Новооткриеното дело на свети Иринеј Лионски „Докази за апостолската проповед“

(Ἑ πίδειξις τοῦ ἀποστολικοῦ κηρύγματος) I. „Преродба“ во проучувањето на старохристијанското писмо во врска со откривањето на непознати споменици. – Околности на откривањето и објавувањето на делото на свети Иринеј: „Доказ за апостолската проповед“ – неговата автентичност и време на настанување. - Цел на пишување. – Природата на презентацијата и постапката за откривање на содржината. – II. Текст на споменикот. – III. Забелешки за значењето на новооткриеното дело. Пред неколку години, еден многу угледен германски истражувач на древната христијанска литература го привлече вниманието на прилично оригиналното мислење на познатиот антиквар, кој искрено му кажа дека приватните теолошки библиотеки составени од книги пред 1870 година, со неколку извонредни исклучоци, немаат никаква вредност за него. Се разбира, тој го примени единствениот возможен стандард за него во одредувањето на научната заслуга на теолошките дела во минатото и во сегашноста; но оваа пресуда до одреден степен се покажува праведна, не само од комерцијална гледна точка, туку и од строго научна. Без да го реши прашањето колку е праведен ставот на антикварецот во однос на теологијата земена во целина, споменатиот научник го препознава тоа како безусловно вистинито во однос на таа посебна област од неа, во која и самиот е компетентен познавач, имено патристика, или, во терминологијата на најновите протестантски научници, кон историјата на античката христијанска литература1, особено во првите три векови на христијанската литература. Тоа што е напишано пред речиси десет години е уште поприменливо за сегашната состојба. Проучувањето на древното христијанско писмо од предникејската ера во текот на последната четвртина од минатиот век и првите години на новиот направи толку значаен напредок што тешко е можно да се истакне барем еден период од него во презентацијата и разбирањето на кој повеќе или помалку значајни промени и дополнувања не би морале да се прават. Зошто, дури и главните дела од минатото поврзани овде, во многу аспекти го изгубиле своето значење и треба да се проверат со помош на новите податоци добиени од науката. И во црковната историска наука воопшто и особено во историјата на древното христијанско пишување, сега се случува одлучувачка ревизија и превреднување на научните заклучоци од минатото. Се појавија бројни и многу вредни трудови за објавувањето и критиката на текстот и темелното проучување на содржината на примарните извори на историјата и учењето на античката црква со примена на постигнатите резултати во различни области на црковно-историското знаење, врз основа на кои се решаваат многу стари збунувачки и мрачни прашања, осветлени од нови агли или се приближуваат кон новите комбинации на новите материјали, научните проблеми се веќе познати. и така натаму. Овој силен интерес за проучување на спомениците на старохристијанското писмо со своите резултати значајни за теолошката и црковно-историската наука не само што не слабее, туку секоја година станува сè поинтензивен и се среќава во литературата со цела низа нови научни трудови. Истражувачите кои сметаат дека е задолжително за себе да ги следат сите новопојавени дела на оваа област, се принудени да признаат дека е исклучително тешко да се ориентира низ масата на нови дела, главно расфрлани во разни збирки и периодични списанија, и сметаат дека е апсолутно неопходно да имаат посебни индекси на публикации на античка христијанска литература и дела посветени на нејзиното проучување 2 . Виталниот нерв на оваа нова „оживување“ во проучувањето на древното христијанско писмо се состои од бројни откритија и наоди на антички споменици познати само по име или целосно непознати, нови копии на оригиналниот текст и преводи на дела кои преживеале во незадоволителна форма. Како што е познато, загубите на полето на древното христијанско пишување се запрепастувачки, а неговите истражувачи можат само да изразат горко жалење за огромната разлика помеѓу предникејската литература, како што беше според достапните нецелосни информации за неа, и оние скудни остатоци од неа што се познати во моментов, бидејќи овие значајни празнини во примарните извори го оневозможуваат утврдувањето на црковниот и целосен животен век на црквата. откривање на Нејзините учења во најважната, основната ера на Нејзиното постоење. Иако ракописниот материјал складиран во различни библиотеки на Истокот и Западот континуирано и неуморно се проучува речиси четири века и, колку што е можно, преку печатење на сето она што е зачувано од древното христијанско писмо станува јавна сопственост, окото на научниците сè уште не навлегло насекаде, но фактот дека последните децении сосема неочекувано изнесе на виделина значаен број на христијански споменици, дури и значаен број од античките најлудите надежи и значително ги прошири хоризонтите на црковната историја. науката, збогатувајќи ја со многу нови, значајни информации, јасно покажа дека во иднина не е исклучена можноста на полето на историското истражување да се појават уште многу од оние документи кои се сметаа за целосно изгубени. Надежите за нови откритија се дотолку поцврсти затоа што до сега немало соодветно организирано и систематско проучување на богатствата на ракописи во многубројните библиотеки не само на истокот, туку и на западот - и тука една среќна несреќа може да обезбеди непроценливи услуги за научниот свет; а библиотеките во различните источни манастири, а особено во Синај, Света Гора, Ерусалим и Египет, несомнено содржат уште многу непознати материјали од областа на древното христијанско пишување. Дополнително, големи и не неразумни надежи се полагаат во сирискиот, ерменскиот, коптскиот и словенскиот преводи на тие споменици, чиј грчки оригинал е изгубен. Ниту една од овие литератури сè уште не е систематски и систематски проучена во однос на спомениците на старохристијанското писмо вклучени во неа; и воопшто, повеќе или помалку темелно проучување на нив започна само околу половина од минатиот век. Случајните откритија во ракописите на преведеното пишување ја поддржуваат довербата во богатите резултати за пополнување на многу празнини во историјата на древната христијанска литература, што може да ги обезбеди внимателното проучување на истата. Не се сите новооткриени споменици од еднаква важност; понекогаш дури се покажа дека токму оние од нив чие откритие побуди особено многу надежи и очекувања најмалку од сè ги оправдуваше: избрзаното и претерано проценување на нивното значење предизвикува непријатно разочарување (на пример, гностичката Πίστις Σοφία по содржина се покажа дека има мала вредност). Но, не смееме да заборавиме дека, според сегашната состојба на примарните извори за историјата на древната христијанска црква, многу е важно да се збогатат со материјал дури и незначителен по обем или содржина, бидејќи дури и неважните документи сè уште фрлаат барем малку светлина врз област што е нејасна во многу аспекти, или барем го потврдуваат она што е веќе познато. Затоа, не е чудно што на Запад, каде научните интереси се многу високи, дури и дневниот печат е чувствителен на извештаите за откривање на неколку листови од антички христијански споменик некаде во египетска гробница и ги известува своите читатели за тоа. Само со севкупноста на сите откритија од поново време - и значајни и незначителни - се постигнати оние несомнени успеси на полето на црковно-историското знаење, со кои модерната наука со право се гордее: во нив го нашла и зајакнувањето и проширувањето на својата основа. Меѓу сосема случајните наоди е новооткриеното дело на свети Иринеј Лионски, зачувано во ерменски превод и објавено во неодамна објавената книга „Texte und Untersuchungen zur Geschichte der altchristlichen Literatur“ (herausgeb. von Ad. Harnack und C. Schmidt), B.13, серијалот Heftlthi, I. со наслов: “Des heiliges Irenäus Schrift zum Erweise der apostolischen Verkündigung εἰς ἐπίδειξιν to ῦ ἀποστολικοῦ κηρύγματος , in armenischen Version entdeckt, herausgeben und ins Deutsche übersetzt