Kanon 6
O postępowaniu kościelnym (przyjmowanie i rozpatrywanie zarzutów wobec biskupów).
Ponieważ wielu, chcąc zburzyć i obalić przyzwoitość Kościoła, wrogie i oszczercze wymyśla pewne oskarżenia pod adresem biskupów prawosławnych rządzących Kościołami, nie chcąc niczego innego, jak tylko zszarganie dobrego imienia księży i wywołanie zamieszania wśród pokojowo nastawionych ludzi, dlatego Święty Sobór Biskupów, zebrany w Konstantynopolu, z radością nie bez śledztwa przyznał oskarżycielom, nie pozwolił wszystkim na wnoszenie oskarżeń przeciwko rządzącym Kościołom, jednak nie wszystkich zakazywać. Ale jeśli ktoś złoży jakąś osobistą, czyli prywatną, skargę na biskupa, na przykład dlatego, że padł ofiarą swojej chciwości lub doznał z jego strony innej niesprawiedliwości, to takimi oskarżeniami nie można badać ani osoby oskarżyciela, ani jego wiary. W każdym razie konieczne jest, aby sumienie biskupa było wolne i aby ten, kto deklaruje się obrażony, niezależnie od swojej wiary, otrzymał sprawiedliwość.
Jeżeli oskarżenie kierowane przeciwko biskupowi dotyczy kwestii kościelnych, należy sprawdzić twarze oskarżycieli, aby przede wszystkim nie dopuścić heretyków do wnoszenia zarzutów przeciwko biskupom prawosławnym w sprawach kościelnych. Nazywamy heretykami tych, którzy od czasów starożytnych byli uznawani za obcych Kościołowi i tych, których później objęliśmy anatemą. A poza nimi - ci, którzy udając zdrową wiarę, odłączyli się i tworzą zgromadzenia przeciwko naszym biskupom kanonicznym. Zatem ci członkowie Kościoła, którzy zostali wcześniej potępieni i wydaleni za jakieś przestępstwo lub ekskomunikowani z duchowieństwa lub świeckich, również nie powinni mieć możliwości oskarżania biskupa, dopóki nie oczyszczą się z oskarżenia, które na nich spadło. Podobnie nie należy dopuszczać do tego, aby osoby, którym postawiono wcześniej zarzuty, oskarżały biskupa lub innego duchownego, dopóki nie udowodnią swojej niewinności postawionych im zarzutów.
Jeżeli niektórzy, nie będąc heretykami, ekskomunikowanymi, skazanymi lub wcześniej oskarżonymi o jakiekolwiek przestępstwa, oświadczą, że mają wobec biskupa jakiekolwiek oskarżenie w sprawie kościelnej, wówczas Święty Sobór nakazuje im przede wszystkim przedstawić oskarżenie wszystkim biskupom obszaru metropolitalnego i przed nimi udowodnić swoje skargi przeciwko biskupowi oskarżonemu o cokolwiek. Jeżeli zdarzy się, że biskupi danego regionu nie będą w stanie rozstrzygnąć skarg kierowanych przeciwko biskupowi, wówczas niech oskarżyciele zwrócą się do większej Rady Biskupów tej diecezji, która z tego powodu powinna zostać zwołana. Nie mogą też wnieść oskarżenia, dopóki nie złożą pisemnego zobowiązania się do poniesienia takiej samej kary jak oskarżony, jeżeli w trakcie postępowania okaże się, że zniesławiają oskarżonego biskupa.
Jeżeli ktoś, lekceważąc powyższe decyzje, ośmieli się zakłócać rozprawę cesarską, przeszkadzać sądom przywódców świeckich lub Soborowi Ekumenicznemu, okazując brak szacunku wszystkim biskupom diecezji, niech w ogóle nie będzie można mu postawić zarzutu, że złamał zasady i przyzwoitość kościelną.
