰς τὸν ὄγδοον, εἰς τοὺς κατιόντας μόνον. 447 Θεωροῦνται δὲ καὶ οἱ βαθμοὶ ἀκριβῶς. Ἐπὶ δὲ τῶν ἐξ ἀγχιστείας, οὐ χρεία ὑπάρχει βαθμῶν, ἀλλὰ θεωρεῖται μόνον τὸ ἀσύγχυτον· λύεται γὰρ καὶ ἕκτος, καὶ κωλύεται καὶ ἕβδομος, καθὼς μέλλομεν ἔμπροσθεν δηλῶσαι. Ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν ἐκ τριγενείας. Καὶ ἐπειδὴ ἐδείξαμεν, ὅτι πέντε συγγένειαι ὑπάρχουσιν, εἴπωμεν πρῶτον περὶ τῆς ἐξ αἵματος. 448 Ἐπὶ τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων εἰς ἀπέραντον ὁ γάμος κεκώλυται· οὐ γὰρ δύναταί τις λαβεῖν τὴν μητέρα αὐτοῦ, ἢ τὴν μάμμην, ἢ τὴν προμάμμην, ἢ τὴν δισμάμμην, ἢ τὴν τρισμάμμην, ἢ τὴν ἀπομάμμην, οὐδὲ τὴν θυγατέρα αὐτοῦ, ἢ τὴν ἐγγόνην, ἢ τὴν προεγγόνην, ἢ τὴν δισεγγόνην, ἢ τὴν τρισεγγόνην, ἢ τὴν ἀπεγγόνην. Καὶ οὗτοι μέν εἰσιν οἱ ἀνιόντες καὶ κατιόντες. Внима́й до́брѣ сїѧ̀ разсказа́нїѧ. 1. Никтоже мо́жетъ свою̀ сестрѹ̀ въ женѹ̀ себѣ̀ поѧ́ти, поне́же е҆́сть втора́гѡ степе́не, сі́есть: Пе́тръ родѝ Геѡ́ргїѧ и҆ Ма́рїю: сѐ два́ рожде́нїѧ, и҆ два̀ степе́не. Сі́и ᲂу҆́бѡ сегѡ̀ ра́ди поѧ́ти себѐ не мо́жета. Σκόπει καλῶς τὰ διαγράμματα. 450 (2) 1. Οὐ δύναταί τις λαβεῖν τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ· 2. Никто́жѐ мо́жетъ [брата́нку свою̀, сі́есть] дще́рь бра́та своегѡ̀ родна́гѡ въ женѹ̀ себѣ̀ поѧ́ти, поне́же сѹ̑ть тре́тїѧгѡ степе́не, тре́тїѧгѡ степе́не, сі́есть: Пе́тръ родѝ Геѡ́ргїѧ и҆ І҆ѡа́нна, и҆ сѹ̑ть два̀ рожде́нїа. І҆ѡа́ннъ роди Мари́нꙋ, 451 се тре́тїе рожде́нїе и҆ тре́тїй степе́нь. Мари́на ѹ҆́бѡ Геѡ́ргїеви е҆́сть брата́нною, Геѡ́ргїй же Мари́нѣ стры́й, сегѡ̀ ра́ди поѧ́тисѧ не мо́жета. 2 . οὐδὲ τὴν ἀνεψιὰν 452 αὐτοῦ· 3. Никто́жѐ мо́жетъ стры́йнꙋю сестрꙋ̀ свою̀ себѣ̀ въ женѹ̀ поѧ́ти, поне́же пе́рвїи [пе́ршїи] 453 нарица́ютсѧ стры́йнїи бра́тїѧ, и҆ сѹ̑ть четве́ртагѡ степе́ни, сі́есть: Пе́тръ родѝ Геѡ́ргїѧ и҆ І҆ѡа́нна, бра́тїю родн́ю, и҆́же сѹ̑ть двᲂу́хъ [дво́хъ] степе́нїй: ѿ Геѡ́ргїѧ роди́сѧ Ѳѡма, ѿ І҆ѡа́нна же Ма́рїа, и҆́же нарица́ютсѧ пе́рвїи стры́йнїи бра́тїѧ, сі́есть, стры́йнїи родні́и бра́тїѧ, и҆ сѹ̑ть четве́ртагѡ степе́не, и҆́бо четы́ри рожде́нїа сѹ̑ть, и҆ сегѡ̀ ра́ди поѧ́тисѧ не мо́жета. 3 . οὐδὲ τὴν πρώτην ἐξαδέλφην αὐτοῦ· 4. Никто́жѐ поѧ́ти себѣ̀ женѹ̀ мо́жетъ пе́рвой стры́йной свое́й сестры̀ дще́рь, поне́же пѧ́тагѡ сѹ̑ть степе́не: ѿ Геѡ́ргїѧ бо родѝсѧ Ѳѡма̀, ѿ І҆ѡа́нна же бра́та є҆гѡ̀ родна́гѡ Ма́рїа, и҆́же сѹ̑ть четве́ртагѡ степе́не. Ѿ Ма́рїи же И҆ри́на родѝсѧ, и҆ сїѧ̀ є҆́сть пѧ́тагѡ степе́не: и҆ сегѡ̀ ѹ҆́бѡ ра́ди Ѳѡма̀ со И҆ри́ною поѧ́тисѧ не мо́жета 4 . οὐδὲ τὴν θυγατέρα τῆς πρώτης ἐξαδέλφης αὐτοῦ· 5. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ [втору́ю] 454 стры́йнꙋю сестрѹ̀, поне́же сѹ̑ть шест҃а́гѡ степе́не: Геѡ́ргїй бо и҆ І҆ѡа́ннъ, и҆́же сѹ̑ть родні́и бра́тіа, сѹ̑ть два̀ степе́ни: сы́нове же и҆́хъ Ѳѡма̀ и҆ Ма́рїа, нарица́емїи пе́рвїи стры́йнїи бра́тїѧ, сѹ̑ть другі́е два̀ степе́ни, и҆ се сѹ̑ть четы́ри степе́ни. Сы́нове же ѿ си́хъ ро́ждьшїисѧ, сі́есть, Дими́трїй, е҆го́же родѝ Ѳѡма̀, и҆ А҆́нна, ю҆́же родѝ Ма́рїа, съставлѧ́ютъ шесты́й степе́нь, и҆ сегѡ̀ ра́ди поѧ́тисѧ не мо́жета. 5 . οὐδὲ τὴν δευτέραν ἐξαδέλφην αὐτοῦ· 6. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ вторыѧ стры́йныѧ сестры̀ своеѧ̀ дще́рь, поне́же е҆́сть е҆́мѹ въ седмо́мъ степе́ни: бра́тїѧ бо родні́и во второ́мъ себѣ̀ сѹ̑ть степе́ни, рожде́нїи же ѿ нихъ въ четве́ртомъ сѹ̑ть степе́ни: ѿ си́хъ рожде́нїи, сі́есть, втора́ѧ стры́йнаѧ бра́тїа, шеста́гѡ сѹ̑ть степе́не, дще́рь же е҆ди́нагѡ втора́гѡ стры́йнагѡ бра́та е҆́сть седма́гѡ степе́не. И҆ сегѡ̀ ра́ди Дими́трїй дще́ри вторы́ѧ своеѧ̀ стры́йныѧ сестры̀ А҆́нны поѧ́ти не мо́жетъ. 6 . οὐδὲ τὴν θυγατέρα τῆς δευτέρας ἐξαδέλφης αὐτοῦ· 1 в Ирмологионе далее прибавлено: Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι τόν παλαιὸν καιρὸν ἐγένετο ἀκωλύτως· ὁ δὲ οἰκουμενικὸς πατριάρχης κύριος Ἀλέξιος συνοδικῶς ἐμπόδισε καὶ ἐγγράφως νὰ μὴ γίνεται· ὅμως ἂν φθάσῃ καὶ γενῇ ἐξ ἀγνωσίας, κανονίζεται παρὰ τοῦ ἀρχιερέως, καὶ δὲν χωρίζεται. 7. Мо́жетъ кі́йждо поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ тре́тїю стры́йнꙋю сестрѹ̀, поне́же е҆́сть во ѻ҆смо́мъ степе́ни: поне́же втора́ѧ стры́йнаѧ бра́тїѧ въ шесто́мъ сѹ̑ть степе́ни, тре́тїи же во ѻ҆смо́мъ, и҆ сегѡ̀ ра́ди мо́гꙋтъ поѧ́ти себе въ сꙋпрᲂу́жество. 7 . Λαμβάνει δὲ τήν τρίτην ἐξαδέλφην αὐτοῦ· *. Однако же, в Prochiron auctum (tit. VIII, cap. 104) под этою схемою замечено: κἂν κωλύηται παρὰ τοῦ πατριάρχου κυροῦ Σισιννίου. в Ирмологионе прибавлено: καὶ ἕως τῶν ὀκτὼ βαθμῶν ἡ ἐξ αἵματος συγγένεια διαλύεται, καὶ εἰς ἀνιόντας, καὶ εἰς κατιόντας. 8. Мо́жетъ кї́йждо поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ внᲂу́кꙋ [вн́чкꙋ] 455 вторы́ѧ [о́й] стры́йной сестры̀ свое́й, поне́же подо́бнѣ есть ѻ҆сма́гѡ степе́не: и҆́бо вторы́е [–и] стры́йнїи бра́тїѧ сѹ̑ть шеста́гѡ степе́не, внᲂу́ка же есть во ѻ҆смо́мъ степе́ни. Довлѣ́ютъ сїѧ̀ ѡ҆ сро́дствѣ е҆́же ѿ кро́ве. (3) 8. Καὶ 456 τὴν ἐγγόνην τῆς δευτέρας ἐξαδέλφης αὐτοῦ· *. в таблицах Мануила и в Ирмологионе эта схема опущена. Καὶ μέχρι μὲν τούτου ἡ ἀπὸ τοῦ αἵματος συγγένεια. 457 II. Главизна ѡ҆ сро́дствѣ, ꙗ҆́же ѿ дв́родныхъ, сі́есть, и҆сходѧ́щаѧ ѿ родства̀ мᲂу́жа и҆ ѿ родства̀ жены̀. (Περὶ τῆς ἐξ ἀγχιστείας, ἤγουν διγενείας.) 1. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ ма́терь и҆ дще́рь. А҆́ще поѧлъ есть женѹ̀, и҆мѹ́щꙋю дще́рь, по сме́рти жены̀ своеѧ̀, ма́тере тоѧ̀ дще́ри, дще́рь поѧ́ти не мо́жетъ: нижѐ а҆́ще дще́рь поѧ́тъ ѹ҆ нѣ́кїѧ жены̀, по сме́рти жены̀ своеѧ̀ ма́терь ѹ҆ме́ршїѧ жены̀ своеѧ̀ поѧ́ти въ женѹ̀ себѣ̀ не мо́жетъ: поне́же ма́ти и҆ дще́рь е҆ди́нагѡ есть степе́не, мᲂу́жъ же и҆ жена̀ не творѧ́тъ степе́не. Ἡ δὲ ἐξ ἀγχιστείας, τοιαύτη· 458 1 . Οὐ δύναταί τις λαβεῖν μητέρα καὶ θυγατέρα· *. В Ирмологионе степени свойства между одним супругом и кровными родственниками другого считаются на единицу больше. 2. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти въ женѹ̀ себѣ̀ внᲂу́кꙋ жены̀ своеѧ̀, 459 сі́есть, ба́бкꙋ и҆ внѹ́кꙋ, поне́же два̀ степе́ни сѹ̑ть: ма́ти бо и҆ дще́рь а҃ степе́нь есть, внᲂу́ка же, сі́есть, дще́рь дщере е҆ѧ, два̀ е҆́ста̀ степе́ни. 2 . ἢ μάμμην καὶ ἐγγόνην· 460 * В оригинале нет этой цифры. 3. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти въ женѹ̀ правнꙋкꙋ жены̀ своеѧ̀, сі́есть бабкꙋ и҆ пра́внꙋкꙋ е҆ѧ̀, поне́же сѹ̑ть тре́тїѧгѡ степе́не. 3 . ἢ μάμμην καὶ δισεγγόνην· 4. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ прапра́внꙋкꙋ жены̀ своеѧ̀, сі́есть, ба́бкꙋ и҆ прапра́внꙋкꙋ, поне́же сѹ́ть четы́ре степе́ни. 4 . ἢ μάμμην καὶ τρισεγγόνην· 5. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ женѹ̀ двѣ̀ сестры̀, поне́же втора́гѡ сѹ̑ть степе́не. 6. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ сестре́ницꙋ жены своеѧ̀, сі́есть, те́ткꙋ и҆ сестрени́цꙋ. 6 . οὐδὲ θείαν 461 ἁπλῶς 462 καὶ ἀνεψιάν· * в Ирмологионе схема эта опущена. 7. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ вели́кꙋю те́ткꙋ и҆ пра́внꙋкꙋ, поне́же есть четве́ртагѡ степе́не. 7 . οὐδὲ μεγάλην θείαν καὶ ἀνεψιάν· * в Ирмологионе вместо этой схемы поставлена следующая: οὔτε τὴν ἐγγόνην τῆς γυναικαδέλφης αὐτοῦ. 8. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ двѣ̀ стры́йные сестры̀, поне́же четве́ртагѡ сѹ́ть степе́не. 8 . οὐδὲ δύο πρώτας ἐξαδέλφας· 9. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ ма́лꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ стры́йнꙋю, сі́есть, сестры̀ стры́йной жены̀ своеѧ̀ дще́рь, поне́же есть пѧ́тагѡ степе́не. 9 . οὐδὲ μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν· 10. Никто́жѐ мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ двѹ́хъ вторыхъ стры́йныхъ се́стръ, поне́же сѹ̑ть шеста́гѡ степе́не: Нове́лла четве́ртыѧ кни́ги Константи́на Гарменоп́ла̀, ти́тла ѕ҃-ѧ. Запреща́етъ цр҃ковь ст҃а́ѧ, е҆ди́номꙋ мᲂу́жꙋ поѧ́ти въ женѹ̀ двѣ̀ вторы́е стры́йные сестры̀: не бо̀ е҆́сть, ꙗкоже нѣ́цыи мнѧ́тъ бы́ти, седмы́й степе́нь ѿ родства̀, и҆лѝ сва́тства, но шесты́й е҆́сть: и҆́бо мᲂу́жъ и҆ жена̀ е҆ди́нъ степе́нь составлѧ́ютъ. И҆ сїѐ вопроше́но бы́ло во времена̀ Никола́ѧ патрїа́рха[–хи], и҆ запреще́нѡ е҆́сть. И҆ и҆зда́ный е҆́сть зако́нъ Е҆мманᲂу́ила цр҃ѧ̀, и҆ ѡ҆предѣлѧ́етъ николи́же семѹ̀ бы̀ти. 10 . Οὐδὲ δύο δευτέρας ἐξαδέλφας· Νεαρὰ ἐκ τοῦ δ' βιβλίου Κωνσταντίνου τοῦ Ἁρμενοπούλου καὶ τίτλου ἕκτου· Κεκώλυκεν ἡ ἐκκλησία τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δύο δευτέρας ἐξαδέλφας λαμβάνειν· οὐ γὰρ ἕβδομος ἐξ ἀγχιστείας, ὡς οἴονταί τινες, συνάγεται βαθμός, ἀλλὰ ἕκτος, διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός· τοῦτο γὰρ ζητηθὲν ἐπὶ τοῦ πατριάρχου Νικο(4 об.)λάου ἐκωλύθη παρὰ τῆς ἐκκλησίας. Προέβη δὲ καὶ θέσπισμα τοῦ βασιλέως καίσαρος Μανουήλ, μὴ γίνεσθαί ποτε τοῦτο διοριζόμενον. 463 Пе́тръ поѧ́лъ є҆́сть себѣ̀ въ жены̀ двѣ̀ вторы́е стры́йные сестры̀: вторы́й ᲂу҆́бѡ бра́къ є҆́сть sѣлѡ̀ безмѣ́стный и҆ всѧ́кѡ беззако́нный, и҆́же и҆ разлꙋчѝ и҆ разрѣшѝ: ка́кѡ бо мо́жетъ бы́вый и҆ногда̀ мᲂу́жъ є҆ди́ныѧ вторы́ѧ стры́йныѧ сестры̀, и҆ шва́геръ вторы́е, да ны́нѣ бѹ́детъ мᲂу́жъ є҆ѧ̀, повнегда̀ ѿ пе́рвыѧ разрѣши́тсѧ, и҆лѝ сме́ртїю, и҆лѝ разрѣше́нїемъ цр҃ко́внымъ; Ѿ разсужде́нїѧ ст҃ѣ́йшагѡ патрїа́рха[–хи] антіохї́йскагѡ гд҃на Валсамѡ́на: а҆́ще мо́жетъ є҆ди́нъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ двѣ̀ вторы́й стры́йныѧ сестры̀; на концѣ̀ глаго́летъ: Вѣ́мъ зако́ннѡ и҆ пра́веднѡ си́лою церко́вною запреще́ннѡ бы́ти є҆́ди́номꙋ мѹ́́жꙋ поѧ́ти себѣ̀ въ жены̀ двѣ̀ вторы́ѧ стры́йныѧ сестры̀, и҆ сопротивнѡ. А҆́ще же что̀ си́цево приключи́тсѧ бы̀ти, кромѣ̀ всѧ́когѡ закоснѣ́нїѧ да разлꙋча́тсѧ и҆ є҆питимї́ею да и҆спра́вѧтсѧ. 11. є҆ди́нъ мᲂу́жъ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ мо́жетъ дще́рь вторы́ѧ стры́йныѧ сестры̀ жены̀ своеѧ̀, поне́же є҆́сть седма́гѡ степе́не: Поне́же ᲂу҆́бѡ предвоспомѧнᲂу́хомъ трѝ те́тки, вели́каѧ же те́тка гл҃етсѧ сестра̀ дѣ́днаѧ и҆лѝ бабина, ма́лаѧ ᲂу҆́бѡ те́тка гл҃етсѧ стры́йнаѧ пе́рваѧ сестра̀ ѻ҆́тча, и҆лѝ ма́тернѧ. Ὁ Πέτρος εἰς δύο δευτέρας ἐξαδέλφας· ὁ δεύτερος οὖν τούτων γάμος ἀτοπώτατος καὶ παρανομώτατος, ὃν καὶ διάλυε. Πῶς γὰρ τόν ποτε τῆς μιᾶς ἐξαδέλφης τυγχάνοντα σύζυγον, τῆς δὲ ἑτέρας γαμβρόν, νῦν αὐτῆς γενέσθαι ἄνδρα, θανάτῳ ἴσως τῆς προτέρας, ἢ καὶ διαζυγίῳ διασπασθέντα; 464 Ἐκ τῆς διαγνώσεως τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Ἀντιοχείας κυρίου Βαλσαμών· εἰ χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ δισεξαδέλφαις συνάπτεσθαι; Ἐπάγει που ἐν τῷ τέλει οὕτως· Διαγινώσκω κανονικὸν εἶναι καὶ νόμιμον, τὸ μετὰ αὐθεντίας ἐκκλησιαστικῆς κωλύεσθαι τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ δισεξαδέλφαις συνάπτεσθαι, καὶ τὸ ἀνάπαλιν· καὶ εἰ λάθοι γενέσθαι τοιοῦτόν τι, σπουδαίως διασπᾶσθαι, καὶ μετ’ ἐπιτιμίου διορθοῦσθαι. 