Kanon 16
Odrzucając zwyczaj posiadania w biskupstwie nie więcej niż 7 diakonów.
Ponieważ z Dziejów Apostolskich wynika, że apostołowie mianowali siedmiu diakonów, a ojcowie Soboru Neocezarejskiego w ustalonych przez nich regułach stanowczo powiedzieli, że „zgodnie z regułą powinno być siedmiu diakonów, nawet gdyby miasto było bardzo duże, a o tym przekonacie się z Dziejów Apostolskich”, to my, porównując myśl ojców ze słowami apostołów, stwierdziliśmy, że nie mówili oni o mężczyznach służących sakramentom, ale o służbie potrzebom stoły. W Dziejach Apostolskich napisano tak: W owych czasach, gdy się rozmnażali uczniowie, powstała wśród hellenistów szemranie przeciwko Żydom, ponieważ zaniedbywano ich wdowy przy codziennym podziale potrzeb. Wtedy Dwunastu Apostołów, zwoławszy wielu uczniów, rzekło: Niedobrze jest nam porzucić Słowo Boże i martwić się o stoły. Wybierzcie zatem, bracia, spośród siebie siedmiu znanych mężów, napełnionych Duchem Świętym i mądrością; Umieścimy ich w tej służbie i będziemy stale trwać w modlitwie i posłudze słowa.
I ta propozycja została zaakceptowana przez całe spotkanie; i wybrali Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, i Filipa, i Prochora, i Nikanora, i Tymona, i Parmenesa, i Mikołaja z Antiochii, nawróconego z pogan; zostali postawieni przed Apostołami (zob. Dzieje Apostolskie 6:1-6).
Wyjaśniając to, nauczyciel Kościoła Jan Chryzostom argumentuje w następujący sposób: "To zdumiewające, jak lud nie został podzielony przy wyborze tych ludzi i jak nie upokorzyli się przed nimi apostołowie! Trzeba jednak dokładnie zrozumieć, jaką mieli godność i jakie otrzymali święcenia. Może diakona? Tej godności jednak nie znaleziono w kościołach. Potem posługa starszych? Ale w tamtym czasie nie było ani jednego biskupa, tylko apostołowie. Dlatego też myślę, że jest to jasne i oczywiste że imię to nie oznaczało ani diakonów, ani starszych”.
Na tej podstawie głosimy, że wspomnianych 7 diakonów nie należy uważać za szafarzy sakramentów, zgodnie z przytoczonym nauczaniem, lecz to właśnie im powierzono zarządzanie ogólnymi potrzebami zgromadzonych w tym czasie, i w tym stali się dla nas wzorem filantropii i troski o potrzebujących.
I ta propozycja została zaakceptowana przez całe spotkanie; i wybrali Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, i Filipa, i Prochora, i Nikanora, i Tymona, i Parmenesa, i Mikołaja z Antiochii, nawróconego z pogan; zostali postawieni przed Apostołami (zob. Dzieje Apostolskie 6:1-6).
Wyjaśniając to, nauczyciel Kościoła Jan Chryzostom argumentuje w następujący sposób: "To zdumiewające, jak lud nie został podzielony przy wyborze tych ludzi i jak nie upokorzyli się przed nimi apostołowie! Trzeba jednak dokładnie zrozumieć, jaką mieli godność i jakie otrzymali święcenia. Może diakona? Tej godności jednak nie znaleziono w kościołach. Potem posługa starszych? Ale w tamtym czasie nie było ani jednego biskupa, tylko apostołowie. Dlatego też myślę, że jest to jasne i oczywiste że imię to nie oznaczało ani diakonów, ani starszych”.
Na tej podstawie głosimy, że wspomnianych 7 diakonów nie należy uważać za szafarzy sakramentów, zgodnie z przytoczonym nauczaniem, lecz to właśnie im powierzono zarządzanie ogólnymi potrzebami zgromadzonych w tym czasie, i w tym stali się dla nas wzorem filantropii i troski o potrzebujących.