von Lie. Dr. Ter-Minassiantz, mit einem Nachwort und Anmer kungen von Адолф Харнак 1907 година“. Меѓу античките црковни писатели, на чии дела времето било особено безмилосно, едно од првите места го зазема Иринеј Лионски: од неговите многубројни творби, за кои главно известува Евзевиј (Хист. проп., 5:20–26), до нас во целост стигнало само едно од неговите главни дела против еретиците: haereses“), и тоа не на оригиналниот грчки, туку на латински, иако буквален превод со мали фрагменти од грчкиот текст зачувани од други писатели; останатите се познати само од мали фрагменти или од еден наслов 3. Таквата тажна судбина на делата на свети Иринеј е дотолку пожална затоа што тој зазема извонредна и влијателна позиција во Црквата во многу важен, може да се каже, критичен момент од нејзиното историско постоење со оглед на јасно откриените спротивставени трендови во разбирањето на христијанството. Тој е првиот од писателите на постапостолското време кој е наречен теолог во вистинската смисла на зборот: надминувајќи ги сите претходни писатели по осветленоста и јасноста на мислите и јасноста на презентацијата, тој беше првиот што претстави целосен поглед на односот меѓу Бога и светот, откриен од сопствените принципи на христијанската вера и ги утврди основните, суштински принципи на црквата кои остануваат суштински за сите времиња. Во исто време, тој е последниот ученик од непосредните ученици на апостолите: преку Поликарп и другите старешини го слуша нивниот жив глас и го согледува духот на нивното учење; затоа, во неговата личност и теологија се поврзани многу нишки кои водат до разбирање на претходната историја на Црквата Христова. Во исто време, тој фрла далекусежна светлина врз подоцнежниот развој на црковната теологија, во која се јасни трагите од неговото силно влијание 4 . Но, поради загубата на самите дела на свети Иринеј, сè уште не е можно со соодветна комплетност, јасност и уверливост да се расветли личноста, учењето, дејноста и црковното значење на познатиот учител. Несогласувањата за прашањата поврзани со неговата личност и активности достигнуваат најголема сериозност во оценката на неговата догматско-историска положба. Затоа е разбирливо дека веста за откривањето на делото на свети Иринеј; кој се сметаше за целосно изгубен, предизвика нестрпливо очекување за неговото брзо појавување во печатена форма - особено што самиот негов наслов, очигледно, укажуваше на откривањето во него на еден од најзначајните извори на теологијата на свети Иринеј - апостолската традиција. Книгата „Texte und Untersuchungen“ содржи предговор на архимандритот Карапет и Адолф Харнак со информации за откривањето на ракописот во кој е пронајдено делото на Иринеј, за самиот ракопис, за потеклото на ерменскиот превод на делата на Иринеј, за преводот на новооткриениот текст на делото на германски јазик (1II-VII). (1–52), поговор и белешки од Адолф Харнак (53–66) и листа на цитати од примарни извори пронајдени во делото (главно од книгите на Стариот и Новиот Завет), составена од Адолф Харнак. Во предговорот архимандритот Карапет ги дава следните податоци за отворањето на споменикот. Во декември 1904 година, тој ги прелистувал ракописите складирани во библиотеката во црквата Богородица во Ериван и бил воодушевен од откритието во една од нив на обемните книги под името на свети Иринеј. Првата од овие книги, на која и претходеше табела со содржина, го носеше насловот: „Иринеј, доказ за апостолската проповед“. Затоа, тој најпрво помислил дека целиот ракопис содржи ерменски превод на делото што го спомнал Евзебиј (H. E. V, 26) испратено од него до брат Маркијан. Меѓутоа, по внимателно разгледување на ракописот, тој се уверил дека на прво место се последните две книги од познатото антиеретичко дело на Иринеј, кое завршува со правилен потпис: „излагање и побивање на лажното знаење“. И дури тогаш, по повторениот натпис: „Доказ за апостолската проповед“, доаѓа делото на истиот автор, кое досега се сметаше за изгубено. Неговите службени должности не му дозволија на архимандритот Карапет да започне со објавување и преведување на ова дело. Но, една година подоцна се појави можност да го изведат ова дело заедно со Ерв. Тер-Минасианц го јаде и го објавува новооткриениот споменик во ерменски текст и германски превод. Ракописот, како што покажуваат белешките на него (една од нив е отпечатена на крајот од текстот на споменикот), е напишан по налог на архиепископот Јован, добро познат во ерменската литература, чија дејност датира од втората половина на 13 век. Како учен човек се нарекува Рабун, а како брат на кралот Хетум од Киликија (1226–1270), во печатената белешка на писарот е наречен брат на светиот крал. Од расположливите податоци можеме да заклучиме дека тој бил голем љубител на книги и поседувал многу богата библиотека, бидејќи до денес се зачувани вредни ракописи препишани или од негова страна или по негова нарачка. Бил за епископ во 1259 година, а починал во 1289 година. Бидејќи тој се нарекува архиепископ само во ракописите од подоцнежниот датум, од ова можеме да заклучиме дека ракописот со делата на Иринеј е напишан во последните години од неговиот живот, бидејќи препишувачот го нарекува примател на книгата „Богоугодниот и благословен господар Архиепископ Јован“. Покрај делата на Иринеј, кои зафаќаат речиси две третини од целиот ракопис, тој содржи неколку необјавени трактати со различна содржина, кои, како што забележува архимандритот Карапет, се значајни во историска и критичка смисла; но, за жал, во моментов тој не дава никакви непосредни индикации врз основа на кои може да се процени нивната вредност; затоа е неопходно да се очекуваат нови публикации. Невозможно е со сигурност да се каже кога делата на Иринеј биле преведени на ерменски. Архимандритот Карапет го препознава веројатното потекло на овој превод во периодот од половината на VII до почетокот на 8 век. Во секој случај, нема сомнеж дека препишувачот на пронајдениот ракопис користел готов преводен список. Уште потешко е да се реши прашањето од кој јазик е направен ерменскиот превод. Архимандритот Карапет го остава отворено: според него, некои податоци го фаворизираат признавањето на сирискиот оригинал; но може да се наведат и други причини, не помалку важни, во полза на преводот директно од грчкиот јазик. Самите издавачи на новооткриеното дело го превеле на германски, обидувајќи се, според нив, што попрецизно и буквално да го пренесат значењето на оригиналот. Тие исто така буквално преведуваа делови од Светото Писмо. Но, во исто време, тие самите признаваат дека има многу тешкотии за правилно разбирање на ерменскиот текст. Проф. го потврди одличниот квалитет и точноста на преводот; многу малку требаше да се коригира. Самиот Адолф Харнак и Финк на некои места го коригираа стилот на превод. Адолф Харнак го подели целото дело на сто мали поглавја, а во белешките (56–64 стр.) даде паралелни делови од „Adversus haereses“ и други споменици на древно христијанско пишување кои служат за објаснување на текстот. Во пронајдениот ракопис името Иринеј е поставено пред целата збирка, иако тоа не се повторува подоцна пред новооткриеното дело. Името на авторот не е наведено во самото дело; но неговата припадност на Иринеј од Лион е без какво било сомневање. Исто така, нема причина да се сомневаме во неговиот интегритет. Адолф Харнак смета дека е сосема непотребно да се докажуваат и двете (S. 55). Историјата на древното христијанско пишување покажува дека Иринеј, очигледно, не бил еден од оние писатели чие име се користело за дистрибуција на фалсификувани дела, 5 и во овој случај, надворешните докази за автентичноста се во целосна согласност со внатрешните својства на делото. Насловот на делото во ракописот: „Доказ за апостолската проповед“, што укажува дека тоа му припаѓа на свети Иринеј, авторот на последните две книги од познатото дело „Adversus haereses“, несомнено напишано од Иринеј Лионски, и името на Маркијан на самиот почеток на отвореното дело, неговиот авторски евоцирачки тестамент на црквата Evonuseitus. (V, 26) известува дека Иринеј напишал дело