465 11 . Λαμβάνει δὲ τὴν θυγατέρα τῆς δευτέρας ἐξαδέλφης τῆς γυναικὸς αὐτοῦ· Καὶ ἐπειδὴ τρεῖς θείας εἴπομεν ὄπισθεν· 466 τὴν ἁπλῶς θείαν, τὴν μεγάλην θείαν καὶ τὴν μικρὰν θείαν, λέγο(5)μεν, ὅτι ἁπλῶς θεία ἐστὶν ἡ τοῦ πατρός, ἢ τῆς μητρὸς ἀδελφή· μεγάλη δὲ θεία ἐστὶν ἡ τοῦ πάππου, ἢ τῆς μάμμης ἀδελφή· καὶ μικρὰ θεία ἐστὶν ἡ τοῦ πατρός, ἢ τῆς μητρὸς πρώτη ἐξαδέλφη. Стры́й 467 тро́ичнѡ прїе́млетсѧ: и҆лѝ про́стѣ гл҃е́тсѧ стры́й, бра́тъ ѻ҆́тчїй, и҆́ли ма́тернїй, и҆́же е҆́сть тре́тїѧгѡ степе́не къ своемꙋ̀ брата́ничю [брата́нкꙋ]: и҆лѝ вели́кїй стры́й, и҆́же е҆́сть бра́тъ дѣ́довъ, и҆лѝ ба́бинъ, и҆́же е҆́сть четве́ртагѡ степе́не къ сы́нꙋ, внᲂу́кꙋ 468 брата́нка своегѡ̀: и҆лѝ ма́лый стры́й, ꙗкоже е҆́сть пе́рвый стры́ечный бра́тъ ѻ҆тца̀, и҆лѝ ма́тере моеѧ̀, и҆ се́й е҆́сть пѧ́тагѡ степе́не ко мнѣ̀. 12. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не пое́млютъ в̾ бра́къ ма́терь и҆ дще́рь, поне́же сѹ̑ть два̀ степе́ни: Τὸ δὲ θεῖος ὄνομα τρισσῶς λέγεται· ἢ γὰρ θεῖος ἁπλῶς, ὡς ὁ τοῦ πατρός, ἢ τῆς μητρὸς ἀδελφός, ὃς καὶ τρίτου βαθμοῦ ἐστι πρὸς τὸν ἀνεψιόν, ἢ τὴν ἀνεψιὰν αὐτοῦ· ἢ μέγας θεῖος, ὡς ὁ τοῦ πάππου, ἢ τῆς μάμμης ἀδελφός, ὃς καὶ τετάρτου βαθμοῦ ἐστι πρὸς τὸν ἐξανεψιόν, ἢ τὴν ἐξανεψιὰν αὐτοῦ (οὕτω γὰρ οἱ τῶν ἀνεψιῶν παῖδες καλοῦνται)· ἢ μικρὸς θεῖος, ὡς ὁ τοῦ πατρός, ἢ τῆς μητρὸς πρωτεξάδελφος, ὃς καὶ πέμπτου βαθμοῦ ἐστι πρὸς τὸν μικρὸν ἀνεψιόν, ἢ τὴν μικρὰν ἀνεψιὰν αὐτοῦ (οὕτω γὰρ οἱ τῶν ἐξαδέλφων παῖδες καλοῦνται). Τὰ αὐτὰ δὲ καὶ περὶ τῆς θείας λέγομεν. 469 12 . Οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱός, μητέρα καὶ θυγατέρα· 13. Ѻ҆ц҃ъ и҆ сы́нъ не пое́млютъ въ бра́къ ба́бꙋ и҆ внᲂу́кꙋ еѧ̀, поне́же сѹ̑ть тре́тїѧгѡ степе́не: 13 . ἢ μάμμην καὶ ἐγγόνην· 470 14. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не пое́млютъ себѣ̀ въ бра́къ ба́бꙋ и҆ пра́внꙋкꙋ е҆ѧ̀, поне́же сѹ̑ть четве́ртагѡ степе́не: 15. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не пое́млютъ пра́бабꙋ и҆ прапра́внукꙋ, поне́же сѹ̑ть пѧ́тагѡ степе́не: 16. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ двѣ̀ родны́е сестры̀ не пое́млета себѣ̀ въ бра́къ: 16 . Οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱὸς δύο ἀδελφάς· 17. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не мо́жета те́ткꙋ простᲂу́ю и҆ внᲂу́кꙋ е҆ѧ̀ поѧ́ти: 471 17 . Οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱός, θείαν 472 καὶ ἀνεψιὰν ἁπλῶς· 473 18. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не мо́жета поѧ́ти себѣ̀ въ бра́къ двѣ̀ пе́рвыѧ стры́йныѧ ̀сестры̀: 18 . Οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱός, δύο πρώτας ἐξαδέλφας· 19. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ поѧ́ти себѣ̀ въ бра́къ мо́жета меньшᲂу́ю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ: 19 . Λαμβάνει δὲ πατὴρ καὶ υἱὸς μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν· * У Властаря дозволение брака в этой комбинации свойства сопровождается указанием источника – вешение (ψήφισμα) солунского митрополита Михаила Хумна, с оговоркой впрочем, что все другие считают такой брак запрещенным (Σύντ. VI, 130; ср. стр. 136). в Ирмологионе принято это последнее мнение. 20. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не пое́млета себѣ̀ въ бра́къ двѣ̀ вторы́ѧ сестры̀ стры́йныѧ: 20 . Δύο δὲ δευτέρας ἐξαδέλφας οὐ λαμβάνουσι· * Взято из Властаря (Σύντ. VI, 131–132), или из Арменопула (изд. Геймбаха, стр. 512, § 4). в Prochiron auctum схема эта сопровождается указанием источника: οὐδὲ γὰρ πρέπει πατέρα καὶ υἱὸν συμμιγῆναι δισεξαδέλφαις δυσί, κἂν καὶ ζʹ βαθμοῦ ἐστιν ἐξ ἀγχιστείας, κατὰ τὴν συνοδικὴν διάγνωσιν τὴν καὶ ὑπογεγραμμένην οὖσαν παρὰ τοῦ χαρτοφύλακος τοῦ Κυρίτζη (tit. VIIІ, cap. 113). Вонтпли́вость. 474 Вопро́съ. Чесѡ̀ ра́ди прости́хомъ ѻ҆тц̀ и҆ сы́нови поѧ́ти въ бра́къ ма́лꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ, двѣ́же вторы́е стры́йные сестры̀ не проща́емъ; Ѿвѣтъ. Поне́же ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ, поемлюще въ бра́къ ма́лꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ, сѹ̑ть е҆щѐ въ мѣстѣ ѻ҆тца̀ и҆ сы́на: двᲂу́хъ [дво́хъ] же вторы́хъ стры́йныхъ се́стръ поѧ́тїе творѧ́тъ ѻ҆тца̀ и҆ сы́на шва́грами, и҆ в̾ пе́рвомъ ᲂу҆́бѡ не слива́ютсѧ и҆мена̀: а҆ и҆дѣ́же и҆мена̀ слива́ютсѧ, бра́къ не составлѧ́етсѧ. Ἀπορία. 475 Καὶ διὰ τί τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν ἐλύσαμεν λαβεῖν μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν, δύο δὲ δευτέρας ἐξαδέλφας λαβεῖν αὐτοὺς ἐκωλύσαμεν; Λύσις· 476 ὅτι ὁ μὲν πατὴρ καὶ ὁ υἱὸς εἰς τὴν μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιὰν πάλιν πατρὸς καὶ υἱοῦ ἀπέχουσι τόπον· εἰς δὲ τὰς δύο δευτέρας ἐξαδέλφας γίνονται, ἀντὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ, σύγγαμβροι. Καὶ ἐκεῖ μὲν οὐ συγχέονται τὰ ὀνόματα, (6 об.) ἐνταῦθα δὲ συγχέονται· καὶ ἐν οἷς τὰ τοῦ γένους ὀνόματα συγχέονται, ἐν τούτοις ὁ γάμος ἀθέμιτος. 21. Ѻ҆те́цъ и҆ сы́нъ не пое́млютъ вели́кꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ: 21 . Οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱὸς μεγάλην θείαν καὶ ἀνεψιάν· * в Ирмологионе эта схема опущена. 22. Дѣ́дъ и҆ внᲂу́къ не мо́жета поѧ́ти себѣ̀ въ бра́къ ма́терь и҆ дще́рь е҆ѧ̀: 22 . Οὐδὲ πάππος καὶ ἔγγονος μητέρα καὶ θυγατέρα· 23. Дѣ́дъ и҆ внѹ́къ не пое́млета въ бра́къ ба́бꙋ и҆ внᲂу́кꙋ: 23 . Οὐδὲ πάππος καὶ ἔγγονος μάμμην καὶ ἐγγόνην· 24. Дѣ́дъ и҆ внᲂу́къ не мо́жета поѧ́ти въ бра́къ праба́бꙋ и҆ пра́внꙋкꙋ е҆ѧ̀: 25. Нижѐ дѣ́дъ и҆ внѹ́къ мо́жета двѣ̀ сестры̀ поѧ́ти себѣ̀ въ бра́къ: 25 . Οὐδὲ πάππος καὶ ἔγγονος δύο ἀδελφάς· 26. Нижѐ дѣ́дъ и҆ внѹ́къ те́ткꙋ простѹ́ю и҆ сестре́ницꙋ е҆ѧ̀ въ бра́къ себѣ̀ поѧ́ти мо́гꙋтъ: 26 . Οὐδὲ πάππος καὶ ἔγγονος θείαν ἁπλῶς 477 καὶ ἀνεψιάν· 27. Дѣ́дъ ᲂу҆́бѡ и҆ внᲂу́къ пое́млютъ себѣ̀ въ бра́къ вели́кꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ є҆ѧ̀: 27 . Πάππος δὲ καὶ ἔγγονος λαμβάνουσι μεγάλην θείαν καὶ ἀνεψιάν· * у Мануила под этою схемою подписано: γίνεται, ὅμως ἀμφισβητεῖται. 28. Дѣ́дъ и҆ внᲂу́къ пое́млютъ ма́лꙋю те́ткꙋ и҆ внѹ́кꙋ: 28 . Πάππος καὶ ἔγγονος λαμβάνουσι μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν· * Схема составлена по Властарю (Σύντ. VI, 132). у Мануила под этою схемою подписано: ἀμφισβητεῖται καὶ τοῦτο, καὶ γίνεται. Ср. примечание к схеме № 27. 29. Дѣ́дъ и҆ внѹ́къ не пое́млютъ двѹ́хъ первыхъ стры́йныхъ се́стръ въ бра́къ себѣ̀: 29 . Πάππος καὶ ἔγγονος οὐ λαμβάνουσι δύο πρώτας ἐξαδέλφας· 30. Прадѣ́дъ и҆ пра́внꙋкъ двѣ̀ пе́рвыѧ стры́йныѧ сестры̀ не пое́млютъ, да и҆ ты́ѧ не бѹ́дꙋтъ себѣ̀ шва́гры: 30 . Οὐδὲ πάππος καὶ δισέγγονος, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ σύγγαμβροι λογισθῶσιν· 478 31. Прадѣ́дъ и҆ пра́внѹкъ пое́млютъ те́ткꙋ простᲂу́ю и҆ внᲂу́ку є҆ѧ̀: 31 . Πάππος δὲ καὶ δισέγγονος λαμβάνουσι μάμμην καὶ δισεγγόνην· (8) * в оригинале Δημήτριον. Исправлено по венецианским спискам Мануйлова Эктезиса. 32. два̀ брата двѣ̀ сестры̀ не поемлютъ: 479 32 . Πάππος καὶ δισέγγονος οὐ λαμβάνουσι δύο ἀδελφάς· В Требнике Петра Могилы и в Кормчей эти две схемы опущены: 33 . Πάππος καὶ δισέγγονος λαμβάνουσι θείαν καὶ ἀνεψιὰν ἁπλῶς· 480 * Схемы 31–33 в Ирмологионе опущены. 34 . Δύο ἀδελφοὶ δύο ἀδελφὰς οὐ λαμβάνουσι· (8 об.) 35. два̀ бра́та простᲂу́ю те́ткꙋ и҆ сестреницꙋ не пое́млютъ: 481 35 . Δύο ἀδελφοὶ θείαν ἁπλῶς, 482 καὶ ἀνεψιὰν οὐ λαμβάνουσι· 36. Два̀ бра́та двѣ̀ первые стры́йные сестры̀ не пое́млета: 36 . Δύο ἀδελφοὶ δύο πρώτας ἐξαδέλφας οὐ λαμβάνουσι· 37. 483 Два̀ бра́та ма́лꙋю те́ткꙋ и҆ сестрени́цꙋ пое́млета: 484 37 . Δύο ἀδελφοὶ μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιὰν λαμβάνουσι· * У Властаря эта комбинация свойства соединена с приведенною под № 28. в Prochiron auctum (tit. VIII, с. 112) она показана запрещенною, но с заметкой, вероятно, позднейшего происхождения: τὴν σήμερον δὲ ἀπρακτεῖ (ныне не действует). 38. Два̀ бра́та двѣ̀ вторы́ѧ стры́йныѧ сестры̀ пое́млета: 38 . Δύο ἀδελφοὶ δύο δευτέρας ἐξαδέλφας λαμβάνουσιν· * в Ирмологионе эта комбинация и схема опущена. 39. 485 Два̀ бра́та ма́терь и҆ дще́рь не пое́млета: 39 . Δύο ἀδελφοὶ μητέρα καὶ θυγατέρα οὐ λαμβάνουσι· 40 . 486 Два̀ бра́та не пое́млета ба́бꙋ и҆ внᲂу́кꙋ: 40 . Οὐδὲ μάμμην καὶ ἐγγόνην· 41. 487 Два̀ бра́та не пое́млета праба́бꙋ и҆ правнᲂукꙋ: 41 . Οὐδὲ μάμμην καὶ δισεγγόνην· * в Ирмологионе прибавлена схема: δύο ἀδελφοὶ δὲν πέρνουν μάμμην καὶ τρισεγγόνην. 42. 488 Два̀ бра́та не пое́млета вели́кꙋю те́ткꙋ и҆ внᲂу́кꙋ: 489 42 . Οὐδὲ μεγάλην θείαν καὶ ἀνεψιάν· * в Prochiron auctum (tit. VIII, cap. 116) схема эта сопровождается замечанием, что такой брак был предметом рассуждений (λαληθέν) при патриархе Германе (1222–1240) и признан тогда дозволенным (ἔδοξε ἀκώλυτον εἶναι). у Властаря нет этой комбинации свойства. 43. 490 Стры́й и҆ брата́ничь пое́млета те́ткꙋ и҆ сестре́ницꙋ: 491 43 . Θεῖος καὶ ἀνεψιὸς λαμβάνουσι θείαν καὶ ἀνεψιάν· πλὴν ὅταν λάβῃ ὁ θεῖος τὴν θείαν καὶ ὁ ἀνεψιὸς τὴν ἀνεψιάν, συγχωρεῖται ὅταν δὲ λάβῃ ὁ θεῖος τὴν ἀνεψιάν, οὐ λαμβάνει ὁ ἀνεψιὸς τὴν θείαν, διὰ τὴν σύγχυσιν. 492 (9 об.) 44. 493 А҆́ще же стры́й пое́млетъ сестре́ницѣ, брата́ничь не пое́млетъ те́ткꙋ, сли́тїѧ ра́ди и҆ме́нъ: 494 * Схемы №№ 43 и 44 составлены по Властарю (Σύντ. VI, 131), или Арменопулу (стр. 512, § 3). Под первою в Prochiron auctum указан и источник – хрисовул императора Алексея Комнина и синодальная грамота патриарха Николая (tit. VIII, с. 108) в Ирмологионе последняя схема (№ 44) опущена. 45. 