Jeżeli oskarżenie kierowane przeciwko biskupowi dotyczy kwestii kościelnych, należy sprawdzić twarze oskarżycieli, aby przede wszystkim nie dopuścić heretyków do wnoszenia zarzutów przeciwko biskupom prawosławnym w sprawach kościelnych. Nazywamy heretykami tych, którzy od czasów starożytnych byli uznawani za obcych Kościołowi i tych, których później objęliśmy anatemą. A poza nimi - ci, którzy udając zdrową wiarę, odłączyli się i tworzą zgromadzenia przeciwko naszym biskupom kanonicznym. Zatem ci członkowie Kościoła, którzy zostali wcześniej potępieni i wydaleni za jakieś przestępstwo lub ekskomunikowani z duchowieństwa lub świeckich, również nie powinni mieć możliwości oskarżania biskupa, dopóki nie oczyszczą się z oskarżenia, które na nich spadło. Podobnie nie należy dopuszczać do tego, aby osoby, którym postawiono wcześniej zarzuty, oskarżały biskupa lub innego duchownego, dopóki nie udowodnią swojej niewinności postawionych im zarzutów.
Jeżeli niektórzy, nie będąc heretykami, ekskomunikowanymi, skazanymi lub wcześniej oskarżonymi o jakiekolwiek przestępstwa, oświadczą, że mają wobec biskupa jakiekolwiek oskarżenie w sprawie kościelnej, wówczas Święty Sobór nakazuje im przede wszystkim przedstawić oskarżenie wszystkim biskupom obszaru metropolitalnego i przed nimi udowodnić swoje skargi przeciwko biskupowi oskarżonemu o cokolwiek. Jeżeli zdarzy się, że biskupi danego regionu nie będą w stanie rozstrzygnąć skarg kierowanych przeciwko biskupowi, wówczas niech oskarżyciele zwrócą się do większej Rady Biskupów tej diecezji, która z tego powodu powinna zostać zwołana. Nie mogą też wnieść oskarżenia, dopóki nie złożą pisemnego zobowiązania się do poniesienia takiej samej kary jak oskarżony, jeżeli w trakcie postępowania okaże się, że zniesławiają oskarżonego biskupa.
Jeżeli ktoś, lekceważąc powyższe decyzje, ośmieli się zakłócać rozprawę cesarską, przeszkadzać sądom przywódców świeckich lub Soborowi Ekumenicznemu, okazując brak szacunku wszystkim biskupom diecezji, niech w ogóle nie będzie można mu postawić zarzutu, że złamał zasady i przyzwoitość kościelną.
Oryginał grecki
Ἐπειδὴ πολλοὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν συγχεῖν καὶ ἀνατρέπειν βουλόμενοι, φιλέχθρως καὶ συκοφαντικῶς αἰτίας τινὰς κατὰ τῶν οἰκονομούντων τὰς ἐκκλησίας ὀρθοδόξων ἐπισκόπων συμπλάσσουσιν, οὐδὲν ἕτερον, ἢ χραίνειν τὰς τῶν ἱερέων ὑπολήψεις, καὶ ταραχὰς τῶν εἰρηνευόντων λαῶν κατασκευάζειν ἐπιχειροῦντες· τούτου ἕνεκεν ἤρεσε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει συνδραμόντων ἐπισκόπων, μὴ ἀνεξετάστως προσίεσθαι τοὺς κατηγόρους, μηδὲ πᾶσιν ἐπιτρέπειν τὰς κατηγορίας ποιεῖσθαι κατὰ τῶν οἰκονομούντων τὰς ἐκκλησίας, μηδὲ μὴν πάντας ἀποκλείειν. Ἀλλ᾿ εἰ μέν τις οἰκείαν τινὰ μέμψιν, τουτέστιν ἰδιωτικήν, ἐπαγάγοι τῷ ἐπισκόπῳ ὡς πλεονεκτηθείς, ἢ ἄλλο τι παρὰ τὸ δίκαιον παρ᾿ αὐτοῦ πεπονθώς, ἐπὶ τῶν τοιούτων κατηγοριῶν μὴ ἐξετάζεσθαι, μήτε πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μήτε τὴν θρησκείαν. Χρὴ γὰρ παντὶ τρόπῳ, τό τε συνειδὸς τοῦ ἐπισκόπου ἐλεύθερον εἶναι, καὶ τὸν ἀδικεῖσθαι λέγοντα, οἵας ἂν ᾖ θρησκείας, τῶν δικαίων τυγχάνειν. Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικὸν εἴη τὸ ἐπιφερόμενον ἔγκλημα τῷ ἐπισκόπῳ, τότε δοκιμάζεσθαι χρὴ τῶν κατηγορούντων τὰ πρόσωπα· ἵνα, πρῶτον μὲν αἱρετικοῖς μὴ ἐξῇ κατηγορίας κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐπισκόπων ὑπὲρ ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ποιεῖσθαι. Αἱρετικοὺς δὲ λέγομεν, τούς τε πάλαι τῆς ἐκκλησίας ἀποκηρυχθέντας, καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα ὑφ᾿ ἡμῶν ἀναθεματισθέντας· πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τοὺς τὴν πίστιν μὲν τὴν ὑγιῆ προσποιουμένους ὁμολογεῖν, ἀποσχίσαντας δέ, καὶ ἀντισυνάγοντας τοῖς κανονικοῖς ἡμῶν ἐπισκόποις. Ἔπειτα δέ, καὶ εἴ τινες τῶν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας ἐπὶ αἰτίαις τισὶ προκατεγνωσμένοι εἶεν καὶ ἀποβεβλημένοι, ἢ ἀκοινώνητοι, εἴτε ἀπὸ κλήρου, εἴτε ἀπὸ λαϊκοῦ τάγματος, μηδὲ τούτοις ἐξεῖναι κατηγορεῖν ἐπισκόπου, πρὶν ἂν τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα πρότερον ἀποδύσωνται. Ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ὑπὸ κατηγορίαν προλαβοῦσαν ὄντας, μὴ πρότερον εἶναι δεκτοὺς εἰς ἐπισκόπου κατηγορίαν, ἢ ἑτέρων κληρικῶν, πρὶν ἂν ἀθώους ἑαυτοὺς τῶν ἐπαχθέντων αὐτοῖς ἀποδείξωσιν ἐγκλημάτων. Εἰ μέντοι τινὲς μήτε αἱρετικοί, μήτε ἀκοινώνητοι εἶεν, μήτε κατεγνωσμένοι, ἢ προκατηγορημένοι ἐπί τισι πλημμελήμασι, λέγοιεν δὲ ἔχειν τινὰ ἐκκλησιαστικὴν κατὰ τοῦ ἐπισκόπου κατηγορίαν, τούτους κελεύει ἡ ἁγία σύνοδος, πρῶτον μὲν ἐπὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας πάντων ἐπισκόπων ἐνίστασθαι τὰς κατηγορίας, καὶ ἐπ᾿ αὐτῶν ἐλέγχειν τὰ ἐγκλήματα τοῦ ἐν αἰτίαις τισὶν ἐπισκόπου· εἰ δὲ συμβαίη ἀδυνατῆσαι τοὺς ἐπαρχιώτας πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐπιφερομένων ἐγκλημάτων τῷ ἐπισκόπῳ, τότε αὐτοὺς προσιέναι μείζονι συνόδῳ, τῶν τῆς διοικήσεως ἐκείνης ἐπισκόπων ὑπὲρ τῆς αἰτίας ταύτης συγκαλουμένων· καὶ μὴ πρότερον ἐνίστασθαι τὴν κατηγορίαν, πρὶν ἢ ἐγγράφως αὐτοὺς τὸν ἴσον αὐτοῖς ἐπιτιμήσασθαι κίνδυνον, εἴπερ ἐν τῇ τῶν πραγμάτων ἐξετάσει συκοφαντοῦντες τὸν κατηγορούμενον ἐπίσκοπον ἐλεγχθεῖεν. Εἰ δέ τις καταφρονήσας τῶν κατὰ τὰ προδηλωθέντα δεδογμένων, τολμήσειεν ἢ βασιλικὰς ἐνοχλεῖν ἀκοάς, ἢ κοσμικῶν ἀρχόντων δικαστήρια, ἢ οἰκουμενικὴν σύνοδον ταράσσειν, πάντας ἀτιμάσας τοὺς τῆς διοικήσεως ἐπισκόπους, τὸν τοιοῦτον τὸ παράπαν εἰς κατηγορίαν μὴ εἶναι δεκτόν, ὡς καθυβρίσαντα τοὺς κανόνας, καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν λυμηνάμενον εὐταξίαν.
Miejsca równoległe
Ап.34377475IVВс.9171921Трул.8Антиох.141520Лаод.40Сард.4Карф.810111215181959104107128129130132Двукр.13Феоф.9