посветено на својот брат, според именуваниот Маркијан, како доказ за апостолската проповед 6. Точната совпаѓање на името на делото, адресатот и авторот е непобитен доказ дека пронајденото дело е идентично со делото на Иринеј Лионски, посведочено од Евзебиј. Дополнително, многу е важно што во самото дело авторот се осврнува на она што претходно го напишал, „Изложување и побивање на лажното знаење“ познавање ). Конечно, целата содржина на делото, начинот на изразување на мислите и природата на наставата изнесена во него го носат печатот на потеклото од истиот автор на кој му припаѓаат „Адверсушаересите“; Елоквентна потврда на оваа позиција се паралелите во двете дела, кои, сепак, се од таква природа што, и покрај нивната многубројност, новооткриениот споменик не може да се препознае како извадок од претходно дело, или мозаик на изрази земени од него, или, конечно, свесна имитација на него: паралелите се објаснуваат едноставно со фактот дека истиот автор зборува за истата тема. Што се однесува до насловот на делото, тешко е да се одлучи како е впишано од самиот автор: εὶς ἐπίδειξιν τοῦ ἀποστολικοῦ κηρύγματος или ἐπίδειξις κτλ. Ерменскиот превод сведочи во полза на второто; но Адолф Харнак, не осмелувајќи се да проговори со целосна доверба, сепак е понаклонет да го фаворизира фактот дека Иринеј напишал поскромно: (Λόγος) εὶς ‘ επίδειξιν, бидејќи во спротивно, според неговото мислење, Евзебиј поинаку би го структурирал својот говор во својата порака (S. 54). Но, можеби самиот Иринеј не му дал никаков натпис на своето дело, а тој бил формулиран само од Евсевиј во согласност со јасно изразената цел на делото - да се изнесат докази за вистинитоста или веродостојноста на апостолското евангелие врз основа на Светото Писмо (главно пророштва). Бидејќи не постои сигурност дека Евзебиј го напишал точниот наслов на делото и бидејќи, понатаму, неговиот натпис во ерменскиот ракопис несомнено се заснова на ракописна традиција од поранешно време, можеби навраќајќи се до грчкиот оригинал, тогаш, според нас, името на новооткриеното дело, потврдено со ерменскиот превод, треба да се задржи κηρύγματος ἀπόδειικν τοῦ ἐπίδειικ. Кој бил Маркијан кому авторот му било наменето делото, не е познато: во самиот споменик, освен името, не се дадени дополнителни индикации за неговиот идентитет; Ниту Евзебиј не додава ништо, нарекувајќи го едноставно брат по име Маркијан. Во суштина, ништо не може да се спротивстави на претпоставката на И. В. Лајтфут дека овој Маркијан е истата личност на чија рака била напишана „Martyrium Polycarpi“, а која исто така го носела името Маркијан 7; но, од друга страна, невозможно е задоволително да се поткрепи оваа претпоставка, бидејќи нема информации за овој последен Маркијан и неговиот однос со Иринеј, освен природната констатација дека тој бил близок со свети Поликарп и затоа можел да му биде добро познат на Иринеј и дека зазема истакната позиција меѓу браќата Смирна. Маркијан, како што може да се види од предговорот на делото, бил во пријателски односи со Иринеј и во времето кога Иринеј го пишувал своето дело, тој не бил во Лион: Иринеј изразува жалење што не може постојано да биде со Маркијан за да си го олесниме овој земен живот, поминувајќи го во континуиран општ разговор за корисни теми; физички разделен, не сака да ја пропушти можноста писмено да разговара со Маркијан (Поглавје 1). Од тонот на предговорот и целта на пишувањето на делото, може да се заклучи дека Маркијан бил лаик, но нема доволно основа за тоа децидно да се тврди. На прашањето за времето на настанување на делото, можеме само да кажеме дека е напишано по „Против ересите“, бидејќи авторот веќе се повикува на него. Третата книга на второто е напишана под римскиот епископ Елевтериј (175–189): а бидејќи ја следеле четвртата и петтата книга, пишувани несомнено во одредени интервали, новооткриената расправа припаѓа на последната деценија на II век, што е едно од последните дела на свети Иринеј 8. Целта што Иринеј ја стреми во своето дело, испраќајќи му ја на Маркијан, е јасно наведена на самиот почеток: тој настојуваше со кратки зборови да го претстави проповедањето на вистината за да ја зајакне верата на Маркијан; за таа цел му испраќа „значаен писмен потсетник, за малку да добие многу, а за малку да ги запознае сите членови на телото на вистината и за кратко време да го слушне доказот за Божествените работи“. Тогаш спасението на Маркијан ќе биде плодно, и тој ќе ги натера сите лажни верници да ги спуштат очите, а на оние кои сакаат да научат здраво и беспрекорно учење, ќе може да им го прикаже со сета одлучност (поглавје 1). Така поставената цел ја одредува природата на презентацијата во текот на работата. Авторот не ги губи од вид современите услови на црковниот живот, кои повикуваат на енергична борба против еретичкото учење во неговите различни разграничувања и откритија, како што сведочат последните поглавја (98–100), а полемичкото спротивставување на суштинските точки на вистинското христијанско учење со еретичкото учење ја формира основата на целото негово расудување - несомнено го одредува формулацијата и изборот на прашањата. Но, самиот говор се води со сосема смирен тон, без директни, јасно изразени полемики против лажното учење и без конкретно укажување на грешките на еретиците (освен последните споменати поглавја). Основата за прикажување на вистинското христијанско учење е „канонот на верата“, како што беше соопштен при крштевањето, а како доказ за неговата веродостојност, се цитираат аргументи и текстови на Светото писмо вообичаени во Вториот век, позајмени главно од старозаветните пророштва, чија содржина е откриена и коментирана во сите мои настани со примената на Новиот тест. факти од историјата на Стариот Завет. Така, во новооткриеното дело Иринеј не зборува како полемичар, па дури и како научник, туку како овчар и катехист, презентирајќи го во јавно достапна форма правилниот поглед на историјата на спасението на човештвото. Желбата на Иринеј да ги открие што е можно појасно и потемелно суштинските точки на „канонот на верата“ и да ги втисне подлабоко во главите на Маркијан и на другите читатели на делото, исто така, ги објаснува тие повторувања во презентацијата, кои делумно го отежнуваат точното одредување на неговиот план. Се подразбира дека Иринеј не се заложил да пишува строго пропорционални делови од делото; сепак, дури и повторувањата не ја нарушуваат планираната низа во откривањето на наменетите мисли. По прелиминарниот краток апел до Маркијан (поглавје 1), Иринеј од второто поглавје започнува да ја извршува задачата и, откако ја спомна потребата да се чуваат душата и телото чисти за да се дознае вистината, покажува дека чистотата на душата се постигнува со постојано почитување на „Канонот на верата“ соопштен при крштевањето, во името на Бог, кој се извршил во името на Исус Христос. воплотен, упокоен и воскреснат Син Божји, и во името на Светиот Дух (5 поглавја). Авторот, во различни комбинации, ги открива трите членови на „канонот на нашата вера“ наведени со оваа формула, осврнувајќи се особено на првиот од нив, поставувајќи ја доктрината за еден Бог, највисокиот Дух, неслучен, неразбирлив, почеток на сè, Создател на небото и земјата и на целиот свет, Создател на небото и земјата и на целиот свет, Создател на добрите, милосрдните ангели и ангелите. и судија. Нема друг Бог ниту над Него ниту по Него; висината и големината на овој Бог се неописливи. Сè создаде со Словото и сè украси со Духот. Вториот член на верата е Словото Божјо, Синот Божји, Христос Исус, нашиот Господ, преку Кого се случи сè; Тој им се јави на пророците и на крајот на времето стана човек за да ја укине смртта и да покаже живот и да ги соедини луѓето со Бога. Третиот член е Светиот Дух; Ним им пророкуваа пророците, отците го учеа Божественото, а праведниците беа изведени на патот на праведноста; на крајот на времето Тој го излеа човештвото низ целата земја на нов начин, обновувајќи ги луѓето кон Бога. Светиот Дух ги води луѓето кон познанието на Синот, а Синот кон познавањето на Отецот. Овој прв дел од работата завршува