495 Стры́й и҆ брата́ничь двѣ̀ пе́рвыѧ стры́йныѧ сестры̀ кромѣ̀ всѧ́когѡ препѧ́тїѧ пое́млета: 496 Сїѧ̀ довлѣ́ютъ ѡ҆ сродствѣ є҆́же ѡ҆ двᲂу́хъ [дво́хъ] родства́хъ. 45 . Θεῖος καὶ ἀνεψιὸς δύο πρώτας ἐξαδέλφας ἀκωλύτως 497 λαμβάνουσι· * Схема составлена по Властарю (Σύνταγμα, VI, 132). в Ирмологионе вместо этой схемы поставлена другая: Δύο ἐξάδελφοι λαμβάνουν δύο ἐξαδέλφας. Ἕως τούτων καὶ τὰ περὶ διγενείας. III. Ѡ҆ сро́дствѣ ѿ тре́хъ ро́дствъ [родства̀хъ] и҆сходѧ́щемъ . (Περὶ τριγενείας 498 ) Рцемъ ᲂу҆́бѡ ѡ҆ ѻ҆́номъ сро́дствѣ, є҆́же составлѧ́етсѧ ѿ тре́хъ ро́дствъ [родства́хъ]. Сїѐ составлѧ́етсѧ ѿ тре́хъ ро́дствъ [ва́хъ], ꙗ҆́же сѹ̑ть сіѧ̀, ꙗ҆̀коже въ при́тчи: и҆́нъ ро́дъ є҆́смь а҆́зъ, и҆ и҆́нъ моѧ̀ жена̀ и҆ бра́тъ є҆ѧ̀, и҆ и҆́нъ жена̀ бра́та жены̀ моеѧ̀. А҆́ще ѹ҆́бѡ ѹ҆́мретъ моѧ̀ жена̀, не могꙋ [могꙋ] поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ сестрѹ̀ жены̀ бра́та жены̀ моеѧ̀, сі́есть: Пе́тръ поѧ́лъ є҆́сть себѣ̀ женѹ̀ Ма́рїю, и҆мѣ́вшꙋю бра́та Геѡ́ргїа, и҆́же нарица́етсѧ шва́геръ Петро́въ. Се́й Геѡ́ргїй и҆мѣ́лъ є҆́сть женѹ̀ Ма́рїю, и҆мѣющꙋю сестрѹ̀ А҆́ннꙋ, и҆ сіѧ̀ є҆́сть сва́ха Геѡ́ргїева, и҆́же бѣ шᲂу́ринъ [шва́геръ] Петро́въ. Ѹ̑ме́рши же Ма́рїи, женѣ Петро́вѣй, Пе́тръ поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ ѻ҆́нꙋю А҆́ннꙋ не мо́жетъ [мо́жетъ]. Εἴπωμεν δὲ καὶ περὶ τῆς τριγενείας. Ἡ τρεγένεια καὶ αὕτη ἀγχιστεία ἐστὶ καὶ σύγκειται ἐκ τριῶν γενῶν· ἄλλο γὰρ γένος ἐγώ, καὶ ἄλλο ἡ γυνή μου καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς, καὶ ἄλλο τοῦ γυναικαδέλφου μου ἡ γυνή. Εἰ οὖν ἀποθάνῃ ἡ γυνή μου, δύναμαι λαβεῖν τοῦ γυναικαδέλφου μου τὴν γυναικαδέλφην. 499 * По свидетельству Властаря (Σύνταγμα, VI, 138) и дополненного Прохирона (tit. VIII, cap. 124), брак в этой комбинации трехродного свойства, при патриархе Льве Стипиоте (1134–1144), составлял предмет споров, но особым патриаршим решением (ψήφισμα) признан был дозволенным. Такое решение состоялось, по-видимому, только при помощи уже известного нам счета степеней свойства, который отличался от общепринятого – добавочною единицею . По крайней мере Властарь и Prochiron auctum считают в настоящей и других подобных комбинациях трехродного свойства то четыре, то пять степеней (Σύντ. VI, 136: Τὸ δὲ ψήφισμα τοῦ πατριάρχου Λέοντος τοῦ Στυπῆ ἐφίησι λαβεῖν γαμβρὸν καὶ γυναικάδελφον δύο ἀδελφάς, οἷα πέμπτου γινομένου βαθμοῦ; срав. там же стр. 133, где в той же самой комбинации насчитано только 4 степени. Prochiron auctum tit. VIII, cap. 122: συνάγεται γοῦν, ὅτι γαμβρὸς καὶ γυναικάδελφος ἔλαβον δύο ἀδελφάς, καὶ ἐστὶν ὁ γάμος οὗτος ε' βαθμοῦ; ср. cap. 124 и 125, где о таких же двух комбинациях, как дозволенных для брака, замечено: ἐν γὰρ τοῖς δυσὶ τούτοις διαγράμμασιν οὐδὲ βαθμὸν ἀριθμηθῆναι δυνατόν). упомянутое патриаршее решение во всяком случае не положило конца дальнейшим колебаниям и противоречиям церковной практики по вопросу о браке в 4-й степени трехродного свойства как в этой, так и в других подобных комбинациях. Дополненный Прохирон ограничивается только механическим сопоставлением этих противоречий (cfr. tit. cit. сарр. 120, 124, 12δ, 126), а Властарь хотя и высказывает принцип, что разрешение браков в трехродном свойстве начинается с 4-й степени (τὰ ἐκ τριγενείας ... τὴν ἀρχὴν τῆς λύσεως κατὰ τὸν τέταρτον εὐθὺς λαμβάνει βαθμόν, Σύντ. VI, 133), однако же о некоторых комбинациях этого свойства, дающих указанную степень, делает потом такое замечание: «иные признают некоторые из вышеупомянутых браков незаконными» (Ἀθέμιτα μέντοι τῶν εἰρημένων ἔνια τινὲς ἐψηφίσαντο, там же стр. 136). Мануил хартофилакс, как мы уже видели (см. на странице со словами Мануил делает новое ), делает упрек Властарю за эту оговорку и утверждает, что указанные в ней браки «во всех книгах признаются дозволенными»; однако же и ему едва ли удалось прекратить старые несогласия церковной практики. По крайней мере в некоторых списках Малаксова сборника, если верить показаниям профессора Горчакова (весьма впрочем сбивчивым и противоречивым), брак в настоящей, у Мануила первой, комбинации трехродного свойства объявляется уже невозможным (см. у Горчакова стр. 93, где эта комбинация изложена дважды, в двух противоположных смыслах: δύναμαι λαβεῖν и: οὐ δύναταί τις λαβεῖν, с непонятным для нас замечанием издателя о последнем чтении: «Так во всех списках номоканона Малаксы и Ἒκθεσις). 2. Женѹ̀ же шва́гра моегѡ̀ не могꙋ а҆́зъ поѧ́ти [но бра́тъ мо́й ро́дный пое́млетъ ю҆́]: 500 2 . Τὴν δὲ γυναῖκα τοῦ γυναικαδέλφου μου ἐγὼ μὲν οὐ λαμβάνω· 501 * у Скордилия γ' – ошибочно. ** у Мануила нет таблицы для этой комбинации. 3. И҆ бра́тъ мо́й родны́й не пое́млетъ ю҆́. [Но пое́млетъ ю҆́ мо́й родны́й бра́тъ]. 502 3 . Λαμβάνει δὲ ταύτην 504 ὁ ἐμὸς ἀδελφός· 505 * Схемы № 2 и 3 составлены по Властарю, у которого читаем: Οἷоν ὅτι, τοῦ γυναικαδέλφου μου ἡ γυνὴ προσεχῶς ᾠκείωται πρὸς τὸ μέσον γένος, ὥσπερ κἀγὼ πρὸς αὐτὸν ὁ οὖν ἡμέτερος ἀδελφὸς δύναται ταύτην ἀμέμπτως λαβεῖν, θανόντος τοῦ γυναικαδέλφου μου, ἢ ἐγὼ τὴν ἐκείνης ἀδελφήν, αἰτὴν δὲ οὐ θέμις λαβεῖν (Σύντ. VI, 135). 4. Женѹ̀ пасерба 506 моегѡ а҆́зъ ᲂу҆́бѡ не пое́млю: 507 4 . Τοῦ προγόνου μου τὴν γυναῖκα οὐ λαμβάνω· * в венецианских списках Эктезиса и в Ирмологионе степень свойства показана неправильно: в первых γ', в последнем δ'. 5 . Бра́тъ мо́й родны́й не пое́млетъ [пое́млетъ] женꙋ па́сынка моегѡ: 508 5 . Λαμβάνει δὲ ταύτην ὁ ἐμὸς ἀδελφός· 509 * Степень указана неправильно: 4-я вместо 3-й. Тоже в венецианских списках Эктезиса и в Ирмологионе. 6. Ма́чеха не мо́жетъ поѧ́ти себѣ̀ въ мᲂу́жа па́тчерицы [па́сербицы] свое́й бы́вшагѡ мᲂу́жа: 510 6 . Οὐδὲ ἠ μητρυϊὰ λαμβάνει τόν ποτε ἄνδρα τῆς προγονῆς αὐτῆς· * Ср. у Властаря в Σύντ. VI, 134 под рубрикою Νόμος и в Prochiron auctum tit. VIII, cap. 123. у Мануила по венецианским спискам степень свойства и в этой комбинации показана неправильно: γ'. в Ирмологионе схема эта опущена. 7. Ѹ̑ме́ршей мое́й женѣ̀, не могꙋ [могу] поѧ́ти себѣ̀ въ женѹ̀ бы́вшꙋю и҆ногда̀ женѹ̀ стры́ѧ жены̀ моеѧ̀ ѹ҆ме́ршїѧ: 511 7 . Ἀποθανούσης τῆς γυναικός μου, λαμβάνω τὴν γυναῖκα τοῦ θείου αὐτῆς· 8. Ѹ̑ме́ршей мое́й женѣ не могꙋ [могꙋ] поѧ́ти въ женѹ̀ себѣ̀ па́тчерицꙋ [па́сербицꙋ] шꙋрина [шва́гра] моегѡ̀: 512 8 . Λαμβάνω δὲ καὶ τὴν προγονὴν τοῦ γυναικαδέλφου μου· * Схемы №№ 7 и 8 составлены по Властарю (см. Σύντ. VI, 134, под рубрикой τρίτος ἀκώλυτος). в Ирмологионе под обеими схемами ошибочно показана 4-я степень. У Мануила таже степень означена под схемою № 7, и затем счет степеней прекращается, так что под дальнейшими схемами подписывается только: γίνεται или οὐ γίνεται. 9. И҆́мамъ сестры̀ моеѧ̀ мᲂу́жа, мнѣ же зѧ́тѧ [шва́гра], не пое́млю [и пое́млю] въ женѹ̀ себѣ̀ бра́та є҆гѡ̀ женѹ̀: 513 9 . Ἔχω εἰς τὴν ἀδελφήν μου γαμβρόν, καὶ λαμβάνω τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τὴν γυναῖκα· * Схема составлена по Властарю, который излагает ее так: Πάλιν ἔλαβον εἰς τὴν ἀδελφήν μου γαμβρόν, οὗ τὴν ἐπ’ ἀδελφῷ ποτε νύμφην αὐτὸς ἔλαβον εἰς γυναῖκα, καὶ ἔστιν ἀκώλυτον (Σύντ. VI, 135–2-й пример 4-й степени). 10. Мᲂу́жъ дще́ре моеѧ̀ и҆мѣлъ бѧ́ше ѹ҆ бра́та своегѡ̀ женѹ̀, сі́есть бра́тню [бра́товꙋю]: сїю̀ же а҆́зъ въ женѹ̀ себѣ̀ поѧ́ти не могꙋ: 514 10 . Πάλιν τῆς θυγατρός μου ὁ ἀνὴρ ἔλαβε νύμφην εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ ἐκείνην μὲν οὐ λαμβάνω· ** В Ирмологионе вместо этой комбинации и схемы поставлена другая: Τῆς γύναικός μου ὁ πρῶτος ἄνδρας ἔλαβε νύμφην εἰς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐκείνην δὲν πέρνω, λαμβάνω δὲ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς, καὶ εἶναι βαθμὸς ε'. Πέτρος α' ἄνδρας Μαρίας (ἀδ) Παῦλος, Θεοδώρα (γυνὴ Παύλου), Εἰρήνη [ἀδελφὴ Θεοδώρας), Ἰωάννης β' ἄνδρας Μαρίας. Подразумевается, что Петр не может жениться на Ирине, а Иоанн – может. 11. Племѧ́нницꙋ [сестрꙋ̀ же] роднᲂу́ю жены̀ бра́та зѧ́тѧ моегѡ̀ кромѣ всѧ́кагѡ препѧ́тиѧ поѧ́ти могꙋ: 11 . Τὴν δὲ ἀδελφὴν αὐτῆς ἀκωλύτως λαμβάνω· * Πέτρος + Ἄννα, примечание электронной библиотеки. ** Комбинации №№ 10 и 11 у Властаря выражены так: Πάλιν ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἐγένετό μοι γαμβρός· τούτου τήν ποτε μὲν νύμφην ἐπ’ ἀδελφῷ λαβεῖν με εἰς γυναῖκα οὐ θέμις... τὴν δὲ αὐτῆς ἀδελφήν, οὐκ ἀθέμιτον (Σύντ. VI, 135). 12 . Шᲂу́ринъ [шва́геръ] мо́й, є҆го́же а҆́зъ сестрѹ̀ поѧ́хъ, мо́жетъ поѧ́ти бра́та моегѡ̀ родна́гѡ жены̀ роднᲂу́ю племѧ́нницꙋ [сестрѹ̀] – чем и оканчивается этот пункт в Требнике Могилы, а Кормчая продолжает: Геѡ́ргїй и҆мѣлъ сестрѹ̀ Ма́рїю, ѹ҆ Ма́рїи мᲂу́жъ Пе́тръ, ѹ҆ Петра родны́й бра́ть Па́велъ, ѹ҆ Павла жена̀ А҆́нна, ѹ҆ А҆́нны сестра родна́ѧ Ѳеодѡ́ра, ѹ҆ Ѳеодѡ́ры дще́рь И҆ри́на. 515 Степе́нь седмы́й [шесты́й], быва́етъ. 12 . Δύο ἀδελφῶν γυναικάδελφον καὶ γυναικαδέλφην ἀκώλυτον συπάπτεσθαι· * Γεώργιος + Θεοδώρα и Παῦλος + Ἄννα, примечание электронной библиотеки. ** Схема составлена по Властарю (Σύντ. VI, 136, пункт 1; ср. Prochiron auct. tit. VIII, cap. 121). 13. Шᲂу́ринъ и҆ зѧ́ть [два̀ шва́гры] двѣ̀ сестрѣ[ы] родны́ѧ[е] поѧ́ти себѣ̀ въ жены̀ не мо́гꙋтъ [мо́гꙋтъ]: 13 . Γαμβρὸς καὶ γυνακάδελφος λαμβάνουσι δύο ἀδελφάς· * Πέτρος + Ἄννα и Γεώργιος + Εἰρήνη, примечание электронной библиотеки. ** Этим оканчивается Эктезис Мануила хартофилакса и роспись трехродного свойства в нашей Кормчей. Скордилий под схемою № 13 замечает: τοῦ Στυπή. Это значит, что он читал Prochiron auctum или Властаря, которые приписывают разрешение брака в приведенной комбинации трехродного свойства патриарху Льву Стипиоту и точно также считают в ней не 4, а 5 степеней (ошибочно). Ср. примечание к комбинации № 1. [14. Два̀ шва́гры поѧ́ти себѣ̀ въ жены̀ мо́гꙋтъ двѣ̀ першїе стры́йнїе сестры̀: 14 . Γαμβρὸς καὶ γυναικάδελφος δύο πρωτεξαδέλφας λαβεῖν οὐ κωλύονται· * Πέτρος + Καλή и Γεώργιος + Εἰρήνη, примечание электронной библиотеки. ** У Скордилия степень свойства в этой комбинации не указана. Властарь и Prochiron auctum и здесь считают на одну степень больше, т.е. 7 вместо 6 (Σύντ. VI, 136. пункт 5; Prochiron tit. VIII, cap. 128). 15. Дще́ръ Іѡа́нова, [и] сестре́ница пе́рвой жены̀ є҆гѡ̀ за два̀ бра́та ро́днаѧ въ бра́къ и҆де́та: 15 . Τοῦ Ἰωάννου ἡ θυγάτηρ καὶ ἡ ἀνεψιὰ τῆς πρώτης γυναικὸς αὐτοῦ δύο ἀδελφοὺς λαμβάνουσιν ἀκωλύτως· * Γεώργιος + Εἰρήνη и Δημήτριος + Καλή, примечание электронной библиотеки. ** комбинация и схема взяты из Prochiron auctum (tit. VIII, cap. 129), который приписывает разрешение такого брака патриарху Мануилу, а Властарь – Михаилу (Σύνταγμα, VI, 136 пункт 6). 16. Стры́й и҆ мꙋжъ брата́ници є҆гѡ̀, двѣ̀ сестры̀ поѧ́ти мо́жета: 518 Сїѧ довлѣютъ ѡ҆ тре́хъ сро́дствах. 16 . Θεῖος καὶ γαμβρὸς ἐπ’ ἀνεψιᾷ πρώτῇ δύο ἀδελφὰς λαβεῖν οὐ κωλύονται· 520 * И здесь Скордилий считает на одну степень больше сравнительно с общепринятым счетом. Так, впрочем, и в источниках – у Властаря и в Prochiron auctum (Σύντ. VI, 136. пункт 4; Proch. tit. VIII, cap. 127). в Ирмологионе схемы №№ 14–16 опущены. Ἕως τούτων καὶ τὰ περὶ τριγενείας. 