Kanon 102
Nakazuje kierować się duchem roztropności przy nakładaniu pokut.
Ci, którzy otrzymali od Boga władzę decydowania i wiązania, muszą zbadać naturę grzechu i gotowość grzesznika do nawrócenia, a następnie zastosować leczenie odpowiednie do choroby, aby z powodu nieumiarkowania w obu przypadkach nie popełnili błędu w ratowaniu cierpiącego. Choroba grzechu nie jest bowiem prosta, lecz złożona i różnorodna oraz wypuszcza wiele szkodliwych pędów, z których zło obficie się rozprzestrzenia i rozprzestrzenia do tego stopnia, że jest w stanie oprzeć się (ἀντνσταίη) mocy uzdrowiciela. Dlatego każdy, kto odkrywa medyczno-duchową sztukę, musi najpierw rozważyć usposobienie grzesznika: czy zabiega o zdrowie, czy wręcz przeciwnie, własną moralnością sprowadza na siebie chorobę - i zauważyć, jak monitoruje swoje zachowanie w tym czasie. A jeśli nie przeciwstawi się lekarzowi i leczy ranę psychiczną dzięki stosowaniu proponowanych leków, to zmierzcie go miłosierdziem według jego zasług. Zarówno Bóg, jak i ten, któremu powierzona jest administracja duszpasterska, troszczą się o przywrócenie zagubionej owcy i uzdrowienie tych, którzy zostali zranieni przez węża.
Zatem temu, kto doświadcza owoców pokuty i mądrze prowadzi osobę powołaną do najwyższej światłości, nie zależy na tym, aby wepchnąć się w bystrza rozpaczy, nie na rozluźnieniu (ὑπενδοῦναι) wodzy, prowadząc w ten sposób do życia w spokoju i zaniedbaniu, ale na pewno przynajmniej na jednym z sposobów, leków lub bardziej surowych i cierpkich, lub bardziej miękkich i łagodnych, przeciwstawienia się namiętnościom i walce o całkowite wygojenie rany.
Musimy więc znać i jedno i drugie: charakterystyczne dla acrivii i charakterystyczne dla obyczaju, a z tymi, którzy nie akceptują doskonałości, postępować zgodnie ze wzorem ukazanym w legendzie, jak uczy nas św. Bazyli.
Zatem temu, kto doświadcza owoców pokuty i mądrze prowadzi osobę powołaną do najwyższej światłości, nie zależy na tym, aby wepchnąć się w bystrza rozpaczy, nie na rozluźnieniu (ὑπενδοῦναι) wodzy, prowadząc w ten sposób do życia w spokoju i zaniedbaniu, ale na pewno przynajmniej na jednym z sposobów, leków lub bardziej surowych i cierpkich, lub bardziej miękkich i łagodnych, przeciwstawienia się namiętnościom i walce o całkowite wygojenie rany.
Musimy więc znać i jedno i drugie: charakterystyczne dla acrivii i charakterystyczne dla obyczaju, a z tymi, którzy nie akceptują doskonałości, postępować zgodnie ze wzorem ukazanym w legendzie, jak uczy nas św. Bazyli.
Oryginał grecki
Δεῖ δὲ τοὺς ἐξουσίαν λύειν καὶ δεσμεῖν παρὰ Θεοῦ λαβόντας, σκοπεῖν τὴν τῆς ἁμαρτίας ποιότητα, καὶ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος πρὸς ἐπιστροφὴν ἑτοιμότητα, καὶ οὕτω κατάλληλον τὴν θεραπείαν προσάγειν τῷ ἀῤῥωστήματι, ἵνα μή, τῇ ἀμετρίᾳ καθ᾿ ἑκάτερον χρώμενος, ἀποσφαλείη πρὸς τὴν σωτηρίαν τοῦ κάμνοντας. Οὐ γὰρ ἁπλῆ τῆς ἁμαρτίας ἡ νόσος, ἀλλὰ ποικίλη καὶ πολυειδής, καὶ πολλὰς τῆς βλάβης τὰς παραφυάδας βλαστάνουσα, ἐξ ὧν τὸ κακὸν ἐπὶ πολὺ διαχεῖται, καὶ πρόσω βαίνει, μέχρις ἂν σταίη τῇ δυνάμει τοῦ θεραπεύοντος. Ὥστε τὸν τὴν ἰατρικὴν ἐν Πνεύματι ἐπιστήμην ἐπιδεικνύμενον, πρότερον χρὴ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος διάθεσιν ἐπισκέπτεσθαι, καὶ εἴτε πρὸς τὴν ὑγείαν νεύει, ἢ τοὐναντίον, διὰ τῶν οἰκείων τρόπων προσκαλεῖται καθ᾿ ἑαυτοῦ τὸ ἀῤῥώστημα, ἐφορᾷν, ὅπως τε τῆς ἐν τῷ μεταξὺ προνοεῖται ἀναστροφῆς, καὶ εἰ μὴ τῷ τεχνίτῃ ἀντιπαλαίει, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἕλκος διὰ τῆς τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων αὐξάνει προσαγωγῆς, καὶ οὕτω τὸν ἔλεον κατ᾿ ἀξίαν ἐπιμετρεῖν. Πᾶς γὰρ λόγος Θεῷ καὶ τῷ τὴν ποιμαντικὴν ἐγχειρισθέντι ἡγεμονίαν, τὸ πλανώμενον πρόβατον ἐπαναγαγεῖν, καὶ τρωθὲν ὑπὸ τοῦ ὄφεως ἐξιάσασθαι, καὶ μήτε κατὰ κρημνῶν ὠθῆσαι τῆς ἀπογνώσεως, μήτε τὸν χαλινὸν ὑπενδοῦναι πρὸς τὴν τοῦ βίου ἔκλυσίν τε καὶ καταφρόνησιν· ἀλλ᾿ ἑνί γε τρόπῳ πάντως, εἴτε διὰ τῶν αὐστηροτέρων τε καὶ στυφόντων, εἴτε διὰ τῶν ἀπαλωτέρων τε καὶ πρᾳοτέρων φαρμάκων, κατὰ τοῦ πάθους στῆναι, καὶ πρὸς συνούλωσιν τοῦ ἕλκους ἀνταγωνίσασθαι, τοὺς τῆς μετανοίας καρποὺς δοκιμάζοντι, καὶ οἰκονομοῦντι σοφῶς τὸν πρὸς τὴν ἄνω λαμπροφορίαν καλούμενον ἄνθρωπον. Ἀμφότερα τοίνυν εἰδέναι ἡμᾶς χρή, καὶ τὰ τῆς ἀκριβείας, καὶ τὰ τῆς συνηθείας· ἕπεσθαι δέ, ἐπὶ τῶν μὴ καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα, τῷ παραδοθέντι τύπῳ, καθὼς ὁ ἱερὸς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει Βασίλειος.
Miejsca równoległe
IВс.12Анкир.2Вас.274758485Григ.Нисск.4