со 8-то поглавје. Во вториот дел – од поглавјата 9 до 42. – авторот ја изложува историјата на божественото откровение во светот од создавањето на човекот, падот, потопот, повикот на Авраам и до обраќањето на паганите во Христа преку апостолите испратени од Него. Започнува со говор за седумте небеса, населени со сили, ангели и архангели кои му служат на Бога - а авторот повторно нагласува дека целиот свет, вклучително и ангелите, е создаден од Бога, кој му дал закони на целиот свет, така што секое суштество останува во својата област, без да ги пречекорува границите утврдени од Бога. Овој Бог се прославува со Своето Слово, кое е Неговиот Син, и со Светиот Дух, кој е Мудроста на Отецот на сите. Со раскажувањето за создавањето на луѓето и нивниот живот во Рајот, авторот отвора концизен, меѓутоа, со значајни детали, приказ на почетната историја на човештвото, потоа преминува на историјата на израелскиот народ пред нивното освојување на земјата Ханаан и на крајот ги спомнува кралот Давид и неговиот син Соломон, кои го изградиле Божјиот храм. Тој не ја раскажува понатамошната историја на народот на Израел; за негова цел беше доволно накратко да укаже дека токму на овој народ му беа испратени пророци, кои преку Светиот Дух ги поучија луѓето на патот и ги вратија отците кај семоќниот Бог, станаа гласници на нашиот Господ Исус Христос, предвидувајќи дека според телото тој ќе дојде од домот на Давид, кој е Син Божји, кој од вечноста беше со Отецот; Тој е роден пред создавањето на светот и на крајот на времето се појавил во човечки облик на целиот свет. Авторот не ги презентира настаните од новозаветната историја, очигледно затоа што ги сметал нејзините факти за општо познати; од старозаветните пророци тој директно продолжува да ги посочува плодовите на откупувањето постигнато од Христос, тврдејќи дека само преку доаѓањето на Синот Божји луѓето можат да станат учесници во нераспадливоста. Тој само го забележува значењето и значењето на главните настани од земниот живот на Господ. Историјата на создавањето на првите луѓе и нивниот пад му дава на авторот индикации за средствата за повторно создавање и обновување на паднатиот човек: човештвото падна во смрт преку непослушност - неговото укинување беше можно само преку послушност; смртта владееше над телото - Словото стана тело, за со истото тело да ја укине смртта; телото на првиот човек е создадено од девствена почва - Господ се раѓа од Дева; преку непослушноста на девицата, човекот стана смртен - преку послушанието на Богородица добива живот; злосторството е извршено преку дрвото - со заковување на Синот Човечки на дрвото се уништува знаењето за злото и се дава знаење за доброто. Крстот го воспостави заедништвото на сите расеани низ вселената и ги повика сите страни на спознанието за Отецот. Така, ветувањата дадени на татковците се исполнуваат: Синот Божји стана син на Авраам и Давид; Словото Божјо стана тело за да ја уништи смртта и да му даде живот на човекот. Тој го освети нашето раѓање и ја укина смртта. Во исто време, Тој го покажа воскресението, станувајќи првороден од мртвите и во Себе го воскресна паднатиот човек, подигнувајќи го на небото од десната страна на славата на Отецот. Постои најблиска и нераскинлива врска помеѓу сите факти на Господовото откупно дело на Земјата: ако не се родил, тогаш не умрел, ако не умрел, тогаш не воскреснал од мртвите, ако не воскреснал од мртвите, тогаш не ја победил смртта и не ја уништил нејзината власт, и ако не го победил смртта, како можеме да воскреснеме од смртта? Претечата, Јован Крстител, се подготвил за прифаќање на Словото на животот, објавувајќи за Него дека Тој е Христос на Кого почива Божјиот Дух. Негови ученици и сведоци на сите Негови добри дела, учења, страдања, смрт, воскресение и вознесение се апостолите, кои, откако го примија Светиот Дух, беа испратени од Него во целиот свет и ги повикаа незнабошците, очистувајќи ги нивните души и тела со крштевање со вода и Свети Дух; тие го исполнија повикот на незнабошците претскажан од пророците. Иринеј го завршува овој дел од делото со повик да се оди во вистина, светост, праведност и трпение: апостолите учеле да го чуваат телото непорочно за воскресението, а душата беспрекорна. Од втората половина на 42. поглавје започнува главниот и суштински дел од делото, чија содржина го одредува неговиот наслов. Иринеј ја дефинира целта и значењето на понатамошното расудување вака: „Дека сето тоа требаше да се случи, Духот Божји однапред го објави тоа преку пророците, за да биде силна верата во оние што му служат на Бога во вистина. беше кажано претходно, ќе разбереме дека Бог од почетокот ни кажа за нашето спасение“ (поглавје 42). Според тоа, Иринеј наведува цела низа пророштва кои зборуваат за вечното постоење на Синот Божји и Неговата активност во Стариот Завет (43-52 гл.), Воплотувањето и Рождеството (53-66 гл.), Неговите исцелувања (67 гл.), страдањата и смртта на крстот со многу детали, слегувањето од мртвото, 68-88, воскресението2 (68-8, воскресението) во пеколот. вознесение, седење од десната страна на Бога и доаѓање на Судот (погл. 83–85). Сумирајќи го сето она што е кажано, Иринеј пишува: „Ако пророците предвидеа за Синот Божји дека ќе се појави на земјата, а исто така објавија каде на земјата и како и во каква форма ќе се појави, а Господ ги зеде на Себе сите овие пророштва, тогаш нашата вера во Него е цврсто втемелена и традицијата на проповедање е вистинита ширум светот, апостолот на Господ, кој е испратен на испитот на апостолот. проповедајте го Синот Божји...“ (86 гл.). Но, пророците ја најавија и самата амбасада на апостолите да проповедаат и да ги повикуваат и спасат незнабожците не преку Мојсеевиот закон, туку преку вера и љубов всадена од Светиот Дух. Според пророштвата, Словото Божјо ги променило срцата на незнабошците - зошто црквата е толку плодна кај спасените. Откако ни е даден живот со овој повик, не смееме да се враќаме на првото законодавство, зашто го примивме Господарот на законот, Синот Божји, и преку верата во Него учиме да го сакаме Бога со сето свое срце и ближните како себеси. За христијаните затоа нема потреба од водство на законот. Повикувајќи ги читателите да му се заблагодарат на Бога, Кој нè спасува со Својата неистражлива и неразбирлива мудрост и од небото, објавувајќи ни за спасението што ние сами не можевме да го постигнеме, авторот извикува: „Ова е возљубената проповед на вистината, и ова е образот на нашето спасение, и ова е патот на животот и пророкот, кој е исполнет со пророкот. долу, а црквата што им е доверена на Неговите деца низ целиот свет, таа (т.е. вистината) мора да се чува во целост со силна волја и на богоугоден начин, со добри дела и здрава насока на мислата“ (поглавје 98). Како заклучок на делото и заклучок од сето она што му претходело, Иринеј го предупредува читателот на разни грешки во неговото време, кои ги класифицира како ереси во однос на Отецот, Синот и Светиот Дух: не треба да се одвојува Бог Отецот од Создателот на светот, не треба да се негира Воплотувањето и да се отфрлаат даровите на Светиот Дух. Мораме да се чуваме од сите луѓе кои погрешуваат и да се воздржуваме од нивниот морал ако навистина сакаме да бидеме угодни на Бога и да добиеме спасение од Него. § II. „Доказ за апостолската проповед“ 9 1. Бидејќи ја научив, драг мој Маркијан, твојата склоност да одиш со почит кон Бога - и само тоа го води човекот во вечен живот - тогаш и ја споделувам твојата радост со тебе и те молам, со непоколеблива цврстина во верата, да му бидеш угоден на Бога, твојот Создател. Ах, кога би можеле постојано да бидеме заедно и да имаме заемна корист и да го олесниме животот овде, поминувајќи го во континуиран општ разговор за корисни теми! Но, бидејќи во моментов сме физички одвоени еден од друг, би сакал да не ја пропуштам можноста, во рамките на моите сили, да разговарам со вас писмено и со кратки зборови да го образложам проповедањето на вистината за да ја зајакнам вашата вера. Ова (дело) ви го испраќам како важен писмен потсетник, за малку да добиете многу, а за малку да ги знаете сите