17 . Εἰ γὰρ καὶ ἔν τισι βιβλίοις εὑρίσκονται καὶ περισσότερα διαγράμματα, ὥσπερ δὴ καὶ εἰς τὰ τῆς ἀγχιστείας τῆς ἀπὸ δύο γενῶν, ἀλλ’ ὡς κακόμετρα καὶ περιττολογήματα ἡμεῖς ἀφήκαμεν αὐτά. 521 Τίς γὰρ ἀνάγκη ὑπάρχει εἰπεῖν τὸ «ἀθέμιτα μέντοι τῶν εἰρημένων ἔνια τινὲς ἐψηφίσαντο», αὐτῶν ἐκείνων ἀκωλύτων εὑρισκομένων ἐν ἅπασι τοῖς βιβλίοις; Ἐν γὰρ τῷ εἰπεῖν τὸν γεγραφότα «ἀθέμιτά τινες ἔνια ἐψηφίσαντο τῶν εἰρημένων» ὑπόνοιαν δέδωκε τοῖς πᾶσι τοῦ διαμάχεσθαι πρὸς ἀλλήλους περὶ τῶν τοιούτων, καὶ σκανδαλίζεσθαι καὶ ἀντιλέγειν τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ βλάπτεσθαι μὴ κατὰ λόγον τοὺς ἐρωτῶντας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀποκριναμένους 522 ὅθεν καὶ ταῦτα ἐάσαντες, ἐπὶτὴν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος συγγένειαν ἔλθωμεν. IV. Ѡ҆ сро́дствѣ є҆́же ѿ ст҃а́гѡ креще́нїѧ. (Περὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος) 523 Ἐπεὶ δὲ ἐν τοσούτοις καὶ μόνοις προσώποις ὁ κανὼν καὶ ὁ νόμος ἀπεφήνατο, 528 καὶ οὐχὶ ἐπέκεινα, λέγομεν, ὅτι βουλόμενος ὁ νομογράφος ὑπεξελεῖν τοὺς ἐκ πλαγίου συγγενεῖς, τοιουτοτρόπως 529 ἐδήλωσεν, οὐ μὴν καὶ μέχρι τούτου ἕστη. Καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ τοῦ ἀποστολικοῦ κανόνας τοῦ λέγοντας ὁ τὴν ἀδελφιδὴν αὐτοῦ λαβών τουτέστι τὴν τοῦ ἀδελφοῦ θυγατέρα, οὐ δύναται εἶναι κληρικός· μὴ γὰρ οὐκ ἀφορίζεται καὶ ὁ κληρικὸς 530 ὁ λαβὼν τὴν θυγατέρα τῆς δευτέρας ἐξαδέλφης αὐτοῦ; 531 Καὶ ἄλλα πολλὰ ἔχομεν ἀποδεῖξαι ἀπὸ τῶν θείων γραφῶν, ἅτινά φησιν ὁ μέγας Βασίλιος, ὅτι ὡς ῥυπάσματα παρεσιωπήθησαν· οὐ γὰρ χρὴ καταλέγειν περὶ αὐτῶν. Καὶ εἰ μὲν βούλονται οἱ περὶ τῶν τοιούτων ἀμφιδοξοῦντες πείθεσθαι ἡμῖν καὶ συγγνωμοδοτῆσαι, τῷ θεῷ χάρις εἰ δὲ μή γε, τὴν ἑαυτῶν πορευέσθωσαν ὁδόν. 532 Καὶ ἡμεῖς τὰ λοιπὰ τοῖς ἐθέλουσι δῆλα ποιήσωμεν. «Οὐ δύναμαι λαβεῖν ἣν ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδεξάμην, οὔτε τὴν ταύτης μητέρα, ἢ θυγατέρα, ἀλλ’ οὐδὲ ὁ υἱὸς μου». Καὶ ἐπὶ (13) πάντων δὲ τῶν κατιόντων 533 τοῦτό φαμεν, ὥσπερ καὶ (ἐπὶ) τῶν ἐξ αἵματος ἐπὶ δὲ τῶν ἀνιόντων καὶ τῶν ἐκ πλαγίου, 534 οὐδαμῶς. Ἀνιόντας μὲν λέγομεν, τοὺς τῶν συντέκνων πατέρας καὶ μητέρας 535 πλαγίους δέ, 536 τοὺς αὐτῶν 537 ἀδελφοὺς καὶ τὰς ἀδελφάς, οὐχὶ δὲ τοὺς ἀπὸ τῶν συντέκνων καταγόμενους. 538 V. Ѡ҆ ѹ҆сыновле́нїи . ((18) Περὶ τῆς υἱοθεσίας.) VI. Ѡ҆ сꙋпрᲂу́жествѣ ѻ҆́бще 18 . Καὶ ἑτέρως. Τοῦ τιμιωτάτου χαρτοφύλακος τῆς μεγάλης ἐκκλησίας κυρίου Πέτρου ἀπόκρισις πρός τινας θείους πατέρας. Ἐρώτησις· (20 об.) Ἔστιν ἄξιον τὸν ἱερέα βαπτίζειν τὸ ἴδιον τέκνον; Ἀπόκρισις· Οὐδαμῶς· κεκώλυται γὰρ ἄνευ βίας· εἰ γάρ ἐστι βία, καὶ ἱερεὺς ἕτερος οὐχ εὑρίσκεται, βαπτιζέσθω. 589 19 . Καὶ ὁ πορνεύσας μετά τινος γυναικός, εἴπερ ἐστὶ φανερὰ ἡ πορνεία, τὴν μὲν μητρυϊὰν αὐτῆς κωλύεται λαβεῖν, λαμβάνει δὲ τὴν δισεξαδέλφην αὐτῆς. 590 20 . Τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως κυρίου Σισινίου καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν μητροπολιτῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων, κανὼν κ'. Ὁ τῇ αὐτοῦ πενθερᾷ διὰ τὸ ἀνήλικον τῆς αὐτοῦ γυναικὸς συμμιγεὶς ἀποκαρήσεται μετ’ αὐτῆς ἡ δὲ καταλειφθεῖσα παρ’ αὐτοῦ, εἰ μὲν ἀποτάξεται καὶ αὐτὴ τῷ κόσμῳ, μεγάλως ἀποδεχθήσεται εἰ δὲ δευτέρῳ συζυγῆναι βούλεται, οὐδαμῶς κωλυθήσεται. 591 21 . Τοῦ ἱερωτάτου μητροπολίτου Ἡρακλείας κυρίου Νικήτα λύσις πρὸς τὴν ἀπορίαν τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου κυρίου Κωνσταντίνου. [Ἀπορία]. Κόρη τις ἀνελάβετο ἄνδρα, καὶ γέγονεν εὐχὴ μνηστείας καὶ ἱερολογία, ἄνευ τῆς συναφείας· εἶθ’ οὕτω περιέπεσεν ὁ ἀνὴρ εἰς τὴν αὐτοῦ πενθεράν, καὶ ἐνεγάστρωσε ταύτην· τί δεῖ ποιεῖν; Λύσις. Περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως καὶ πρότερον ἀπεκρίθημεν, καὶ νῦν δὲ τὸ παριστάμενον ἡμῖν ἀποκρινούμεθα ὅτι ὁ ἀνὴρ τὴν ἑαυτοῦ μὲν γυναῖκα ἔχειν οὐ συγχωρηθήσεται, τῆς δὲ πενθερᾶς μακρυνθήσεται, διὰ τὴν φαύλην συνήθειαν ἵνα μὴ ὑπὸ ταύτης καὶ ἔτι ἔλκηται 592 (21). Σχόλιον. Εἶχεν ἡ παλαιὰ βίβλος· «ἔχειν συγχωρηθήσεται·» 593 ἐγὼ δὲ κρεῖττον οἶμαι καὶ τῶν ἀμφοτέρων ἀπέχειν, ἐπεὶ οὐκ ἐμείγη τῇ γυναικί, ἀλλὰ μόνῃ τῇ πενθερᾷ. 22 . Ὅτι δεῖ τὸν βαπτισθῆναι μέλλοντα ὑπὸ ἑνὸς ἀναδόχου πιστοῦ ἀναδέχεσθαι καὶ οὐχὶ διὰ πολλῶν. 594 23 . Καὶ ἔτι δεῖ τοὺς ἱερεῖς τῷ βαπτισθέντι μεταδιδόναι, εἰ ὄντι καὶ βρέφει, τῆς θείας κοινωνίας μετὰ τὴν τελείωσιν εὐθέως τοῦ θείου βαπτίσματος, ἤγουν μεταλαμβάνειν ἀνεμποδίστως καὶ τὰ νήπια. 24 . Μερικαὶ μαρτυρίαι ἐκ τῆς βίβλου τοῦ ἁγιωτάτου μητροπολίτου Θεσσαλονίκης κυρίου Συμεών, τοῦ νέου θεολόγου. 595 Τὸ βάπτισμα δὲ τὸ θειότατον γίνεται οὕτως· προσάγεται ὁ μέλλων βαπτισθῆναι, εἰ μὲν βρέφος, ὑπὸ γυναικὸς κατεχόμενον, καὶ τοῦ ἀναδόχου παρόντος· εἰ δ’ ἡλικίαν ἔχει, μόνος, ἐπεὶ καὶ ἑκουσίως δεῖ τοῦτον προσέρχεσθαι, καὶ ὁ ἀνάδοχος σὺν αὐτῷ. Αὐτὸς γὰρ αὐτοῦ ἐγγυητὴς εἰς Χριστόν, ὥστε τηρεῖν τὰ τῆς πίστεως καὶ χριστιανικῶς ζῇν. Καὶ τὸ ὄνομα δὲ δηλοῖ· ἀνάδοχος γάρ, εἰς ἑαυτὸν οἷον ἀναδεχόμενος. Ἔνθα δὴ καὶ προσεκτέον, ἀναδόχους ποιεῖσθαι φιλευσεβεῖς καὶ διδασκάλους σχεδὸν τῆς πίστεως. 596 Ἵσταται οὖν σὺν τῷ ἀναδόχῳ ὁ βαπτιζόμενος, δεικνύς, ὅτι ἑκουσίως προσῆλθε, καὶ τὸν ἐγγυώμενον ἔχει. 597 (21 об.) Τοῦ ἀρχιερέως ἢ ἱερέως προηγουμένου, προσάγει τὸν βαπτιζόμενον ὁ ἀνάδοχος τῇ ἱερᾷ κολυμβήθρᾳ· ὁ ἐγγυώμενος τὸν ἑκουσίως προσερχόμενον. 598 Λαμβάνει ὁ ἀρχιερεὺς χαίρων τὸν βαπτισθέντα πάλιν ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ ἀναδόχου συνεπομένου, καὶ χορείαν ποιήσας 599 ... Ὁ μὲν οὖν ἀρχιερεὺς μετὰ τὸ ἀποδοῦναι τῷ βαπτισθέντι τῆς κοινωνίας, εὐχαριστήσας τῷ Σωτῆρι, καὶ ἀπολύσας, εὐλογήσας τε βαπτισθέντα μετὰ τοῦ ἀναδόχου, ἀπέρχεται. 600 Ὁ δέ γε ὀρθῶς φρονῶν, ὥσπερ αὐτὸς ἐν πίστει προσάγει τὸ βρέφος τῷ Θεῷ, καὶ διὰ πιστοῦ ἀναδόχου τὴν ὁμολογίαν ποιεῖται, καὶ ἀναγεννᾶται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν τὸ βαπτιζόμενον βρέφος, καὶ χρίεται τῷ μύρῳ καὶ τελειοῦται, καὶ ἀποθνῆσκον, τῆς βασιλείας ἐστὶ τοῦ Θεοῦ, οὕτω καὶ διὰ πιστοῦ προσαγέσθω τῇ κοινωνίᾳ· ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Καὶ ὥσπερ ὁ μὴ ἀναγεννηθεὶς δι’ ὕδατός τε καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, οὕτω καὶ ὁ μὴ φαγὼν τὴν σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ὡς εἶπεν αὐτὸς ὁ Κύριος, μηδὲ πιὼν αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐχ ἕξει ζωὴν αἱώνιον. 601 Ὁ ἱεράρχης, ἢ καὶ ὁ ἱερεὺς προπορευόμενος, τὸν βαπτισθέντα τοῦ θυσιαστηρίου ἔμπροσθεν φέρει, κᾀκεῖ τῆς κοινωνίας αὐτῷ τῆς φρικτῆς μεταδίδωσι. Τοῦτο γὰρ καὶ τὸ τέλος τοῦ μυστηρίου παντός, ἵνα τῆς πλάνης ἀπαλλαγέντες καὶ τοῦ ῤύπου τῆς ἀμαρτίας, καθαροί τε γεγενημένοι καὶ ἐσφραγισμένοι Χριστῷ ἐν ἁγίῳ Πνεύμα(22)τι, τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ κοινωνήσωμεν, καὶ ἄκρως ἑνωθῶμεν αὐτῷ. Τοῦτο γὰρ ὃ καὶ διὰ τοῦ προφήτου φησίν· «ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω», καὶ ὅπερ αὐτὸς ηὔξατο πρὸς τὸν Πατέρα, λέγων. «ἵνα ὦσιν ἒν καθὼς ἡμεῖς», καὶ τὸ «ἰδοὺ ἐγώ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τάς ἡμέρας». Ἐπειδὴ ἄχρι τότε διὰ τῶν μυστηρίων καὶ ἀοράτως μεθ’ ἡμῶν ἔσται· τότε δέ, ὡς ἔστιν, ὀφθήσεται, ὡς ὁ ἠγαπημένος φησί· Καὶ διὰ τοῦτο δὲ σεσάρκωται ἐκ παρθένου, ἵνα ἡμῖν ἑνωθῇ. Τούτου τε χάριν ἐσταύρωται καὶ τὸ αἵμα ἐξέχεε δι’ ἡμᾶς, ἵνα αὐτοῦ κοινωνῶμεν. Καὶ πρὸ τοῦ σταυροῦ διὰ τῆς ἱερουργίας τὰ μυστήρια δέδωκεν, ἵνα μεθ’ ἡμῶν ᾖ, καὶ κοινωνοὶ ὦμεν αὐτῷ νῦν τε καὶ ἐν τῳ μέλλοντι, καὶ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ μετέχωμεν πάντες, ὅτι τοῦτο ἠγάπησε. Καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ οὕτω τὸν κόσμον ἠγάπησεν, ὥστε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τοῦτον τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπὸληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. Καὶ διὰ τοῦτο παραπλησίως κεκοινώνηκε σαρκός τε καὶ αἵματος, ἵνα κοινωνίαν ἔχωμεν μετ’ αὐτοῦ. Ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος, ὡς πάλιν ὁ ἠγαπημένος φησίν. 602 Διὸ καὶ περὶ τούτου ὁ μὲν ἐν ἡλικίᾳ ὢν φυλάξασθαι παραγγελίαν λαβέτω παρὰ τοῦ ἱερέως, ὡς καὶ τὸ προσεύχεσθαι καὶ συνάγεσθαι τοῖς ναοῖς, καὶ συνεχῶς μετέχειν τῶν μυστηρίων τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ ὄντως ζωή. Εἰ δὲ βρέφος ἐστίν, ἡ μητὴρ περὶ τούτου ἀσφαλιζέσθω καὶ παραγγελίαν ἐχέτω..., συνεχῶς εἰς τὴν κοινωνίαν ἄγειν τὸ βρέφος. (22 об.) Οὕτω γὰρ μᾶλλον ἔσται συντηρούμενόν τε καὶ αὐξανόμενον ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ. 603 Καὶ μὴ κατά τινας ἀμελεῖν, καὶ ἐν τούτῳ καινοτομοῦντας ἀλόγως, καὶ ἀφιστᾷν τὰ βρέφη τῆς κοινωνίας· ὅτι οὐκ ἴσασι τὰ βρέφη, φασὶ, τίνος κοινωνοῦσι. Βαβαὶ τῆς ἀλογίας ἅμα καὶ ἀτοπίας! Καὶ διατί βαπτίζεις λοιπόν; ἢ διατί χρίεις τῷ μύρῳ;.... ὡς γὰρ ἔφη ὁ Λόγος· «ἐὰν μή τις γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ ἴδῃ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ», οὕτως αὐτὸς εἴρηκεν· «ἐὰν μὴ φάγηται τὴν σάρκα τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐχ ἕξετε ζωὴν αἰώνιον ἐν ἑαυτοῖς» 604 ... Καὶ ὡς ἐκεῖνο λοιπὸν σπουδάζεται, τὸ μὴ τελευτῆσαι τὸ βρέφος ἀμύητον, οὕτω χρὴ καὶ τοῦτο σπουδάζεσθαι, μὴ τῆς θείας ζωῆς ἀμέτοχον μένῃ τὸ μυηθέν. 605 25 . Μέρος ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ μεγάλου χαρτοφύλακας κυρίου Μανουήλ, ἐπὶ τοῦ παναγιωτάτου δεσπότου, τοῦ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Ἱερεμίου γεγονυΐας. Καὶ εὐθὺς παραλαμβάνεται τὸ βρέφος ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ὑπὸ ἑνὸς ἀναδόχου πιστοῦ, ἕνεκα στηριγμοῦ καὶ διδασκαλίας, ἔτι δὲ καὶ μαρτυρίας. 606 26 . Μέρος ἔκ τινος γράμματος πατριαρχικοῦ τοῦ ἐν μακαρίᾳ λήξει γενομένου κυρίου Διονυσίου, γεγονότος κατὰ μῆνα σεπτέβριον, ἰνδικτιῶνος ε'. 607 Ἔτι δέ γε καὶ ἄλλα τινὰ μυρίων παρανομιῶν ἀνάμεστα γενόμενα, καὶ καινοτομίαι πρὸς τούτοις ἐκκλησιαστικαί, οὐδόλως τῆς οἱασοῦν ἐπιδιορθώσεως ἔτυχον, καίτοι γε καὶ ἑτέρας πατριαρχικῆς γραφῆς τοῦ (23) προκεκοιμημένου ὁσίως ἀειμνήστου πατριάρχου κυρίου Ἱερεμίου ἕνεκεν τούτου ἐπιγινομένης, ἤγουν τῆς τοῦ θείου βαπτίσματος ἀναδοχῆς, καὶ διακατεχομένης αὐτόθι εἰς ἔκκοψιν παντελῶς τῶν ἀθεμίτων καὶ παραλόγων, αὐτῶν γε παρανομωτάτων ἐθῶν καὶ τάξεων. 27 . Ἕτερον μέρος ἐξ ἄλλου γράμματος τοῦ αὐτοῦ πατριάρχου κυρίου Διονυσίου, γεγονότος κατὰ μῆτα ἰούνιον, ἰνδικτ. θ'. 608 Ἐάσατε τὰς μακρὰς καὶ κακὰς συνηθείας, ἃς ἔχουσί τινες τῶν αὐτόθι χριστιανῶν, τοῦ πλείους γίνεσθαι ἀναδόχους ἐν ἑνὶ νηπίῳ βαπτιζομένῳ ἐπεὶ περὶ τούτου ἀφορισμὸν ἄλυτον καὶ τόμον συνοδικὸν ἀποστεῖλαι μέλλομεν ἐν ὀλίγῳ κατὰ τῶν τὰ τοιαῦτα τολμώντων, εἴπερ ἂν τῆς τοιαύτης παραλόγου πράξεως οὐκ ἀφίστανται. 28 . Ὅτι δεῖ τοὺς ἱερεῖς ὁρᾷν ἀκριβῶς τοὺς μέλλοντας στεφανωθῆναι, εἴπερ εἰσὶ κατὰ τοὺς θείους νόμους καὶ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν, ἤγουν τοὺς μὲν ἄνδρας ὑπερβαίνειν τὸν ιδ' χρόνον, τὰς δὲ γυναῖκας, τὸν ιβ'. 