Oryginał grecki
Ἐπειδὴ ἡ τῶν Πράξεων βίβλος ἑπτὰ διακόνους ὑπὸ τῶν Ἀποστόλων καταστῆναι παραδίδωσιν, οἱ δὲ τῆς κατὰ Νεοκαισάρειαν συνόδου οὕτως ἐν τοῖς ἐκτεθεῖσι παρ᾿ αὐτῶν κανόσι σαφῶς διεξῆλθον, ὅτι διάκονοι ἑπτὰ ὀφείλουσιν εἶναι, κατὰ τὸν κανόνα, κἂν πάνυ μεγάλη ἡ πόλις ᾖ· πεισθείσῃ δὲ καὶ ἐκ τῆς βίβλου τῶν Πράξεων· ἡμεῖς τῷ ἀποστολικῷ ῥητῷ τὸν νοῦν ἐφαρμόσαντες τῶν Πατέρων, εὕρομεν, ὡς ὁ λόγος αὐτοῖς οὐ περὶ τῶν τοῖς μυστηρίοις διακονουμένων ἀνδρῶν ἦν, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν ταῖς χρείαις τῶν τραπεζῶν ὑπουργίας, τῆς τῶν Πράξεων βίβλου οὕτως ἐχούσης· Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, πληθυνόντων τῶν μαθητῶν, ἐγένετο γογγυσμὸς τῶν Ἑλληνιστῶν πρὸς τοὺς Ἑβραίους, ὅτι παρεθεωροῦντο ἐν τῇ διακονίᾳ τῇ καθημερινῇ αἱ χῆραι αὐτῶν. Προσκαλεσάμενοι οὖν οἱ δώδεκα τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν, εἶπον· οὐκ ἀρεστὸν ἡμᾶς καταλείψαντας τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, διακονεῖν τραπέζαις. Ἐπισκέψασθε οὖν, ἀδελφοί, ἄνδρας ἐξ ὑμῶν μαρτυρουμένους ἑπτά, πλήρεις Πνεύματος ἁγίου καὶ σοφίας, οὖς καταστήσωμεν, ἐπὶ τῆς χρείας ταύτης· ἡμεῖς δὲ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ διακονίᾳ τοῦ λόγου προσκαρτερήσομεν· καὶ ἤρεσεν ὁ λόγος ἐνώπιον παντὸς τοῦ πλήθους· καὶ ἐξελέξαντο Στέφανον, ἄνδρα πλήρη πίστεως καὶ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Φίλιππον, καὶ Πρόχορον, καὶ Νικάνορα, καὶ Τίμωνα, καὶ Παρμενᾶν, καὶ Νικόλαον, προσήλυτον Ἀντιοχέα, οὓς ἔστησαν ἐνώπιον τῶν Ἀποστόλων. Ταῦτα διερμηνεύων ὁ τῆς ἐκκλησίας διδάσκαλος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, οὕτω διέξεισι. Θαυμάσαι ἄξιον, πὼς οὐκ ἐσχίσθη τὸ πλῆθος ἐπὶ τῇ αἱρέσει τῶν ἀνδρῶν, πῶς οὐκ ἀπεδοκιμάσθησαν ὑπ᾿ αὐτῶν οἱ Ἀπόστολοι· ὁποῖον δὲ ἆρα ἀξίωμα οὗτοι εἶχον, καὶ ποίαν ἐδέξαντο χειροτονίαν, ἀναγκαῖον μαθεῖν. Ἆρα τὴν τῶν διακόνων; καὶ μὴν τοῦτο ἐν ταῖς ἐκκλησίαις οὐκ ἔστιν· ἀλλὰ τῶν πρεσβυτέρων ἐστὶν ἡ οἰκονομία; καὶ τοι οὐδέπω οὐδεὶς ἐπίσκοπος ἦν, ἀλλ᾿ οἱ Ἀπόστολοι μόνον· ὅθεν οὔτε διακόνων, οὔτε πρεσβυτέρων οἶμαι τὸ ὄνομα εἶναι δῆλον καὶ φανερόν. Ἐπὶ τούτοις οὖν κηρύσσομεν καὶ ἡμεῖς, ὥστε τοὺς προειρημένους ἑπτὰ διακόνους, μὴ ἐπὶ τῶν τοῖς μυστηρίοις διακονουμένων λαμβάνεσθαι, κατὰ τὴν προερμηνευθεῖσαν διδασκαλίαν· ἀλλὰ τοὺς τὴν οἰκονομίαν τῆς κοινῆς χρείας τῶν τότε συνηθροισμένων ἐγχειρισθέντας, τούτους ὑπάρχειν· οἳ τύπος ἡμῖν κἂν τούτῳ γεγόνασι τῆς περὶ τοὺς δεομένους φιλανθρωπίας τε καὶ σπουδῆς.
Miejsca równoległe
IВс.18Трул.7Неокес.15Лаод.20