членови на телото на вистината, а за малку да ги слушнете доказите на Божественото. Зашто така вашето спасение ќе биде плодно и ќе ги натерате сите лажни верници да го спуштат погледот, а на секој што сака да знае, со сета одлучност ќе му го изразите нашиот здрав и непорочен збор (сп. Тит 2,8). Зашто има една патека, достапна за сите што гледаат, која е осветлена од небесната светлина; но се многубројни, темни и спротивни на патот на оние што не гледаат; а првото води кон небесното царство, соединувајќи го човекот со Бога, додека овие водат кон смрт, одвојувајќи го човекот од Бога. Затоа, и вие и секој што се грижи за сопственото спасение, треба стабилно, цврсто и сигурно да одите во вера, за, откако станавте невнимателни и нерасположени, да не останете заглавени во материјалните похоти, па дури и да го изгубите патот кон вистинскиот пат. 2. Бидејќи човекот е живо суштество, составено од душа и тело, потребно е и соодветно да ги набљудува и двете во добра состојба; и бидејќи гревовите произлегуваат од двајцата, чистотата на телото служи како заштитно средство со кое луѓето се чуваат од се што е штетно и од сите неправедни дела, а чистотата на душата е средство за одржување на верата во Бога недопрена, без притоа да се додаде или пресече ништо од неа. Зашто побожноста преку сквернавење и загадување на телото станува мрачна и тажна; тоа е искривено и осквернавено и повеќе не останува недопрено ако лагата проникне во душата; напротив, се чува во убавината и во нејзината мерка, ако вистината во духот и чистотата во срцето останат непоколебливи. Зашто, каква корист има да се знае вистината со зборови, освен да се сквернави телото и да се прават лоши дела? Или, од друга страна, каква корист всушност може да донесе чистотата на телото ако нема вистина во душата? Зашто овие (т.е. вистината и душата) и меѓусебно се радуваат и се соединуваат, и се соборци во борбата за поставување на човекот пред Бога. И затоа Светиот Дух преку Давид вели: „Блажен е човекот кој не оди по советот на безбожникот“ (Пс. 1,1): вакво е расположението на оние племиња кои не Го познаваат Бога. Зашто овие безбожни се оние кои не го обожаваат вистинскиот постоечки Бог. И затоа Словото му вели на Мојсеј: „Јас сум овој“ (2. Мој. 3:14). Затоа, оние кои не го обожаваат постоечкиот Бог се безбожни. „И на патот нема сто грешници“ - грешници се оние кои го познаваат Бога, но не ги држат Неговите заповеди, односно се презири. „И не седи на фотелјата на расипниците“ - а расипници се оние кои со своето подмолно и изопачено учење не се расипуваат само себеси, туку и другите, зашто столчето е симбол за проповедникот (учителот) 10 . Сите еретици се токму вака: седат на столчето на корумпирачите и ги расипуваат оние што го прифаќаат отровот на нивното учење. 3. Затоа, за да не го толерираме ова, мораме да го задржиме непроменети правилото на верата и да ги исполнуваме заповедите Божји, верувајќи во Бога и боејќи се од Него, бидејќи Тој е Господ и љубејќи Го, бидејќи Тој е Отецот. Правењето доаѓа од верата, зашто „ако не верувате“, вели Исаија, „нема да разберете“ (7:9); а верата ја носи вистината, зашто верата се гради на она што навистина постои, така што ние веруваме во постоењето (τὰ ὄντα) како што е; Верувајќи во постоењето како што е секогаш, ние цврсто ја одржуваме нашата доверба во него. И бидејќи верата е постојан чувар на нашето спасение, неопходно е и достојно да се посвети многу на неа за да се постигне вистинско разбирање на нештата. Верата е таа што го произведува тоа во нас, како што ни рекоа старешините, учениците на апостолите. Пред сè, нè учи да запомниме дека примивме крштевање за простување на гревовите во името на Бог Отецот и во името на Исус Христос, воплотениот и умрениот и воскреснат Син Божји, и во Светиот Дух Божји; и дека ова крштевање е печат на вечниот живот и повторното раѓање во Бога, за да бидеме деца не на мртви луѓе, туку на вечниот и непроменлив Бог; така што вечното и непроменливото би станало Бог, и Тој би застанал високо над секое од создадените суштества 11 , и сè ќе му биде подредено на Него, и сите што му се подредени би станале негови (свои), за Бог да владее и да биде Владетел не над ништо друго (туѓо), туку над Своето 12 , (потсетува) дека се е Бог и затоа е се од Бога. 4. Зашто, потребно е ние кои настанавме да го имаме почетокот на нашето постоење од некоја голема причина; и Бог е почеток на сè, зашто Самиот не дојде од ништо, туку од Него дојде сè. И затоа, потребно е и достојно, пред сè, да се исповеда дека Тој е еден Бог, Отецот, Кој создал и создал сè и создал нешта, и додека Тој опфаќа сè, само Тој не е опфатен 13 . Помеѓу сè (што се случи) е овој наш свет 14 и човекот во светот; затоа и овој свет е создаден од Бога. 5. Затоа, работата е претставена вака: Бог Отецот, несоздаден, невидлив, Создател на сè, над Кого нема друг Бог и по (долу) Кого нема друг Бог; и бидејќи Бог е разумно суштество, затоа го создал она што се случило со Словото; и бидејќи Бог е Дух, тој сè украси со Дух, како што вели пророкот: „Со словото Господово се утврдени небесата и преку Неговиот Дух сета нивна сила“ (Пс. 32,6). бидејќи зборот потврдува, односно е производ на телото и ја дава суштината на еманацијата, 15 а духот ги наредува и формира разликите на силите, тогаш во сета правда Словото се нарекува Син, а Духот Мудрост Божја. Павле, Неговиот апостол, исто така, соодветно зборува (за овој случај): „Еден е Бог Отецот, Кој е над сите и со сите и во сите нас (Еф. IV, 6). Духот го открива Словото, и затоа пророците го објавија Синот Божји; но Словото му дава слика на Духот и затоа Самиот е инспиратор на пророците и го води човекот кон Отецот. 6. Ова е правилото на нашата вера и темелот на градбата и силата на нашето одење: Бог, Отецот, несоздаден, неразбран, невидлив, еден Бог, Творец на сите; Ова е првата позиција на нашата вера. Втората позиција е Словото Божјо, Синот Божји, Христос Исус, нашиот Господ, кој им се јавил на пророците според ликот на нивното пророштво и следејќи ја дефиницијата на Отецот - преку Кого се случило сè, кој исто така на крајот на времињата, за да се доведе сè до совршенство 16 и да се соедини 17, станал човек меѓу луѓето, видливи и опипливи, за да се донесе заедништвото на Бога и животот на човекот. А третата позиција е Светиот Дух, преку кој пророците пророкуваа и отците го научија Божественото, а праведниците беа доведени на патот на праведноста и Кој на крајот на времињата беше излеан на нов начин врз човештвото низ целата земја, обновувајќи го човекот за Бога. 7. И затоа крштевањето на нашата преродба се остварува преку овие три одредби, кога Бог Отецот ни дава благодат за преродба преку Својот Син преку Светиот Дух. Зашто, оние што го носат Божјиот Дух во себе, се доведуваат до Словото, односно до Синот, и Синот ги доведува кај Отецот, а Отецот им дозволува да се причестат со нераспадливоста. Следствено, без Духот е невозможно да се види Синот и без Синот е невозможно да се пристапи кон Отецот; Зашто познавањето на Отецот е Синот, а познавањето на Синот е преку Светиот Дух; Синот го пренесува Духот, во согласност со Својата служба, според доброто задоволство на Отецот, на оние на кои Отецот сака и како што сака Отецот. 8. Но Отецот е повикан од Духот Севишен и Семоќен и Господар над Војските, за да Го познаеме Бога дека тој е творец на небото и на земјата и на целиот свет и творец на ангелите и на луѓето и Господ на сите, преку Кого настана сето тоа и од Кого сè се храни: милостив, милостив, милостив, милостив, милостив и праведник. на незнабошците, како и на верниците, но верници како Отецот, зашто на крајот на времето Тој го објави Евангелието на синството. Од Евреите (Бог), како Господ и Законодавец, зашто во средината на времињата, кога човештвото го заборави Бога и се оддалечи од Него и се повлече, Тој ги доведе во служба преку законот, за да знаат дека го имаат (над нив) Господ, Создателот и основачот на светот, кој дава здив на живот, кому мораме да му се поклонуваме дење и ноќе. Тој е Бог на незнабошците, како Создател и Семоќен, во исто време и како хранител и лебдавач и крал и судија; зашто никој нема да го избегне Неговиот суд: ниту Евреин, ниту Евреин, ниту верник што згрешил, ниту ангел. Но, оние кои сега не се надеваат на Неговата добрина, ќе ја препознаат Неговата моќ на судот, како што вели блажениот апостол: „Не разбирате дека добрината Божја ве привлекува кон покајание, вие, со вашата тврдоглавост и непокајание на своето срце, собирате гнев за себе во денот на гневот и откривањето на судот на Неговата волја кон Божјата волја“. (Рим. 2:4-6). Тоа е Оној Кој во законот се нарекува Бог Авраамов, Бог Исак и Бог Јаковов, Бог на живите. И покрај сето ова, висината и големината на овој конкретен Бог е неопислива. 