29 . Ἐκ τοῦ δ' βιβλίου καὶ τίτλου δ' Κωνσταντίνου τοῦ Ἁρμενοπούλου. Νεαρὰ τοῦ καίσαρος Ἀλεξίου. 609 Ἐννόμους δὲ γάμους μεταξὺ ἀλλήλων συνιστῶμεν, ἡνίκα τὰ περὶ τῶν γάμων τοῖς νόμοις διηγορευμένα φυλάξωμεν. Δεῖ δὲ τοὺς μὲν ἄρρενας ἐφήβους εἶναι, τὰς δὲ θηλείας ἀνδρὸς δεκτικάς, τουτέστιν, τοὺς μὲν ὑπερβαίνειν τὸν τεσσαρεσκαιδέκατον χρόνον, τὰς δὲ μείζονας εἶναι τῶν δώδεκα ἐνιαυτῶν. 610 (23 об.) Καὶ ἄλλως· τοὺς μὲν ἄνδρας ὑπερβεβηκέναι τὸν ιδ' χρόνον τὰς δὲ γυναῖκας μείζονας εἶναι τῶν ιβ' ἐνιαυτῶν. 611 31 . Τίνι τρόπῳ αἱ γεννήσεις καὶ οἱ βαθμοὶ ἀριθμοῦνται; ἐκ τοῦ κη' βιβλίου τῶν βασιλικῶν. Ἐάν τίς σε ἐρωτήσῃ, ὅτι ὁ πατήρ σου πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι πρώτου. Ἐὰν εἴπῃ σοι, ὅτι ὁ πάππος (24) σου πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι δευτέρου· ὁ γὰρ πάππος ἐγέννησε τὸν πατέρα, καὶ γέγονε μία γέννησις, ἥτις ἕνα βαθμὸν ἀπετέλεσεν ὁ δὲ πατὴρ πάλιν ἐγέννησεν ἐμέ, ἰδοὺ δύο γεννήσεις εἰσὶ, καὶ δύο βαθμοὶ ἐτελέσθησαν· Εἰ δὲ εἴπῃ σοι, ὅτι ὁ ἀδελφός σου πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι δευτέρου ἐμὲ γὰρ ἐγέννησεν ὁ πατὴρ, καὶ γέγονε μία γέννησις, εἶτα πάλιν γεγέννηκε τὸν ἀδελφόν· ἰδοὺ ἄλλη γέννησις, δύο βαθμοὺς ἀπετέλεσεν. Ἐὰν δὲ ἐρωτήσῃ σε, ὅτι τοῦ ἀδελφοῦ σου ὁ υἱὸς πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι τρίτου· Ἐὰν δὲ εἴπῃ σοι, καὶ ὁ θεῖός σου πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, τρίτου· Εἰ δὲ εἴπῃ σοι, ὅτι ὁ πρῶτος ἐξάδελφος πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι τετάρτου· εἰ δέ, ὁ υἱὸς αὐτοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι πέμπτου·. Εἰ δὲ εἴπῃ σοι, ὅτι ὁ δεύτερος ἐξάδελφος πόσου ἐστὶ βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι ἕκτου· εἰ δέ, ὁ υἱὸς αὐτοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι ἑβδόμου· εἰ δέ, ὁ τρίτος ἐξάδελφος; εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι ὀγδόου. Εἰ δὲ εἴπῃ σοι ἡ γυνή σου; εἰπέ αὐτῷ, ὅτι πρώτου, 613 ὁ γὰρ ἀνὴρ καὶ ἡ γυνὴ βαθμὸν οὐκ εἰσάγουσιν, ἀλλ’ ὡς ἕν εἰσι πρόσωπον «καὶ ἔσονται, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν». Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μητρός, καὶ μάμμης, καὶ πάντων τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων καὶ τῶν ἐκ πλαγίου, ἀρρένων τε καὶ θηλειῶν, ὡς εἴρηται. Καὶ ἐρωτώμενος ἐν τοῖς λοιποῖς, ὡσαύτως νόει ἀποκρίνεσθαι· οὕτω γὰρ κρατῶν καὶ νοῶν καὶ ψηφίζων τὰς γεννήσεις καὶ τοὺς βαθμοὺς, τοῦ ὀρθοῦ σκοποῦ οὐκ ἐκπίπτεις. 32 . Ἔτι καὶ τοῦτο ἀκριβῶς γίνωσκε, ὅπως οἱ τοῦ θείου βαπτίσματος βαθμοὶ ἀλλοτρόπως ἀριθμοῦνται πρὸς τοὺς ἐξ αἵματος. (24 об.) Ἐάν τίς σε ἐρωτήσῃ, ὅτι ὁ πατὴρ σου ὁ πνευματικὸς πόσου ἐστί σοι βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, πρώτου, ὥσπερ καὶ πρὸς τὸν σαρκικὸν σου πατέρα. Ἐάν εἴπῃ σοι, ὅτι καὶ οἱ παῖδες αὐτοῦ πόσου εἰσί σοι βαθμοῦ; εἰπὲ αὐτῷ, δευτέρου, ὥσπερ πατρὸς [μου] παῖδες. Ἐὰν δὲ εἴπῃ σοι· ὅτι ὁ πατήρ σου ὁ σαρκικὸς μετὰ τοῦ πατρὸς τοῦ πνευματικοῦ, πόσοι βαθμοί εἰσι πρὸς ἀλλήλους; εἰπὲ αὐτῷ, δύο ὅτι Πνεῦμα ἅγιον ἐμεσίτευσεν ἐπ’ αὐτοῖς, καὶ ἀδελφοὶ πνευματικοὶ γεγόνασιν. Ἐὰν δὲ εἴπῃ σοι· καὶ οἱ παῖδες οἱ ἔτεροι τοῦ πνευματικοῦ σου πατρός, ἤγουν οἱ ἀδελφοί σου οἱ πνευματικοί, πρὸς τὸν σαρκικὸν σου πατέρα πόσου βαθμοῦ εἰσιν; εἰπὲ αὐτῷ, τρίτου, ὡς τυγχάνοντες ἀδελφοῦ παῖδες, ἤγουν ἀνεψιοί. Ἐὰν δὲ εἴπῃ σοι· καὶ πρὸς τοὺς ἀδελφούς σου τοὺς σαρκικούς, πόσου βαθμοῦ εἰσι πρὸς ἀλλήλους οἱ πνευματικοί σου ἀδελφοί, εἰπὲ αὐτῷ, ὅτι τετάρτου, ὡς πρωτεξάδελφοι. Οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν ἑξῆς κατιόντων τῷ αὐτῳ προσέχων κανόνι, δύνασαι καταλαβεῖν τοὺς βαθμούς. 614 33 . Μέρος ἔκ τινος γράμματος τοῦ παναγιωτάτου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Ἰωάσαφ, τοῦ ἄχρι τῆς νῦν προνοίᾳ Θεοῦ ἰθύνοντος τοὺς οἴακας τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκκλησίας, γεγονότος κατὰ μῆνα σεπτέβριον, ἰνδικτιῶνος δ' τοῦ ˏαφξ' ἔτους, 615 συνεδριαζόντων καὶ τῶυ ὑπ’ αὐτὸν καθευρεθέντων πανιερωτάτων μητροπολιτῶν καὶ θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων· Καισαρείας, Μακαρίου· Φιλαδελφείας, Γαβριήλ· Θεσσαλονίκης, Θεονᾶ· Ζυχνῶν, Καλλίστου· Παροναξίας, Βενιαμίν· Μαρωνείας, Αρσενίου· ἐπισκόπου Σερβίων, (25) Μακαρίου· Πλαταμῶνος, Διονυσίου· Κασανδρίας, Καλλίστου· Ἀρδαμερίου, Γαλακτίωνος. 616 Δεύτερον ζήτημα προετέθη· ἐὰν λαβών τις δύο νομίμως γυναῖκας, λαβὼν δὲ καὶ τρίτην παρανόμως, καὶ ἀπὸ ταύτης ἐκ τῆς ἐκκλησίας, οἷα παράνομος, χωριστείς, ἐὰν δύναται ἐλθεῖν εἰς τρίτον νόμιμον γάμον; Ἀποφαινόμεθα κᾂν τούτῳ συνοδικῶς, ὅτι δύναται τρίτην νόμιμον λαβεῖν γυναῖκα· τὸ γὰρ παρανόμως στεφανωθὲν ἀνδρόγυνον, ὡς μὴ στεφανωθὲν λογίζεται· ὅτι τὰ παράνομά φησιν ὁ νόμος, οὐκ ἔρρωται· καὶ κατὰ τὸ· ἡ οὖν παρανόμως γαμηθεῖσα δύναται διαλύειν τὸν γάμον καὶ γαμεῖσθαι ἄλλῳ ὕστερον· ὁμοίως καὶ ὁ παρανόμως γαμήσας. 617 Τρίτον ζήτημα προετέθη· ἐὰν ὁ αὐτὸς ἀνὴρ δύναται λαβεῖν τὴν ἐμὴν κατὰ σαρκὰ ἐγγόνην, θετήν, καὶ ἣν ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδεξάμην; Ἀποφαινόμεθα κᾂν τούτῳ συνοδικῶς, ὅτι δύναται. 618 Τέταρτον ἐζητήθη, ὅτι τῆς ἐμῆς πενθερᾶς ἀναδεξαμένης παῖδα ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ἀναδεξαμένου κᾀμοῦ, τοῦ γαμβροῦ αὐτῆς, ἕτερον παῖδα, ἐὰν οὗτοι οἱ δύο παῖδες, ὁ μὲν ἄρρην ὤν, ἡ δὲ θήλεια, δύνανται εἰς γάμον νόμιμον συναφθῆναι; Ἀποφαινόμεθα κᾂν τούτῳ, ὅτι δύνανται, ὡς μηδεμίαν ἔχοντες συγγένειαν, ἢ πνευματικήν, ἢ σαρκικήν. 619 Οὕτω γοῦν συνοδικῶς ἐν ἁγίῳ ἀποφαινόμεθα Πνεύματι. 34 . Ἐάν τις ἀναδέξηται παιδίον ἕν, ἄρσεν ἢ θῆλυ, καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἕτερον ὁμοίως, δύνανται συναφθῆναι, ἢ (25 об.) οὔ; Τοῦτο δοκεῖ μοι ἀμφίβολον. 620 35 . Ἐὰν βαπτίσῃ παιδίον ἕν, δύναται λαβεῖν μετὰ τοῦ σαρκικοῦ μου παιδὸς δύο ἀδελφάς, ἢ δύο ἀδελφούς; Γίνεται ἀκωλύτως. 621 36 . Δύο παῖδες βαπτισθέντες ὑπὸ ἑνὸς ἀναδόχου, δύνανται λαβεῖν δύο ἀδελφάς, ἢ δύο ἀδελφούς; Ναί. 622 37 . Ἐὰν βαπτίσῃ παιδίον ἕν, δύναται ὁ ἐμὸς ἀδελφὸς καὶ ὁ ἀνεψιὸς λαβεῖν αὐτὸ εἰς γυναῖκα, διὰ τὸ εἶναι αὐτοὺς πλαγίους; Καὶ μὴ ἀμφίβαλε. 623 38 . Ἔλαβέ τις θυγατέρα σαρκικήν τινος εἰς νόμιμον γάμον· θανούσης οὖν αὐτῆς, βούλεται πάλιν λαβεῖν τὴν πνευματικὴν θυγατέρα τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ. Ἐμοὶ δ’ ὁμοίως Ζαχαρίᾳ τῷ ἱερεῖ καὶ τοῦτο ἀμφίβολον δοκεῖ. 624 39 . ǀ Ἐκ τοῦ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας ζ' κεφαλαίου Διονυσίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου. 625 Καὶ περὶ τούτου ταῦτά φαμεν, ἅπερ οἱ θεοειδεῖς ἡμῶν ἱεροτελεσταὶ πρὸς τῆς ἀρχαίας μυηθέντες παραδόσεως, εἰς ἡμᾶς προήγαγον. Φασὶ γὰρ, ὅπερ ἐστὶ καὶ ἀληθές, ὅτι κατὰ θεσμὸν ἱερὸν ἀναγόμενα τὰ βρέφη, πρὸς ἕξιν ἱερὰν ἤξουσι, πάσης ἀποτελούμενα πλάνης καὶ ἀνιέρου ζωῆς ἀπείρατα. Τοῦτο τοῖς θείοις ἡμῶν καθηγεμόσιν εἰς νοῦν ἐληλυθός, ἔδοξεν εἰσδέχεσθαι τὰ βρέφη κατὰ τόνδε τὸν ἱερὸν τρόπον, ὥστε τοὺς φυσικοὺς τοῦ προσαγομένου παιδὸς γονέας παραδιδόναι τὸν παῖδά τινι τῶν μεμυημένων, ἀγαθῷ τὰ θεῖα παιδαγωγῷ, καὶ τὸ λοιπὸν ὑπ’ αὐτῷ τὸν παῖδα τελεῖν, ὡς ὑπὸ θείῳ πατρὶ καὶ σωτηρίας ἱερᾶς ἀναδόχῳ. 626 (26) Ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου σχολίων Μαξίμου τοῦ ὁμολογητοῦ. Σημείωσαι, τίνι παραδίδοται ὁ παῖς ὑπὸ τῶν γονέων, ὅπως βαπτισθῇ; ἑνὶ ἀναδόχῳ μεμυημένῳ τὰ θεῖα, πρὸς ἀναδοχὴν ἱεράν. 627 40 . Ἐκ τοῦ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας β' κεφαλαίου τοῦ αὐτοῦ Διονυσίου.Ὁ δὲ τῷ θεουργικωτάτῳ μύρῳ σφραγισάμενος, μέτοχον ἀποφαίνει τῆς ἱεροτελεστικωτάτης εὐχαριστίας. 628 Ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου σχολίων. Οὐ χρὴ τὸν ἐντυγχάνοντα τοῖς περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρχίας λόγοις τοῦ πατρὸς ξενίζεσθαι, εἰ παρὰ τὴν νυνὶ κρατοῦσαν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τάξιν, ἐν ταῖς τῶν μυστηρίων τελεταῖς παρηλλαγμένα λέγει τινά· ὥσπερ καὶ ἐνταῦθα, μετὰ τὴν χρίσιν τοῦ μύρου, τὴν τῆς ἁγίας κοινωνίας μετάληψιν εἰσάγει γίνεσθαι. 629 Καὶ τὰ ἑξῆς. Τέλος τῶν συνοικεσίων, καὶ τῷ Θεῷ χάρις. Ἔρρωσθε οἱ τάδε τὰ συνοικέσια ἀναγινώσκοντες, καὶ εὔχεσθέ μοι, καὶ εἴ τι σφαλερὸν εἰρημένον εἴη, συγχωρήσαντες διορθώσατε, ὅτι τὸ ἁμαρτάνειν πάθος ἀνθρώπινόν ἐστιν. Σχόλιον διασαφητικὸν περὶ τῶν τοῦ θείου βαπτίσματος βαθμῶν, 630 τοῦ αὐτοῦ Ζαχαρίου ἱερέως. Ἐρευνᾶτε 631 τὰς γραφάς, καθὼς εἶπεν ἐν εὐαγγελίοις Χριστός, φησί τις τῆς ἐκκλησίας ὑμνῳδός. Ἐρευνήσας τοίνυν κᾀγὼ πολλάκις περί τινος ἀναγκαίου ζητήμα(26 об.)τος, εὗρον μόλις, ὡς ἐμοὶ δοκεί, τὴν ἅπασαν ἀλήθειαν· εὑρὼν δέ, ἀρεστὸν ἔδοξέ μοι τὴν τηλικαύτην ἀμφιβολίαν, ἣν καὶ ἄλλοι οὐκ ὀλίγοι ἔχουσι, δηλῶσαι τοῖς φιλομαθέσι χριστιανοῖς, εἰς τὸ μὴ σκανδαλίζεσθαι καὶ ἀντιλέγειν ἀλλήλοις. Ἦν γοῦν ἔν τισι μὲν δόξα τις σφαλερά, ὅτι τοῖς αὐτοῖς ὅροις συσφίγγεσθαι τοὺς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος βαθμούς, ὥσπερ καὶ τοὺς ἐξ αἵματος, ἐπὶ τῶν ἀνιόντων, κατιόντων καὶ τῶν ἐκ πλαγίου· ἑτέροις δὲ τοῦτο οὐκ ἔδοξεν, ἀλλὰ μόνα τὰ τῷ ῥηθέντι νόμῳ περιεχόμενα κωλύεσθαι πρόσωπα, δηλονότι τὰ τῷ ς' θέματι τοῦ ι' κεφαλαίου τοῦ ε' τίτλου τοῦ κη' βιβλίου τῶν βασιλικῶν, ὅστις νόμος ἐκώλυσε τὰ τοιαῦτα μόνον μέχρι τριῶν, ἢ καὶ τεσσάρων βαθμῶν. Φησὶ γάρ· «ὁ μέντοι ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματός τινα δεξάμενος οὐ δύναται αὐτὴν ὕστερον πρὸς γάμον ἀγαγέσθαι, ὡς δῆθεν θυγατέρα αὐτοῦ γενομένην, οὐδὲ τὴν ταύτης μητέρα, ἢ θυγατέρα, ἀλλ’ οὐδὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ». Καὶ ἔστη ὁ νόμος οὗτος μέχρι τούτου. Ὑμεῖς οὖν, ὦ γένος φιλόχριστον, καὶ ἀμφοτέρων τὴν δόξαν, ὡς ἐχθρὰν καὶ σκανδάλου πρόξενον, ἐάσατε· ὁτὲ μὲν 632 γὰρ φαίνονται ἐναντίοι ἀλλήλοις, ὁτὲ δὲ καὶ ἑαυτοῖς. Οὐκοῦν τὴν ἐμὴν γνώμην ἀδελφικῶς ὑμῖν δηλῶ, καὶ ὡς νουνεχεῖς νουνεχῶς ἐνωτίσθητε. Περὶ μὲν τῶν ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πλαγίων, ἀναμφιβόλως πανταχοῦ εὑρίσκονται ἀκώλυτα. Καὶ δῆλον ἐκ τοῦ νόμου, ὃς διαρρήδην φησίν, ἐξεῖναι τῷ βουλομένῳ λαβεῖν τὴν τοῦ συντέκνου αὐτοῦ ἀδελφὴν εἰς γυναῖκα ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῆς ι' ἀπο(27)κρίσεως τοῦ πανιερωτάτου μητροπολίτου Ἡρακλείας κυρίου Νικήτα, ἥτις ὄπισθεν ὑπ’ ἐμοῦ κατεστρώθη, 633 καὶ ὑπ’ ἄλλων πολλῶν. Περὶ δὲ τῶν ἀνιόντων ἐκ μέρους τινὸς τοῦ η' κεφαλαίου τοῦ Β στοιχείου τοῦ σοφοῦ Ματθαίου τοῦ Βλαστάρεως, ὃ καὶ αὐτὸ κατεστρώθη ἐντὸς τῆσδε τῆς συλλογῆς, 634 καὶ ἀπὸ ἑτέρων μυρίων ἐδηλώθη, εἶναι ἀκώλυτα καὶ αὐτὰ τὰ ἀνιόντα. Διὰ δὲ τὸ σαφέστερον ἐπὶ παραδείγματος τὸ λεγόμενον βασανίσωμεν ἐβάπτισέ τις παιδίον, ἄρσεν ἢ θῆλυ, ὢν ἴσως τότε ὁ βαπτίσας ἐτῶν ιβ', ἢ ιε', καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ὅτε ἐκεῖνον ἐγέννησε, τυχὸν ἦν ιε' ἐτῶν, κατὰ τὸ τοῦ νόμου πρόσταγμα τὸ δὲ βαπτισθὲν παιδίον, εἰ μὲν ἄρσεν, δεῖ τοῦτο ὑπερβαίνειν τὸν ιδ' χρόνον εἰς τὸ γυναῖκα λαβεῖν· εἰ δὲ θῆλυ, χρὴ ὑπερβαίνειν τὸν ιγ' χρόνον [εἰς τὸ] συζευχθῆναι ἀνδρί. Πῶς οὖν ἔστιν εὐπρεπὲς λαβεῖν εἰς γυναῖκα τὸν ἐκείνου πατέρα, ὄντα ἐτῶν με' ἢ καὶ ν', τὴν ἀναδεχθεῖσαν παρὰ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, οὖσαν ἐτῶν ιγ', ἢ λαβεῖν τὸν ἀναδεχθέντα παρ’ αὐτοῦ τὴν ἐκείνου μητέρα, ὄντα ἐτῶν ιε'; Διὸ ὡς ἀπρεπὲς τὸ τοιοῦτον ἀποβάλλεται διὰ τὸν ὅυτω προστάττοντα νόμον «ἐν τοῖς γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς δεῖ ζητεῖν». Καὶ ἄλλως ἀδύνατόν ἐστι τὸ τοιοῦτον συνοικέσιον γενέσθαι ἐπὶ πάππου, προπάππου, μάμμης καὶ προμάμμης, καὶ τῶν καθ’ ἑξῆς ἀνιόντων. 