Κανόνας 102
Προδιαγράφει να καθοδηγείται από το πνεύμα της σύνεσης όταν επιβάλλεις μετάνοιες.
Όσοι έχουν λάβει από τον Θεό τη δύναμη να αποφασίζουν και να δεσμεύουν πρέπει να εξετάσουν τη φύση της αμαρτίας και την ετοιμότητα του αμαρτωλού για μεταστροφή και στη συνέχεια να εφαρμόσουν θεραπεία κατάλληλη για την ασθένεια, ώστε λόγω αμετροέπειας και στα δύο, να μην κάνουν λάθος να σώσουν τον πάσχοντα. Γιατί η αρρώστια της αμαρτίας δεν είναι απλή, αλλά πολύπλοκη και ποικίλη και βλασταίνει πολλούς βλαβερούς βλαστούς, από τους οποίους το κακό εξαπλώνεται άφθονο και εξαπλώνεται προς τα εμπρός σε σημείο που μπορεί να αντισταθεί (ἀντνσταίη) στη δύναμη του θεραπευτή. Επομένως, όποιος ανακαλύπτει ιατρική πνευματική τέχνη πρέπει πρώτα να εξετάσει τη διάθεση του αμαρτωλού: είτε αγωνίζεται για υγεία είτε, αντίθετα, με τα δικά του ήθη φέρνει ασθένειες πάνω του - και να προσέξει πώς παρακολουθεί τη συμπεριφορά του αυτή τη στιγμή. Και αν δεν αντισταθεί στον γιατρό και επουλώσει την ψυχική του πληγή λόγω του ότι χρησιμοποιεί τα προτεινόμενα φάρμακα, τότε μέτρησέ του το έλεος σύμφωνα με τα πλεονεκτήματά του. Γιατί ο Θεός και αυτός στον οποίο έχει ανατεθεί η ποιμαντική διοίκηση ασχολούνται όλοι με το να φέρουν πίσω τα χαμένα πρόβατα και να θεραπεύσουν όσους πληγώθηκαν από το φίδι. Αυτός λοιπόν που βιώνει τους καρπούς της μετάνοιας και οδηγεί με σύνεση τον καλούμενο στην ύψιστη φωτεινότητα, δεν νοιάζεται να σπρώξει στα ορμητικά σημεία της απελπισίας, ούτε να χαλαρώσει τα ηνία, οδηγώντας έτσι σε μια ζωή χαλάρωσης και παραμέλησης, αλλά σίγουρα τουλάχιστον μια από τις πιο αυστηρές μεθόδους, γιατρικά και πιο ήπια. πάθος και αγώνας για την πλήρη επούλωση της πληγής.
Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε και τα δύο: και χαρακτηριστικό των ακριβίων και χαρακτηριστικό του εθίμου, και με όσους δεν αποδέχονται την τελειότητα, ενεργούμε σύμφωνα με το πρότυπο που δείχνει ο μύθος, όπως μας διδάσκει ο Άγιος Βασίλειος.
Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε και τα δύο: και χαρακτηριστικό των ακριβίων και χαρακτηριστικό του εθίμου, και με όσους δεν αποδέχονται την τελειότητα, ενεργούμε σύμφωνα με το πρότυπο που δείχνει ο μύθος, όπως μας διδάσκει ο Άγιος Βασίλειος.
Ελληνικό πρωτότυπο
Δεῖ δὲ τοὺς ἐξουσίαν λύειν καὶ δεσμεῖν παρὰ Θεοῦ λαβόντας, σκοπεῖν τὴν τῆς ἁμαρτίας ποιότητα, καὶ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος πρὸς ἐπιστροφὴν ἑτοιμότητα, καὶ οὕτω κατάλληλον τὴν θεραπείαν προσάγειν τῷ ἀῤῥωστήματι, ἵνα μή, τῇ ἀμετρίᾳ καθ᾿ ἑκάτερον χρώμενος, ἀποσφαλείη πρὸς τὴν σωτηρίαν τοῦ κάμνοντας. Οὐ γὰρ ἁπλῆ τῆς ἁμαρτίας ἡ νόσος, ἀλλὰ ποικίλη καὶ πολυειδής, καὶ πολλὰς τῆς βλάβης τὰς παραφυάδας βλαστάνουσα, ἐξ ὧν τὸ κακὸν ἐπὶ πολὺ διαχεῖται, καὶ πρόσω βαίνει, μέχρις ἂν σταίη τῇ δυνάμει τοῦ θεραπεύοντος. Ὥστε τὸν τὴν ἰατρικὴν ἐν Πνεύματι ἐπιστήμην ἐπιδεικνύμενον, πρότερον χρὴ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος διάθεσιν ἐπισκέπτεσθαι, καὶ εἴτε πρὸς τὴν ὑγείαν νεύει, ἢ τοὐναντίον, διὰ τῶν οἰκείων τρόπων προσκαλεῖται καθ᾿ ἑαυτοῦ τὸ ἀῤῥώστημα, ἐφορᾷν, ὅπως τε τῆς ἐν τῷ μεταξὺ προνοεῖται ἀναστροφῆς, καὶ εἰ μὴ τῷ τεχνίτῃ ἀντιπαλαίει, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἕλκος διὰ τῆς τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμάκων αὐξάνει προσαγωγῆς, καὶ οὕτω τὸν ἔλεον κατ᾿ ἀξίαν ἐπιμετρεῖν. Πᾶς γὰρ λόγος Θεῷ καὶ τῷ τὴν ποιμαντικὴν ἐγχειρισθέντι ἡγεμονίαν, τὸ πλανώμενον πρόβατον ἐπαναγαγεῖν, καὶ τρωθὲν ὑπὸ τοῦ ὄφεως ἐξιάσασθαι, καὶ μήτε κατὰ κρημνῶν ὠθῆσαι τῆς ἀπογνώσεως, μήτε τὸν χαλινὸν ὑπενδοῦναι πρὸς τὴν τοῦ βίου ἔκλυσίν τε καὶ καταφρόνησιν· ἀλλ᾿ ἑνί γε τρόπῳ πάντως, εἴτε διὰ τῶν αὐστηροτέρων τε καὶ στυφόντων, εἴτε διὰ τῶν ἀπαλωτέρων τε καὶ πρᾳοτέρων φαρμάκων, κατὰ τοῦ πάθους στῆναι, καὶ πρὸς συνούλωσιν τοῦ ἕλκους ἀνταγωνίσασθαι, τοὺς τῆς μετανοίας καρποὺς δοκιμάζοντι, καὶ οἰκονομοῦντι σοφῶς τὸν πρὸς τὴν ἄνω λαμπροφορίαν καλούμενον ἄνθρωπον. Ἀμφότερα τοίνυν εἰδέναι ἡμᾶς χρή, καὶ τὰ τῆς ἀκριβείας, καὶ τὰ τῆς συνηθείας· ἕπεσθαι δέ, ἐπὶ τῶν μὴ καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα, τῷ παραδοθέντι τύπῳ, καθὼς ὁ ἱερὸς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει Βασίλειος.
Παράλληλα χωρία
IВс.12Анкир.2Вас.274758485Григ.Нисск.4