9 . Но, светот е опкружен со седум небеса, во кои живеат силите, ангелите и архангелите, 18 извршувајќи ја службата за обожавање на Семоќниот Бог и Творец на сите: не затоа што наводно му треба, туку за да не бидат неработни, бескорисни и безмилосни. И затоа Светиот Дух изобилуваше во Неговото пребивање 19 и пророкот Исаија го вбројува во седум облици на служба што почиваше на Синот Божји, односно на Словото, кога Тој дојде како Човек. Зашто „Духот Божји“, вели Тој, „ќе почива на Него: духот на мудроста и разумот, духот на советот и моќта (духот на знаењето) 20 и побожноста, духот на стравот Божји ќе Го исполни“ (Ис. 11:2-3). И така, првото небо одозгора, кое ги опфаќа другите, е мудроста, а второто зад него е небото на разумот, и третото е на советот, и четвртото, сметајќи одозгора, е небото на тврдината, и петтото е небото на знаењето и шестото е небото на побожноста, а цврстиот страв од горе е цврстото умирање од нас. небото наше (сп. Сол. 1:7). Зашто Мојсеј оттука го зеде моделот на светилката со седум гранки, што даваше постојано светло во светилиштето; затоа што оваа Божествена служба ја организирал според небесниот образец, како што му вели Словото: „Треба да ја направиш токму според образецот што си го видел на планината“ (2. Мој. 25,40). 10. Овој Бог се прославува со Своето Слово, Кој е вечен Син Божји, и со Светиот Дух, Кој е Мудроста на Отецот на сите; а силите на овие (последниве), Словото и Мудроста, кои се нарекуваат херувими и серафими, го слават Бога со непрестајна пофална песна; и секое создание што е на небото му оддава чест на Бога, Таткото на сите. Тој го формираше целиот свет со Словото - а во овој свет има и ангели - и на целиот свет му даде закони за секое (суштество) да остане во својата (област) и да не ги пречекорува границите утврдени од Бога, секој извршувајќи ја работата што му е доделена. 11. Но, Тој го создаде човекот со Своите раце, земајќи го најчистото, најсуптилно и најнежното од земјата, и ја измеша Својата моќ до одреден степен со земјата; зашто Тој на созданието му даде свои облици, за и она што е видливо (во него) да биде Божјо. Зашто создадениот човек беше поставен на земјата како образ Божји. И за да оживее, му вдахна во лицето здив на живот, така што и во здивот и во создавањето човекот е како Бог. Тој беше слободен и независен, бидејќи беше создаден од Бога за да доминира со сè на земјата. И целиот овој Универзум, кој содржи сè - подготвен од Бога пред создавањето на човекот - беше пренесен на човекот како место (престој). И на ова место беа, секој со својата служба, слугите на тој Бог, Кој создаде сè; а со ова место владееше управителот, кој беше назначен за неговите соробови. Слугите биле ангели, а владетелот бил архангел. 12. Бог, откако го направи човекот владетел на земјата и сè што е на неа, го постави и за владетел на слугите на неа (т.е. ангелите). Меѓутоа, тие го имаа своето вродено совршенство, а владетелот, односно човекот, беше мал, бидејќи беше дете 21, и затоа беше неопходно, растејќи, да постигне совршенство. И за неговата исхрана и растење да се случи во потполна радост и пријатност, Тој му подготви подобро место од овој свет, кој беше одличен во воздухот, убавината, светлината, храната, растенијата, овошјето, водата и сите други средства за живот; и се вика рај. И овој рај беше толку убав и добар што Словото Божјо постојано брзаше во него, одеше и разговараше со човекот за иднината што требаше да се случи, однапред запечатувајќи ја; така живееше со нив, зборуваше и беше со луѓето, учејќи ги на праведност. Но, човекот бил дете, бидејќи немал совршено разбирање, поради што лесно бил измамен од измамникот. 13. Во рајот, кога живееше некој човек, Бог му ги донесе сите животни и му нареди да ги даде сите имиња; и сè што Адам го нарече живо суштество стана негово име. И реши да создаде помошник за човекот, зашто вака рече Бог: „Не му е добро на човекот што е сам, да му направиме помошник соодветен за него“ (1. Мој. 2:18); зашто меѓу сите други живи суштества немаше помошник за Адам кој беше ист како него, еднаков по достоинство и сличен. Самиот Бог го испрати Адам во бес и го заспа; и овде едно следува од друго 22: додека пред да нема сон во Рајот, тој дојде кај Адам по волјата Божја. И Бог зеде едно од ребрата на Адам и го исполни неговото место со месо; а реброто што го зеде го создаде за жена и му ја донесе на Адама. Кога ја виде, рече: „Ова е коска од мојата коска и месо од моето тело, ќе се нарече жена, зашто е одземена од нејзиниот маж“ (1. Мој. 2:23). 14. И Адам и Ева, зашто така се вика жената, беа голи и не се срамеа, зашто имаа невино и детско чувство и не стигнаа до точка да размислуваат за ништо или да разберат што подоцна, во состојба на изопаченост, треба да се роди во душата како резултат на сетилни желби и срамни страсти. Зашто, тогаш тие ја чуваа својата природа недопрена, бидејќи здивот на животот беше издуван во созданието во нив. Зашто духот, додека останува во своето достоинство и сила, сè што е порочно е неразбирливо и недостапно; Затоа, не се срамеле кога се бакнувале, се гушкале чисто, како деца. 15. Но, за човекот да не замислува многу за себе и да не биде арогантно возвишен - како да, поради власта и слободата што му е дадена, нема владетел (на себе) и, на тој начин, би згрешил против Бога, неговиот Создател, пречекорувајќи ја својата граница - и не дошол до самозадоволна горда мисла против Бога, така што Господ му дал заповед за сето свое знаење. Исто така, (Бог) му поставил одредена граница, така што ако ја чувал Божјата заповед постојано да остане таков каков што бил, односно бесмртен; ако не се придржува, ќе стане смртен, претворајќи се во земјата од која започна неговото создавање. Заповедта била следна: „Ако сакате, можете да јадете од секое дрво што е во рајот, но не можете да јадете од дрвото од кое се познава доброто и злото, зашто во денот кога ќе јадете ќе умрете“ (1. Мој. 2:16–17). 16. Човекот не ја чуваше оваа заповед, не го послуша Бога, измамен од ангел, кој завидувајќи им на луѓето за многуте дарови што Бог им ги дал и гледајќи на тоа со непријателство, и се уништи себеси и го направи човекот грешен, убедувајќи го да не ја почитува Божјата заповед. Така, откако во својата измама во почетокот станал глава и водач на гревот, самиот ангел еднаш бил поразен откако згрешил против Бога, а потоа го одвел човекот до губење на рајот. А бидејќи тој, измамен од достоинството на својата природа, се побунил и се одвоил од Бога, на хебрејски се нарекува Сатана, односно непријател; но го нарекуваат и клеветник. Бог ја проколнал змијата, која носи непријател во себе, која проклетство се проширила и на самото животно и на скриениот ангел што се гнезди во него, сатаната. Тој го отстрани човекот од Неговото лице, а потоа го блокираше патот што води кон рајот. Зашто небото не прифаќа грешници. 