635 Ἐπὶ τῶν κατιόντων δὲ δίκαιον καὶ ἄξιον τοῖς αὐτοῖς ὅροις συσφίγγεσθαι καὶ κωλύεσθαι, ὥσπερ κᾂν τοῖς ἐξ αἵματος, ἄχρι τοῦ κατιόντος ζ' βαθμοῦ, καίπερ δὲ (27 об.) τοῦ νόμου τὰ τοιαῦτα κατιόντα, ὡς ἔφημεν, κωλύοντας μέχρι τριῶν, ἢ καὶ τεσσάρων βαθμῶν ἀλλ’ οὐκ ἔστι δέον ἕως τούτου ὑμᾶς ἵστασθαι, ἀλλ’ ἄχρι τοῦ κατιόντος ζ' βαθμοῦ ταῦτα κωλύεσθαι, 636 κατὰ τὴν περίληψιν τοῦ νγ' κανόνος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου καὶ τινῶν ἄλλων προσταγμάτων τῶν θεοφόρων πατέρων καὶ διδασκάλων τῶν πολλάκις περὶ τῶν τοιούτων ἐρωτηθέντων. Ἔρρωσθε. Ἐμοὶ τοίνυν τοιουτοτρόπως δοκεῖ περὶ τῶν τοῦ θείου βαπτίσματος βαθμῶν, κἂν εἴ τινες πολλαχοῦ ἀλλοῖα καὶ ἀσύμφωνα ἑτέροις καὶ ἑαυτοῖς πολλάκις περὶ τῶν τοιούτων εἰρήκασι, συγχέοντα καὶ σκανδαλίζοντα ὑμᾶς. Καὶ εἰ μὲν πεισθῆναι τῇ ἀληθείᾳ ἐθελήσετε, τῷ Θεῷ χάρις· εἰ δ’ οὔ, τὸ δοκοῦν παρ’ ὑμῖν κρεῖττον κατέχετε. Ἐμοὶ δ’ ἀρκεῖ τῇ τῶν πλειόνων ψήφῳ ἕπεσθαι. Все разночтения Требника Петра Могилы ограждены в тексте скобками Из Rituale Romanum Pauli V pont. max. jussu editum. Romae. M.DC.XV, p. 144–146. Об источниках этого славянского текста см. стр. 13–14 см. на странице со словами Петр Могила легко мог обойтись . в Кормчей на поле выноска: прихо́дскїй. В Кормчей и Требнике напечатано: свидѣ́телей . Мы исправили эту ошибку по статье 9-й. В Кормчей на поле выноска: прихо́дѣ . В Кормчей на поле выноска: прихо́дскїй. Следовало бы перевести: а҆́ще бы. в римском Ритуале статья эта составляет конец предыдущей. Греческий текст этого разделения родства напечатан на обороте заглавного листа книжки Скордилия в виде родословной таблицы, показывающей происхождение пяти видов родства из общего понятия о родстве. в Требнике Петра Могилы славянский текст разделения родства на пять видов напечатан в виде такой же таблицы, как и греческий у Скордилия на оборотной стороне его книжки. Взято из Властаря. См. Σύνταγμα, VI, стр. 134. Этот и следующий пункт взяты также из Властаря. См. Σύντ. VI, стр. 140. Скордилию или, точнее, Мануилу хартофилаксу принадлежит только важная прибавка: ἐπὶ τῶν καταιόντων μόνον. Все, что в славянском тексте поставлено в прямоугольные скобки, показывает разночтения Требника Петра Могилы . Еже ѿ ѹ҆сыновле́нїѧ ‒ нет в Требнике Петра Могилы . Взято из источника, очень близкого к Prochiron auctum. В последнем читаем: Ἡ εὕρησες τῶν βαθμῶν γίνεται οὕτως· ἑκάστη γέννησις βαθμὸν ἕνα ἀποτελεῖ. Ὁ πατὴρ ἐγέννησεν υἱόν, γέννησις μία καὶ βαθμὸς εἷς (tit. ѴШ, cap. 95). Там же: κἂν τρεῖς ἢ τέσσαρες ὦσιν οἱ ἀδελφοὶ ἢ καὶ ἐπέκεινα, ὅμως πάντες δευτέρου βαθμοῦ λέγονται, διότι οἱ ἐξ αἵματος συναπτόμενοι γαμικῶς ἀνάγκῃ δύο εἰσί, καὶ διὰ τοῦτο τοὺς δύο μόνους ἐκ τῶν ἀδελφῶν θεωροῦντες δευτέρου βαθμοῦ φαμὲν εἶναι. Ср. у Властаря, лит. В. гл. 8 (Σύντ. VI, 126). Тоже, в сущности, высказывают: 1) Властарь: ὁ ἀνὴρ καὶ ἡ γυνὴ βαθμὸν οὐκ ἔχουσιν ... τὴν γὰρ ἀνδρὸς μετὰ γυναικὸς συνάφειαν εἰς βαθμὸν οὐκ εἰσάγομεν, ἀλλ’ ἓν μὲν εἶναι ταύτην λογιζόμεθα, ὅτε καθ’ ἑαυτὴν ὁρᾶται (Σύντ. VI, 134). 2) Арменопул: ὁ ἀνὴρ καὶ ἡ γυνὴ βαθμὸν οὐκ εἰσάγουσιν, ἀλλ’ ὡς ἕν εἰσι πρόσωπον (изд. Геймбаха, стр. 508) и 3) Скордилий: см. его выписки из источников, помещенные при 10-й схеме двухродного свойства. Цифры в тексте, поставленные в скобки, показывают листы оригинала, который не имеет пагинации. Подлинное заглавие Мануйлова Эктезиса, по венецианским спискам, см. на странице со словами так судим мы на основании . τάξεις нет у Мануила. Разделение родства на пять «чинов» или видов, сколько известно, впервые встречается в Prochiron auctum, (Zachariae, Jus graeco-romanum, t. VI, p. 87–88). Тоже разделение принято и в Шестокнижии Арменопула (изд. Геймбаха стр. 508). Мимоходом упоминает о πέντε συγγένειαι и Властарь (Σύντ. VI. 139). у Мануила нет слов: ἥτις ὑπάρχει ἀπὸ δύο γενῶν. у Мануила – иначе: Καὶ ἡ μὲν ἀφ’ αἵματος καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος καὶ τῆς υἱοθεσίας ἐπίσης κωλύεται εἰς τοὺς κατιόντας ἄχρι τοῦ ἑβδόμου βαθμοῦ, καὶ λύεται εἰς τὸν ὄγδοον. у Мануила по венецианским спискам τῶν. у Мануила по венецианским спискам: οἱ δὲ ἐκ πλαγίου εἰσὶν οὗτοι и на поле прибавлено: Περὶ τῶν ἐκ πλαγίον. Считаем нужным оговориться, что в типографском Часослове, по которому мы перепечатываем текст книжки Скордилия (ср. на странице со словами приплетенных к Часослову ), часть этого текста, соответственная настоящей странице, напечатана без разделения на пункты, начинающиеся (как у нас) каждый с новой строки. Мы допустили это отступление от подлинника по соображениям чисто типографского свойства. Этих слов нет здесь у Мануила. Но перед таблицами, составляющими вторую часть Эктезиса, сказано: Ἤδη δὲ καὶ τὰ τούτων διαγράμματα σχεδιάσωμεν. Мари́на , очевидно, есть описка переводчика, вместо Ирина, которая стоит в подлиннике. У Мануила θείαν. Впрочем в таблицах к этому слову прибавлено: ἢ ἀνεψιάν, и в самой схеме изображена только эта последняя комбинация. Так в Требник Могилы пишется это слово и во всех дальнейших случаях. Слово это прибавлено вами по требованию греческого подлинника. Так должно быть и по смыслу славянского перевода, ибо только вторые стрыйные, т.е. троюродные брат и сестра находятся в шестой степени родства. Так в Требнике Могилы и во всех других случаях. у Мануила в первой части Эктезиса перед καί прибавлено: ἔτι δέ. Так и у Мануила в первой части Эктезиса, а во второй (с таблицами): Ἕως ὧδε εἰσὶ τὰ ἐξ αἵματος. у Мануила в таблицах: Τὰ ἐκ διγενείας. в этом и во всех дальнейших случаях, где речь идет о браке одного и того же лица с двумя прямолинейными родственницами, нужно подразумевать слова: от первого мужа или брака. в Ирмологионе μεγάλην, но подписанная под этою схемою степень свойства (γʹ) показывает, что речь идет о родной тетке. Приведенный отрывок принадлежит, собственно, Властарю (Σύντ. VI, 132), но встречается также и в позднейших списках Арменопулова Шестокнижия (см. издание Геймбаха, стр. 602–504). у Мануила нет ни этой, ни следующих двух выписок. Взято Скордилием, в дополнение к тексту хартофилакса Мануила, из статьи «Радин – Склир», как она изложена в Prochiron auctum (tit. VIIІ, сар. 62; cfr. c. 111) Приводится самый конец Вальсамонова трактата о браке в указанном сочетании свойства. См. IV, 564 и у нас приложение № VIII. Б. См. выше схемы №№ 6, 7 и 9. в Кормчей на поле выноска: дѧ́дѧ. Вместо: сы́нꙋ, внѹ́кꙋ следовало бы сказать наоборот: внѹ́кꙋ, сы́нꙋ. Этого объяснения нет у Мануила. Взято Скордилием из Арменопула (см. изд. Геймбаха, стр. 510). Первоисточник – в Prochiron auctum (tit. VIII, сар. 95). у Мануила в начале этой комбинации повторены слова: οὐδὲ πατὴρ καὶ υἱός. в Ирмологионе пред θείαν поставлено μεγάλην – ошибочно. в Кормчей выноска на поле: сꙋмнѣ́нїе. в Ирмологионе θεία ἁπλῶς опять названа μεγάλη θεία (ср. примеч. к №№ 6 и 17), а следующая схема опущена. Слова: ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ σύγγαμβροι λογίσθῶσιν стоят только в первой части Эктезиса, но в таблицах уже не повторяются. За то здесь прибавлено: δύο πρώτας ἐξαδέλφας. Петр + Мария и Павел + Елена, примечание электронной библиотеки. ἁπλῶς нет у Мануила в первой части, а в таблицах есть после слова θείαν. Петр + Мария и Павел + Анна, примечание электронной библиотеки. в Ирмологионе вместо θείαν ἁπλῶς опять стоит μεγάλη θεία. Ср. выше примечания к схемам №№ 6, 17 и 26. в оригинале 35, примечание электронной библиотеки в оригинале 37, примечание электронной библиотеки в оригинале 38, примечание электронной библиотеки в оригинале 39, примечание электронной библиотеки в оригинале 40, примечание электронной библиотеки Петр + Ирина и Павел + Мария, примечание электронной библиотеки. в оригинале 41, примечание электронной библиотеки Павел + Мария и Иоанн + Елена, примечание электронной библиотеки. у Мануила во второй части Эктезиса обе комбинация изложены так: Λαμβάνουσι δὲ θεῖος καὶ ἀνεψιὸς θείαν καὶ ἀνεψιάν, ὅτε δηλονότι λάβῃ ὁ θεῖος τὴν θείαν καὶ ὁ ἀνεψιὸς τὴν ἀνεψιάν (следует 1-я таблица). Ὅτε δὲ λάβῃ ὁ ἀνεψιὸς τὴν θείαν, οὐ δύναται ὁ θεῖος λαβεῖν τὴν ἀνεψιὰν διὰ τὴν σύγχοσιν, καὶ τὸ ἀνάπαλιν (2-я таблица). Но в первой части (без таблиц) обе комбинации изложены несколько иначе: πλὴν ὅτε λάβῃ ὁ θεῖος τὴν θείαν, καὶ ὁ ἀνεψιὸς τὴν ἀνεψιάν, σῦγχωρεῖται ὅτε δὲ λάβῃ ὁ θεῖος τὴν ἀνεψιάν, οὐ λαμβάνει ὁ ἀνεψιὸς τὴν θείαν. в оригинале 42, примечание электронной библиотеки Иоанн + Мария и Павел + Елена, примечание электронной библиотеки. в оригинале 45, примечание электронной библиотеки Иоанн + Мария и Павел + Феодор, примечание электронной библиотеки. ἀκωλύτως нет у Мануила в таблицах, но есть в первой части Эктезиса. у Мануила во второй части (перед таблицами) другая надпись: Ἐντεῦθεν ἄρχεται ἡ τριγένεια. Над таблицею этой комбинации у Мануила надписано: Δύναταί τις λαβεῖν τὴν τοῦ γυναικαδέλφου αὐτοῦ γυναικαδέλφην, ἀποθανούσης τῆς γυναικὸς αὐτοῦ. Петр не берет Анну, примечание электронной библиотеки. в Ирмологионе добавлено: λαμβάνω δὲ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς. Петр + Анна – нет; Павел + Анна – возможно, примечание электронной библиотеки. в Кормчей не выведено особой таблицы, соответственной принятому в ней чтению: и бра́тъ мо́й родны́й не поемлетъ ю҆́. в Ирмологионе: Ὁμοίως καὶ ὁ ἀδελφός μου λαμβάνει τὴν γυναῖκα τοῦ γυναικαδέλφου μου, καὶ εἶναι βαθμὸς δ′. в Кормчей на поле выноска: па́сынка. Петр + Анна – нет, примечание электронной библиотеки. у Мануила эта комбинация выражена иначе: λαμβάνω δὲ τὴν γυναῖκα τοῦ προγόνου τοῦ ἀδελφοῦ μου. Ирина + Иоанн – нет, примечание электронной библиотеки. Петр + Ирина – нет, примечание электронной библиотеки. Петр + Мария – нет, примечание электронной библиотеки. Георгий + Ирина – возможно, примечание электронной библиотеки. Петр + Елена и Георгий + Ирина – возможно, примечание электронной библиотеки. Ирина + Димитрий, Феодора + Георгий – возможно, примечание электронной библиотеки. Димитрий + Елена и Иоанн + Ирина, примечание электронной библиотеки. Схемы № 14–16 взяты из Могилина Требника, в котором все таблицы родства и свойства изображены так же, как и в приведенных трех образцах, т.е. с линиями, означающими рождения и браки (отсутствует из-за особенностей электронной книги, примечание электронной библиотеки.). в непонятных случая заменено ссылкой с пояснением, например, Георгий + Ирина, примечание электронной библиотеки. Δημήτριος + Καλή и Ἄννα + Νικήτας, примечание электронной библиотеки. Разумеются, конечно, комбинации и схемы №№ 14–16, прибавленные к тексту и таблицам Мануила Скордилием, который, как указано в наших примечаниях, взял их у Властаря или из Prochiron auctum. Но у первого есть и другие комбинации, которые Мануил мог рассматривать, как κακόμετρα и περιττολογήματα, и которых поэтому не принял в свой Ἔκθεσις. Таковы, например, следующие: γαμβρὸς καὶ γυναικάδελφος θείαν καὶ ἀνεψιὰν οὐδαμῶς λαμβάνουσι и: Κεκώλυται δὲ λαβεῖν τὴν θυγατέρα τῆς πρωτεξαδέλφης τῆς προτέρας αὐτοῦ (συγγάμβρου) γυναικός (Σύντ. VI, 135). Обе эти комбинации трехроднато свойства стоят у Властаря под рубрикой: τέταρτος (т. е. 4-я степень), но на самой деле в первой 5 степеней, а во второй 7. ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀποκριναμένους нет у Мануила. Мануила: Περὶ τῶν ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Против начала этой статьи у Скордилия выставлены с боку цитаты: μθ'. ν', указывающие на 49 и 50-е апостольские правила. Последнее процитировано и в нашей Кормчей на поле против слов текста: ѩкоже святые апостѡли наүчаютъ. в книжке Скордилия сбоку текста, против слов: Τοῦ δὲ νόμου λέγοντος καὶ τοῦ κανόνος κτλ. – напечатана цитата: ( в скане книги здесь стоит число, разобрать какое, к сожалению, невозможно. – Редакция Азбуки веры. ) θέμα τοῦ ι' κεφαλαίου τοῦ ε' τίτλου κη' βίβλ. τῶν Βασιλικῶν. νγ' ς' συνόδου. Киевский переводчик книжки Скордилия, очевидно, внес в свой текст цитату греческого оригинала, напечатанную здесь сбоку текста (см. примечание vis a vis). в одном из венецианских списков перед этим стоит τοῦτο. у Мануила κοσμικός – правильно. Довод этот заимствован Мануилом у Зонары, который в своем трактате о браке одной и той же женщины с двумя троюродными братьями говорит между прочим: Καὶ κανὼν δὲ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων φησὶν ὁ δύο ἀδελφὰς ἀγόμενος, ἢ ἀδελφιδήν, οὐ δύναται εἶναι κληρικός· ἄρ’ οὖν ὁ ἐξαδέλφην ἀγόμενος, ἢ ἐξαδέλφης ἀνεψιάν, ἔσεται κληρικός; (Σύνταγμα, IV, 594). Русский перевод этого трактата см. у нас в приложении № VIII. А. у Мануила: καὶ ἐπὶ τῶν ἀνιόντων δὲ πάντων καὶ τῶν κατιόντων. у Мануила: Ἐπὶ δὲ τῶν ἐκ πλαγίου. Ἀνιόντας ... μητέρας нет у Мануила. у Мануила здесь стоит λέγομεν. у Мануила: τῶν συντέκνων. Далее у Мануила прибавлено: Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ περὶ υἱοθεσίας. Затем идут следующие 8 правил, большая часть которых находится и у Скордилия в начале VI-й главы, надписанной в нашей Кормчей: «О супружестве обще»: 1. Ὁ δὴ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀναδεξάμενος ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, τῆς ἰδίας γυναικὸς χωρίζεται, ὅτι ἐποίησεν αὐτὴν σύντεκτον πνευματικήν (См. у Скордилия в указанном месте прав. 16 β'). 2. Ὁ δὲ ἱερεὺς μὴ παράντος ἑτέρου ἱερέως βαπτίζει τὸ ἴδιον τέκνον, ὡς πρεσβύτερος, καὶ οὐ χωρίζεται τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, ὅτι δέχεται αὐτὸ ἕτερος ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Εἰ γὰρ ἐκωλύετο τοῦ βαπτίσαι αὐτό, ὡς ἱερεύς, ᾖσαν ἂν καὶ σύντεκνοι αὐτοῦ πάντες οἱ πατέρες τῶν βαπτιζομένων ὑπ’ αὐτοῦ ἐν τῇ ἐνορίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν. (Там же, прав. 17 α'). 3. Ἀλλὰ καὶ χωρὶς συγγενείας τινὸς κωλύεται καὶ ὁ κατηγορηθεὶς ἐπὶ μοιχεία γυναικὸς τοῦ λαβεῖν αὐτήν, εἰ καὶ μὴ προφανῶς ἀπηλέγχθη (Там же, прав. 4). 4. Οὐδὲ ὁ ἀπελεύθερος λαμβάνει τὴν γυναῖκα τοῦ πάτρωνος αὐτοῦ μετὰ τὸν θάνατον ἐκείνου δίδωσι γὰρ ὑποψίαν, ὅτι καὶ ζῶντος ἐκείνου ἐμοίχευε ταύτην. (Там же прав. 5). 5. Οὐδὲ ὁ ἐπίτροπος τὴν ὀρφανήν, ἢ ὁ υἱὸς αὐτοῦ, πρὸ τοῦ λυθῆναι τὴν ἐπιτροπὴν λύεται γὰρ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν τριακοστὸν χρόνον (у Скордилия нет. См. Σύντ. VI, 139). 6. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἁπλῶς οἰκειακοὶ ὑποχείριοι, εἰ καὶ μή εἰσι δοῦλοι, ἢ ἐγένοντό ποτε, τάξιν ἀπελευθέρου ἔχουσιν· ὅθεν οὐ δύνανται λαβεῖν μετὰ θάνατον τῶν ἰδίων δεσποτῶν τὰς ἐκείνων γαμετάς, ἵνα μὴ δώσωσι προλαβαύσης μοιχείας ὑπόνοιαν (у Скордилия нет. См. в Σύνταγμα – там же). 7. Οὐδὲ σκηνικός, ἤγουν ὁ δημόσιος παιγνιώτης, ἤ τούτου υἱός, συγκλητικοῦ θυγατέρα ἐν γὰρ τοῖς γάμοις οὐ μόνον ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς ζητοῦμεν (у Скордилия нет. Срав. там же, стр. 139–140). 8. Καὶ ὁ πορνεύσας μετὰ τίνος γυναικὸς τὴν μὲν μητρυιὰν αὐτῆς οὐ δύναται λαβεῖν, λαμβάνει δὲ τὴν δευτέραν ἐξαδέλφην αὐτῆς (См. у Скордилия в указ. месте прав. 19). Этим и оканчивается в наших списках текст первой части Мануйлова Эктезиса. в списках Горчакова статьи эти опущены и вместо их поставлены §§ 3 и 4 настоящей главы. Далее в наших списках следуют таблицы с известным уже надписанием: Ἤδη καὶ τὰ τούτων διαγράμματα σχεδιάσωμεν. Этот счет степеней духовного родства взят у Властаря. См. Σύντ. VI, 138; ср. далее гл. VI, § 32. Пропуск восполнен не только по требованию смысла, но и по прямому указанию сербского перевода, сделанному, вероятно, с другого, более исправного издание книжки Скордилия. в этом переводе по известному уже нам списку Погодинского Древлехранилища (см. примечание со словами в сербском Номоканоне ) мы читаем: «ѩко се: бра́тъ мо́й вьзеть вь жену сестру прїетой ѿ мене, и҆ пакы прїетую ѿ мене сноку 8888 мой вьзетъ въ жену». Против этого места сбоку в оригинале припечатано: Καὶ ἄχρι τῆς νῦν τὰ τοιαῦτα γίνονται, ὡς ἀκώλυτα. Патриарх Неофит в грамоте своей (1611 г.) приводит это φασί, как общепринятое правило, и отвергает воззрение Скордилия, как ему лично принадлежащее (καὶ παρὰ μόνου τοῦ Κρητὸς ἐκείνου Ζαχαρίου τοῦ Μαραφαρᾶ ἐμποδιξόμενον. Σύντ. V, 157), хотя на самом деле он прямо ссылался на источник и не настаивал на своем мнении, уступая, конечно, господствующей практике константинопольской церкви (гл. VI, ср. ниже § 37 и Σχόλιον διασαφητικόν в конце книжки Скордилия). В синодальном списке Малаксова номоканона (№ 276) приводится отрывок из настоящей статьи в таком виде: Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι ὁ νόμος ὀνόματά τινα ἐκώλυσεν εἰς τὴν συντεκνίαν, τὰ δὲ ἐπέκεινα τούτων ἀφήκαν (sic) ἀκώλυτα, καθὼς γέγραπται ἐν τῷ τετάρτῳ βιβλίῳ τοῦ ὀγδόου τίτλου, ὅτι οὐ δύναμαι, φησίν, εἰς γυναῖκα λαβεῖν ἣν ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀνεδεξάμην, οὐδὲ τὴν μητέρα αὐτῆς, οὐδὲ τὴν θυγατέρα αὐτῆς, οὐδὲ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς, ἀλλ’ οὐδὲ ὁ υἱὸς μου λαμβάνει ἐξ αὐτῶν τινα ταῦτά φησι πρόσωπα μόνα παραφυλακτέα, ὡς κεκωλυμένα τὰ δὲ ἐπέκεινα ἀπαρατηρήτως εἰς γάμον συνάπτονται. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ τῇ βουλγαρικῇ ἐπαρχίᾳ, τουτέστι (τῇ) τῆς Πρώτης Ἰουστινιανῆς ἐνορίᾳ τοιοῦτόν τι οὐ συγκεχώρηται συνοικέσιον ἡ δὲ ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ (т. е. константинопольская) καθ’ ὃν εἴρηται τρόπον, τῆς πνευματικῆς ἑνώσεως, ἄχρι τοῦ ἑβδόμου βαθμοῦ κατὰ τὴν ἄνωθεν ἀπαρίθμησιν κωλύει τὸν γάμον (л. 117). К приведенной цитате Скордилия ближе подходит один из ответов, принадлежащих, по печатным изданиям, не Димитрию Хомативу, а Иоанну, епископу китрскому (Σύντ. V, 407: ср. 425.) Но уже давно замечено, что большая часть канонических ответов, приписываемых последнему, должна быть отдана первому. См. Zhishmau, Eherecht d. orient. Kirehe. s. 533. Anmerk 3 В Кормчей стоит здесь є҆́сть – лишнее, так как оно повторено далее. ἡμέρα β' – понедельник. Замечательно, что наш киевский переводчик недобрал другое выражение: день луны. Читай: προεκόμισε, как и стоит в источнике (у Вальсамона), В источнике тут стоит οὐκ: важное разночтение! См. Σύντ. II, 430–431 (в конце Вальсамонова толкование на 53 правило Трульского собора). По изданию Геймбаха (Лейпциг, 1851), приведенное место находится у Арменопула в кн. IV, тит. VIII, гл. 6 (стр. 512–514). Закон не дописан до конца, потому что приведен уже вполне в предыдущем параграфе. См. Σύντ. IV, 482; ср. выше § 4. В Prochiron auctum приведенный ответ Вальсамона сопровождается заметкой: Τὴν σήμερον δὲ οὐκ ἐνεργεῖ ποσῶς ἡ τοιαύτη πρᾶξις, т.е. процитированное соборное постановление патриарха Николая (tit. VIII, cap. 34). См. Σύντ. VI, 138, под рубрикою Νόμος. В оригинале сбоку этой статьи припечатано: Διὰ τοῦτο ἔξεστι τῷ βουλομένῳ λαβεῖν εἰς γυναῖκα τὴν τοῦ συντέκνου αὐτοῦ ἀδελφήν· πλάγιον τόδε. Ματθαίου ἐν κεφ. η' τοῦ В (ср. Σύντ. VI, стр. 139). Киевский переводчик поместил эту прибавку в конце своего текста статьи; но в переводе ошибся или описался: вместо «сестры» кмотра поставил «жену». Ср. этой же главы § 1 в конце. Димитрий + Анна – нет, примечание электронной библиотеки. Димитрий + Елена – нет, примечание электронной библиотеки. Захария + Анна – нет, примечание электронной библиотеки. Николай + Феодора – нет, примечание электронной библиотеки. Захария + Мария – возможно, примечание электронной библиотеки. Перевод неправилен. Следовало бы сказать: « наслѣдїѧ ради », как и стоит в сербском переводе. Перевод и здесь совершенно бессмысленный. Сербский переводчик выразился гораздо толковее, именно: снрѣчь, подобно брачнымъ степе́немь и҆ родѝтелному достоѧнїю . Взято из Властаря. См. Σύνταγμα, VI, 136–187. Слова: кд҃ глава́ (т.