17. Кога Адам и неговата жена Ева беа надвор од Рајот, паднаа во многу несреќи и збунетост и одеа во овој свет со тага, тага и стенкање. Зашто човекот ја обработуваше земјата под зраците на ова Сонце, и тоа му донесе трње и трн како казна за гревот. Тогаш се исполни и напишаното: „Адам ја позна својата жена, и таа зачна и го роди Каин, а потоа го роди Авел“ (1. Мој. 4:1–2). Но, бунтовниот ангел, кој го доведе човекот во непослушност и го направи грешен и беше причина за неговото истерување од Рајот, не задоволувајќи се со првото зло, го изврши второто меѓу браќата; зашто, откако го исполни Каин со својот дух, го направи братоубиец. И така умре Авел, убиен од својот брат, како знак дека отсега некои ќе бидат прогонувани и угнетувани и убивани, а неправедните ќе ги убиваат и прогонуваат праведните. Откако се налутил на тоа, Бог го проколнал Каин и ова проклетство се проширило на секое негово семејство, наследено од дете на дете, како сејач. Бог му подигна уште еден син на Адам на местото на убиениот Авел. 18. Злото, разлевајќи се и раширувајќи го, го запоседна целиот човечки род, така што во нив имаше премалку семе на праведност, а на земјата настана збрка помеѓу различни елементи; зашто Ангелите се измешаа со ќерките на Човечките Синови, кои им родија деца, кои поради нивниот извонреден раст беа наречени земјородени. Тогаш ангелите им донесоа на своите жени како подарок злото учење; зашто тие ги научија на моќта на корените и тревките, како и уметноста на боење и руменило и производство на скапи ткаенини, магични средства за (возбудлива) омраза, љубов, жестока страст и љубовни заведувања, магични завои, секакви магии и идолопоклонство кое го мрази Бога, преку кое делото на злобниот се шири, праведникот, воскреснува, во светот. ослабена. 19. Сè додека не дојде на светот Божјиот суд преку потопот во десеттото поколение, во кое само Ное, по првото создавање, се покажа како праведен и заради неговата праведност, и тој самиот остана жив, а неговата жена и неговите три сина и трите жени на неговите синови ги затвори во ковчегот заедно со сите животни кои Бог ги заповеда да ги земе со него. И тогаш смртта ги снајде сите: и луѓето и животните што беа на земјата - преживеаја само оние што се засолниле во ковчегот. Трите синови на Ное беа: Сем, Хам и Јафет, од кои повторно се намножи (човечкиот) род; зашто по потопот луѓето го добија својот почеток од нив. 20. Но, еден од нив падна под проклетство, а двајца наследија благослов за своите дела. Зашто најмладиот од нив - кој се викаше Хам, бидејќи се смееше на својот татко и затоа беше осуден на безбожен грев за навреда и прекор на својот татко - доби проклетство и им го предаде во наследство на сите што потекнуваа од него. Така се случи целото семејство по него да биде проколнато и да расте и да се умножува во грев. Неговите браќа, Сем и Јафет, добија благослов затоа што го почитуваа својот татко. Проклетството на Хам, со кое проколнал неговиот татко Ное, е следнава: „Проклет да е синот на Хам, тој ќе им биде роб на своите браќа“ (1. Мој. 9:25). Ова (проклетство) се пренесе на неговото семејство - бидејќи роди многу потомци на земјата - растејќи четиринаесет генерации во дива состојба, сè додека конечно неговото семејство, откако падна на суд, не го удри Бог. Зашто Хананејците, Хетејците, и Перизите, и Хивите, и Аморејците, и Гиргашите, и Сидонците, и Арапите (Арадите?) и оние што ја населуваат Феникија, сите Египќани и Либијци, потекнуваат од родот Хам; паднаа под проклетство, бидејќи клетвата долго време дејствуваше врз тие зли луѓе 23. 21. И како што помина проклетството, така и благословот премина на родот на блажениот, за секој еден. Помеѓу нив, Сем најпрво бил благословен со следните зборови: „Благословен е Господ, Бог Сим, и Хам ќе му биде слуга“ (1. Мој. 9:26). Моќта на благословот е во тоа што Бог и Господарот на сите за Сем станал посебен имот на обожавање, кога благословот се зголемил и стигнал до Авраам, кој го претставува десеттото колено во низата генерации од семето на Сем. Затоа, на Таткото и Бог на сите му годеше да се нарече Бог на Авраам и Бог Исак и Бог Јаковов, зашто благословот на Сем го прошири своето дејство врз Авраам. Благословот на Јафет е следен: „Бог да го прошири Јафет и да живее во домот на Сем, а Хам да му биде слуга“ (1. Мој. 9:27); а тоа треба да значи дека на крајот на времето (спасението?) им се јави на избраните Господови од повикот на незнабошците, кога Бог им го упати повикот. И понатаму: „нивниот говор се прошири по целата Земја, а нивните зборови до крајот на вселената“ (Пс. 18:5). „Да се ​​шири“ мора да се разбере во однос на повикот на незнабошците, односно за црквата, а „тој живее во домот на Сем“ мора да значи дека (тој ќе живее) во наследството на татковците, примајќи го првородството во Христос Исус. Така, по редоследот по кој секој човек е благословен, по истиот редослед го добива, според неговото потекло, плодот на благословот. 22. По потопот, Бог воспостави завет со целиот свет, еднакво со сите животни и луѓе, дека нема да го уништи со потопот целиот раст на земјата. И им го даде овој знак: „Кога воздухот ќе биде покриен со облаци, ќе се појави виножито во облаците, и Јас ќе се сеќавам на Мојот завет и нема да го уништам повторно со вода секое живо суштество на Земјата“ (1. Мој. 9:14, 15). И ја смени храната на народот, заповедајќи им да јадат месо; бидејќи од исконскиот Адам до потопот, луѓето јаделе само семиња и плодови од дрвја, но храната со месо не им била дозволена. И бидејќи тројцата синови на Ное ги поставија темелите на човештвото, Бог ги благослови со размножување и плодност, велејќи: „Растете, множете се, населете ја земјата и покорете ја. Страв и трепет ќе дојде од вас кај сите што живеат (на земјата) и кај сите небесни птици, и тие ќе ви служат како храна за вас, во која не смеете да имате само крв, како тревата. Јади; Но образот Божји е Синот, според чиј лик е создаден човекот. Затоа, и Тој се појави во последно време за да ја покаже сличноста на човечкиот лик со Себе. Врз основа на овој завет, човештвото се намножило, слегувајќи од семето на три. А во вселената имаше само една уста, односно еден јазик. 23. Но, тие станаа од исток и, додека уште одеа низ таа земја, влегоа во крајно големата рамнина на Синар, каде што почнаа да градат кула. Зашто тие бараа средство со кое би можеле да се вознесат на небото и во исто време да ја остават својата работа како споменик на идното човештво. Изградбата беше изведена со тули и асфалт, а храбрата работа на нивната дрскост успеа, бидејќи сите беа едногласни и со ист ум и заедно работеа кон целта. За да не се шири нивната работа понатаму, Бог им ги одвоил јазиците, за да не можат повеќе да се разбираат. Така тие се распрснаа и ја зазедоа вселената, секој според својот јазик: се населуваа во групи, племе покрај племе. Затоа, во светот има многу различни националности и различни јазици. Значи, три генерации луѓе ја окупираа Земјата; и еден од нив беше под проклетство, а двајца беа под благослов; но првиот благослов стана наследството на Сем, чии потомци живееја на исток и ја окупираа земјата на Халдејците. 24. И откако дојдоа одредени времиња, т.е. во десеттиот век по потопот, се јавува Авраам, кој го бара она што му припаѓа од благословот на својот предок и Бога, достоен за него (на обожување). И кога, со внатрешната привлечност на својата душа, одеше низ целата вселена, прашувајќи каде е Бог, и кога се покажа дека е слаб и не ја постигна целта, тогаш Бог се помилува на него, само оние кои тајно Го бараа и му се јавија на Авраам, дозволувајќи му да се повика себеси преку зборот, како преку зрак. Зашто Тој му зборуваше од небото и му рече: „Излегувај од својата земја, од својот род и од домот на татко ти, и оди во земјата што ќе ти ја покажам и насели се таму“ (1. Мој. 12:1). А тој, надевајќи се на небесниот глас, кога и самиот беше веќе во зрели години - од седумдесет години и имаше жена - отиде со неа од Месопотамија, земајќи го со себе Лот, синот на својот покоен брат; а кога дојде во земјата која сега се вика Јуда и која тогаш ја населуваа седум племиња, потомци на Хам, тогаш Бог му се јави во видение и рече: „Ќе ја дадам оваа земја тебе и на твоите потомци по тебе за вечно наследство“ (1. Мој. 12:7). (Потоа, неговите потомци останаа во земја што не им припаѓаше како туѓинци и таму беа изложени на катастрофи, трпејќи тага и ропство 400 години. И во четвртиот век се вратија во земјата ветена на Авраам; Бог го осуди народот што ги принуди неговите потомци на ропство) 24. И за да го знае Авраам и бројот и славата на своите потомци, Бог го извади (од шаторот) ноќе и му рече: „Погледни кон небото и погледни ги ѕвездите на небото, дали можеш да ги изброиш, такви ќе бидат твоите потомци“ (1. Мој. 15:5). Бидејќи Бог ја видел непоколебливоста и цврстината на неговиот дух, Тој сведочел за него преку Светиот Дух, велејќи во Светото Писмо: „И Авраам поверува и му се припишува на праведност“ (1. Мој. 15:6). Но, тој не беше обрежан кога се сведочеше за него. И за да се дознае извонредноста на неговата вера со знак, му даде обрежување како печат на верата за необрезаноста на необрежаниот. Потоа од Сара, која беше неплодна, според Божјото ветување, го доби синот Исак, кого го обрежа како што му заповеда Бог. А од Исак се роди Јаков; и така првичниот благослов на Сем дојде до Авраам, и од Авраам до Исак, и од Исак до Јаков; преку тоа наследството на Духот беше поделено во нив; зашто Тој се нарекува Бог на Авраам, Бог Исак и Бог Јаковов. И Јаков роди дванаесет сина, по кои беа именувани дванаесетте племиња на Израел. 