е. новелла) прибавлены самими издателями Кормчей, которые взяли их или из какого-либо западного издания новелл Льва Мудрого, или, что вероятнее, из славянского перевода Властаревой Синтагмы, откуда Скордилий заимствовал все это место. В Кормчей стоит далее: подобаетъ – слово совершенно лишнее и нарушающее смысл речи. Ср. у Властаря по Σύντ. VI, р. 138. До сюда взято из Властаревой синтагмы. См. на странице со словами не сразу вступил на путь . Откуда взята Скордилием эта прибавка к тексту Властаря, мы не могли доискаться. По изданию Геймбаха, приведенное место находится у Арменопула в кн. IV. тит. VIII, гл. 7 (стр. 514). Источник этого καὶ ἄλλως нам неизвестен. Ср. впрочем Prochiron anctum, tit. VIII, cap. 85. Взято из Властаря. См. Σύντ. VI, 140. Ср. у Властаря в Σύντ. VI, 133 (под рубрикой περὶ τῶν ἐκ τρεγενείας). Это положение буквально взято из Арменопула (по изданию Геймбаха, lib. IV, tit. VIII, cap. 5), который в пример дозволенного брака в четвертой степени трехродного свойства приводит туже самую комбинацию, какою начинаются таблицы этого свойства у Скордилия. Ср. Prochiron tit. VII, c. 24. Замечательно, что в нашем Градском законе, т.е. в переводе того же Прохирона, правилу этому дан другой, более широкий смысл: «И жена аще оглаголана будет в прелюбодеянии, никтоже не может её пояти в жену». Ср. Prochiron tit. VII, cap. 20. В Градском законе – совсем другое: «Не подобает жене ити за сына мужа матере своея, рождьшагося ему от свободныя». Т.е.: падчерица не выходит за муж за внебрачного сына своего отчима. Мотив отступление перевода от подлинника понятен: славянское право не знало отношений патронов и клиентов. §§ 3–8 взяты из Властаря. См. Σύντ. VI, 139–140. Взято из Властаря. См. там же. Требник Могилы и Кормчая не повторяют здесь этого правила, уже дважды приведенного выше. См. гл. IV, §§ 1 и 8 в конце. Взято из Арменопула (по изданию Геймбаха – lib. IV, tit. VII, cap. 10). Ср. Prochiron tit. VII, cap. 9. В Градском законе: «Ни дщи пущеные мною жены, яже по отпущении со инем мужем родила будет». Тоже повторено и в конце статьи «Радин-Склир». Есть у Властаря (Σύντ. VI, 184) и Арменопула (1. с.) Ср. Prochiron tit. VII, cap. 10. В Градском законе: «Ни отца моего, или брата, обрученицу не могу пояти, аще и не оженишаея ими». Взято из Арменопула (lib. IV, tit. VII, cap. 16). Ср. Prochiron tit. VII, c. 11. В Градском законе: «И родный отец не поимает от блуда рождьшуюся ему дщерь». Взято из Арменопула (I. с. cap. 21). Ср. Prochiron t. с. cap. 17. В Градском законе: «Никийже сын отца своего дщерь, рождьшуюся ему от блуда, не поимает: сестра бо ему есть » (причина прибавлена переводчиком). Взято из Prochiron auctum tit. VIII, cap. 37. Об источниках этого правила см. мои примечание к 112 статье «Номоканона при Большом Требнике», стр. 199–201. Ср. Prochiron auctum tit. VIII, cap. 33. В Ирмологионе правило это изложено так: Εἷς ἄνθρωπος ἐβάπτισε δύο παιδία, ἀρσενικὸν καὶ θηλυκόν. Δὲν δύνανται νὰ συνέλθουν εἰς γάμον, ἐπειδὴ εἶναι ἑνὸς ἀναδόχου τέκνα, καὶ λέγονται ἀδέλφια πνευματικά· οὔτε τὰ τὲκνα τους, οὔτε τὰ ἔγγονά τους δύνανται νὰ ἁρμοσθοῦν ἕως τὸν ὄγδοον βαθμόν, καθὼς καὶ εἰς τὴν ἐξ αἵματος συγγένειαν. См. наше примечание к 209 статье Номоканона при Большом Требнике. В рукописях и печатных изданиях смысл ответа – прямо противоположный: Ἀκώλυτόν ἐστι τοῦτο (Σύντ. V, 372). Или: Οὐδαμοῦ τοῦτο κεκώλυται (Рукописи Московской синодальной библиотеки, № 33, л. 35 об. отв. ί). У Скордилия ответ переделан из этого последнего чтения. Взято из Синтагмы Властаря. См. Σύντ. VI, 129, под рубрикою Νόμος. Ср. Prochiron auctum t. VIII, cap. 73, 76. Приводится одно из неизданных правил патриарха Сисинния, которые известны по рукописям в двух редакциях: обширной (см. греческие рукописи Московской синодальной библиотеки № 475, л. 185–186, XIV в.) и краткой (той же библиотеки рукопись № 33, л. 71, ХVII в.). Скордилий–Марафара имел в руках последнюю, по которой приведенное правило, действительно, есть 20-е (а по обширной – 31). Так и в изданном тексте, т.е. без οὐ. Так же и в известных нам рукописях, например, в синодальной № 455 (см. лист 20 об. и след.), и в нашей Кормчей (гл. 54, ответ 2). Принятое же Скордилием чтение произошло, вероятно, из другого ответа Никиты на вопрос того же епископа – о случае плотской связи жениха с материю несовершеннолетней невесты, после гражданского сговора, но еще до церковного обручения. Случай – аналогический по лицам, но совершенно различный по существу дела, почему и ответ дан был другой: Καὶ εἰ τοῦτο γέγονεν, αὐτὴ μὲν (ἡ πενθερὰ) κωλυθήσεται τοῦτον λαβεῖν, ὁ δὲ γάμος τῆς θυγατρὸς εἰς τὸν αἰῶνα οὐ μὴ γένοιται ἐπ’ αὐτῷ, διὰ τὴν αἱμομιξίαν (см. ту же рукопись). Об этом прежнем ответе и упоминает теперь Никита. См. далее § 27. Ср. еще грамоту патриарха Иеремии I, изданную мною в приложении к «Номоканону при Большом Требнике». На поле против оглавление и начала этой статьи напечатано: Ζήτει καὶ τὰς (т.е. μαρτυρίας) τοῦ Διονυσίου ἔμπροσθεν εἰς τὸ διὰ τὸ σημεῖον ǀ ἐπεὶ ὑπ’ ἀμελείας χαλκογραφκῆς ἐάθησαν. Это значит, что сюда же должны быть поставлены §§ 39 и 40. Но мы не решились исправить ошибки венецианских печатников. См. у Миня, Patrolog. graec. t. 155, стр. 212–213 (конец 61 и начало 62-й главы). Там же, стр. 213 (в середине 62 главы). Стр. 224 (гл. 62 к концу). Стр. 233 (в конце 67 главы). Фраза не дописана до полного смысла. Там же (в середине 68 главы). Стр. 233 (гл. 67 в конце и 68). Стр. 236 (гл. 68 в конце). Буквально сходных слов мы не нашли в сочинениях Симеона Солунского . Дионисий (2-й) занимал патриарший престол с 1540 по 1555 год. Индикт 5-й соответствует 1547 году. Как эта, так и следующая грамота были адресованы, по всей вероятности, к греческой колонии в Венеции. Индикт 9-й соответствует 1551 году. Разумеется, конечно, новелла Алексея Комнина, на которую ссылается Вальсамон в своем нижеследующем (§ 30) ответе Марку александрийскому. У Арменопула нет этой цитаты (см. следующее примечание). По изданию Геймбаха, гл. 2 процитированного титула и книги (стр. 484–486). Это καὶ ἄλλως есть не более, как вариант к предыдущему тексту, взятый Скордилием из Синтагмы Властаря (см. Σύντ. VI, 154). Следовало бы сказать: ἑνός или даже οὐδένος. Ср. у Арменопула, по изданию Геймбаха, схолию к 6-й главе 8-го титула 4-й книги. Отрывки этой статьи встречаются и в разных списках Малаксова сборника, именно в синодальном (№ 276, л. 94), Цахаріэ (см. его Handbücher, s. 16. κεφ. σιβ') и Сгуты (Θέμις, τ. VII, σ. 190–191). У последнего патриаршая грамота ошибочно отнесена к 1660 году. Далее в издании Сгуты прибавлено: εἰς τὸ ὁποῖον γράμμα εἶναι γεγραμμένα πολλὰ καὶ ἀποφασισμένα ὁποῦ ἐζήτησαν τότε, καὶ ἡμεῖς ἀπὸ ἐκεῖνα ὅλα ἐλάβαμεν τὰ πλείω ἀναγκαιότερα, καὶ τὰ ἐγράψαρεν ἐδῶ ὅμως σὺν τοῖς ἄλλοις ὁποῦ ἀνήφεραν ἐξητήθη καὶ τοῦτο. В прочих списках нет ни приведенного в тексте оглавление патриаршей грамоты, ни следующего за тем вопроса (δεύτερον ζήτημα). См. выше § 7. У Сгуты пункт этот изложен так: Ἐὰν ἐπάρῃ τινὰς δύο νόμιμας γυναῖκας, καὶ νὰ ἐπάρῃ καὶ τρίτον παρανόμως, καὶ νὰ τὰς εὐλογηθῇ καὶ τὰς τρεῖς, καὶ ἔσοντας νὰ εἶναι παράνομος ἡ τρίτος, τὴν ἐχώρισεν ἡ ἐκκλησία, τάχα δύναται τοῦτος νὰ εὐλογηθῇ ἄλλην τρίτον γυναῖνα, ἐπειδὴ ἐκείνη ἦτον παράνομος, καὶ ἀπέφυναν, ὅτι δίναται ἀνεμποδίστως, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ θείου νόμου, ὁποῦ λέγει τὸ ἀνδρόγυνον, ὁποῦ νὰ ἔναι παράνομον καὶ νὰ στεφανωθῇ, ὡσὰν νὰ μὴ δὲν ἤθελε στεφανωθῇ ποτε οὕτως λογίζεται, καὶ τὰ παράνομα δὲν στέργονται, διότι ἡ γυναῖκα ὁποῦ νὰ ἐπάρῃ ἄνδρα καὶ νὰ εὑρεθῇ παράνομος, ἤ ὁ ἄνδρα ὁποῦ νὰ ἐπάρῃ γυναῖκα καὶ εὑρεθῇ παρανόμη (sic), δύνεται ὅποιος θέλει ἀπὸ τοὺς δύο νὰ χωρισθῇ καὶ μετὰ τὴν χώρησιν νὰ ὑπανδρευθῇ. В списках синодальном и Цахаріэ нет этого пункта. У Сгуты и в прочих списках пункт этот опущен. У Сгуты и в прочих списках: Ἡ πενθερά μου ἀνεδέχθη ἕνα παιδὶ ἀπὸ τοῦ ἁγίον βαπτίσματος, καὶ ἀνεδεξάμην καὶ ἐγὼ ὁ γαμβρὸς τῆς ἄλλο παιδίον, τὸ ἕνα ἀρσενικὸν καὶ τὸ ἄλλο θηλυκόν, ἐὰν δύνωνται νὰ ἔλθουν εἰς γάμον, καὶ ἀπέφυναν, ὅτι γίνεται, διότι καμμίαν συγγένιαν δὲν ἔκαι εἰς αὐτὰ τα παιδία, οὔτε τοῦ βαπτίσματος, οὔτε τῆς σαρκικῆς συγγένειας. Но в Пидалионе такой брак отнесен к числу сомнительных (см. изд. 1864 г. стр. 754, пункт 1). У Сгуты и в других списках Малаксова номоконона этот и дальнейшие пункты (35, 36 и 38), принадлежащие уже самому Скордилию, излагаются, как продолжение вопросов и ответов предыдущей патриаршей грамоты. Смысл ответа изменен, именно: Ἐὰν ἡ γυναῖκά μου ἀνεδέχθη ἕνα παιδίον θηλυκόν, καὶ ἐγὼ ἕνα ἀρσενικόν, ἐὰν δύνωνται νὰ ἔλθουν εἰς γάμον, καὶ ἀπέφυναν ὅτι δὲν γίνεται. Такой же ответ дается и в Пидалионе (стр. 754, пункт 3). У Сгуты и в других списках: Ἐὰν ἔχω παιδί μου σαρκικὸν καὶ βαπτίσω καὶ ἕνα παιδὶ, ἐὰν δύνανται τὸ σαρκικὸν μου παιδίον καὶ τὸ πνευματικόν μου νὰ ἐπάρουν δύο ἀδελφάς, ἢ δύο ἀδελφούς, καὶ ἀπέφυναν, ὅτι ἀνεμποδίστως γίνεται τοῦτος ὁ γάμος. Тоже правило читается и в Ирмологионе (изд. 1865 г., стр. 219, 2-е правило с конца). У Сгуты и в прочих списках: Δύο παιδία, ὁποῦ νὰ βαπτίσῃ ἕνας ἀνάδοχος ἐὰν ἐμποδίζονται νὰ ἐπάρουν δύο ἀδελφοὺς ἢ δύο ἀδελφάς; καὶ ἀπέφυναν, ὅτι γίνεται καὶ τοῦτος ὁ γάμος. В Ирмологионе приведена и причина: ὅτι ἡ συγγένεια τοῦ ἁγίου Πνεύματος εἶναι μόνον εἰς τὰ δύο πρόσωπα ἐκεῖνα (т. е. имеющие одного восприемника) καὶ εἰς τοῦς κατιόντας ἐξ αὐτῶν, εἰς δὲ τὰ ἄλλα δὲν ἐμποδίζει (там же, последнее правило; ср. Пидалион, стр. 753, пункт 4 под рубрикой: Ἀνεμπόδιστοι). У Сгуты, в Ирмологионе и Пидалионе пункт этот опущен. У Сгуты и в прочих списках смысл ответа изменен, именно: Ἕνας ὑπανδρεύθη καὶ ἐπῆρεν ἑνὸς θυγατέρα εἰς γυναῖκα, καὶ μετὰ καιρὸν ἀπέθανεν αὐτὴ ἡ γυναῖκά του, καὶ βούλεται πάλιν νὰ ἐπάρῃ ἄλλην γυναῖκα, τὴν ὁποῖαν ἐβάπτισεν ὁ πενθερός του, καὶ ἀπέφυναν εἰς τοῦτο, ὅτι ἔναι ἐμποδισμένον καὶ δὲν γίνεται. Пидалион, давая такой же ответ, приводит и причину: δύω ἀδελφὰς σαρκικὰς ἢ πνευματικὰς ἕνας καὶ αὐτὸς δὲν λαμβάνει ποτέ (стр. 754, пункт 4 под рубрикой: Ἐμποδισμένοι). Ср. примечание к оглавлению § 24-го настоящей главы. См. у Миня, Patrolog. graec. t. III, p. 568. См. у Миня Patrolog. graec. t. III, p. 396 (в конце). Там же § 7. Но ближе идет сюда § 8, озаглавленный: Καὶ ἄλλως. Оценку этой аргументации см. у нас на стр. 35. Вам может быть интересно:
Source: azbyka.ru/otechnik
🔑Sign in 📖Prayer Book 🕊Live Prayer 📨Submit news 👥Friends 💬Groups My parish 🕯Virtual church 🙏Prayers by agreement 🗓Calendar ✏️Catechesis 🔔Notifications My subscriptions 🛍Store 💬Support