25. Кога гладот ​​се прошири низ светот, се случи само во Египет да има средства за храна. Потоа Јаков и сите негови синови се преселиле во Египет. Бројот на сите иселени се прошири на седумдесет и пет души, а во рок од 400 години, како што беше однапред кажано во ветувањето, беа шестотини и шеесет илјади (?). Но, бидејќи тие беа многу угнетени и мачени, и тие воздивнуваа и плачеа пред Бога, Богот на Авраам, Исак и Јаков ги изведе од Египет со помош на Мојсеј и Арон, откако ги погоди Египќаните со десет неволји, а на последната неволја испрати разурнувачки ангел да ги уништи нивните првородени, од човек до ѕвер; од тоа ги спасил синовите на Израел, симболично прикажувајќи го Христовото страдање преку убивањето на јагнето без дамка, чија крв била дадена како заштитен знак за спасение со бојадисување на куќите на Евреите. И оваа тајна се нарекува Велигден - основата на спасението. И разделувајќи го Црвеното Море, ги доведе синовите Израилеви во пустината со секаква грижа, а Египќаните кои гонеа, кои ги следеа во морето, беа целосно уништени. Така Божјиот суд ги снашол оние кои неправедно ги мачеле потомците на Авраам. 26. Во пустината Мојсеј го прими од Бога законот, десетте книги напишани на камени плочи со Божјиот прст; Божјиот прст е оној што се протега од Отецот до Светиот Дух 25; исто така и заповедите и оправдувањата што Тој им заповеда на синовите на Израел да ги почитуваат. И тој, по заповед Божја, го подигна скинијата на откровението, видлива слика на Земјата на она што е духовно и невидливо на небото, во исто време претстава на сликата на црквата и пророштво за иднината; исто така и садовите и жртвените маси и ковчегот во кој ги стави плочите. Во исто време, тој ги постави Арон и неговите синови за свештеници, давајќи му го свештенството на целото нивно семејство; тие беа од племето Левиеви. Исто така, по Божја заповед, го повика целото племе да служи во Божјиот храм, давајќи им го левитскиот закон како норма за тоа како и на кој начин треба да се однесуваат оние кои постојано имаат на располагање служба во Божјиот храм. 27. Кога се приближија до земјата што Бог им ја вети на Авраам и на неговите потомци, Мојсеј избра по еден човек од секое племе и им испрати на своите сонародници информации за земјата и градовите во неа и за жителите на тие градови. Тогаш Бог му откри име кое единствено може да им даде живот на оние што веруваат во него; и Мојсеј го смени името на Осија, синот на Навин, еден од гласниците, во Исус Навин. И така, тој ги испрати со моќта на името, со верување дека ќе ги прими неповредени назад заради водството на даденото име. Но, кога тие, по нивното патување таму, истраги и извидување, се вратија, носејќи гроздови со себе, некои од тие дванаесет испратени ги доведоа сите луѓе во болен страв, велејќи дека таму има големи и утврдени градови, населени со џинови родени во земјата, така што тие не можат да ја заземат земјата. Тогаш сиот народ заплака, се сомневаше дали е Бог со нив, кој ќе им даде сила и ќе ги потчини сите. И тие (извидниците) зборуваа лошо за земјата, како да не е добра, и дека не вреди да се оди во опасност за таква земја. Но, двајца од дванаесетте - Исус Навин, синот на Навин и Халев, синот на Јефуне - ја раскинаа облеката поради несреќата што се случи и го молеа народот да не се сомнева и да не губат храброст, зашто Бог ги предаде сите во нивните раце, (велејќи) дека земјата е исто така многу добра. Но, кога убедувањето не функционирало, а луѓето продолжиле во истото неверување, Бог се одвратил и го сменил нивниот пат за да талкаат, казнувајќи ги во пустината со многу ленти. И колку денови одеа напред-назад оние што ја разгледуваа земјата - ова траеше четириесет дена - сметајќи по една година за секој ден, Тој ги чуваше во пустината четириесет години, и никој од оние што беа зрели во годините и умот, поради нивното неверување, не сметаше дека е достоен да влезе во (ветената) земја, освен двајца што сведочеа во корист на наследството на Нуа, на Јефуне, а исто така и оние кои се уште беа мали и не знаеја како. разликуваат десно од лево. Така, целиот народ со мала вера умре во пустината, добивајќи еден по друг праведна награда за нивниот недостаток на вера. Децата кои пораснаа во текот на четириесет години го надоместија бројот на смртни случаи. 28. Кога наполнија четириесет години, народот дојде до Јордан и го постави својот логор против Ерихон. Тука Мојсеј го собра народот и сè повтори уште еднаш, раскажувајќи за големите дела Божји до тој ден, а оние што пораснаа во пустината ги доведе во послушност и ред, за да се плашат од Бога и да ги држат Неговите заповеди; откако го обнови законодавството што го припои кон претходно даденото, им го довери. А тоа се викаше „Второзаконие“, во кое се напишани многу ветувања и за нашиот Господ Исус Христос и за народот, и за повикот на незнабошците и за царството. 29. А кога Мојсеј го заврши својот живот, Бог му рече: оди на оваа планина и умри, зашто нема да го внесеш Мојот народ во земјата. И тој умре според Божјото слово, а на негово место дојде Исус Навин, синот Навин. Тој го подели Јордан и го внесе народот во земјата, и откако ги порази и уништи седумте народи што живееја во неа, им го даде на народот Ерусалим, кој се наоѓа на оваа страна, во кој живееја царот Давид и неговиот син Соломон, кои изградија храм во чест на Бога во ликот на скинијата што ја направи Мојсеј според моделот на небесните и духовните (сите). 30. Овде беа испратени пророци од Бога, кои преку Светиот Дух ги водеа луѓето на патот и ги вратија нивните татковци кај семоќниот Бог; тие се појавија како предвесници на нашиот Господ Исус Христос, Синот Божји, објавувајќи дека Неговото тело ќе излезе од домот Давид, како резултат на што по долга низа генерации Тој ќе биде во тело син на Давид, кој е син на Авраам - но во Духот Тој е Син Божји (сп. Рим. светот, и на крајот на времето се појави на целиот свет во човечки облик; преку тоа Словото Божјо во Себе изврши сè што е на небото и на земјата. 31. Ги соедини луѓето со Бога и воспостави мир и хармонија меѓу човекот и Бога; зашто не беше во наша моќ да станеме учесници во нераспадливост на друг начин, ако Тој не дојдеше кај нас. Зашто, иако нераспадливоста беше невидлива и не се појавуваше, таа воопшто не ни беше корисна; сега стана видливо, за да можеме во секој поглед да добиеме учество во нераспадливост. бидејќи сите ние во исконското создавање на Адам, преку неговата непослушност, бевме цврсто врзани за смртта, неопходно беше смртта да биде уништена со послушноста на Оној кој за нас стана човек. Но, бидејќи смртта имаше власт над телото, неопходно беше таа да го ослободи човекот од неговото угнетување, укината преку телото. Словото стана тело, така што преку истото тело преку кое гревот се воспостави и владееше, тој да биде укинат и да не биде повеќе во нас (сп. Рим. 8 ff.). Затоа, Господ го зеде овој телесен лик на исконскиот за да влезе во борбата за отците и преку Адам да извојува победа над оној што нè победи во Адам. 32. Од каде потекнува исконското битие? Од волјата и мудроста Божја и од девицата Земја. „Зашто Бог“, вели Светото Писмо, „пред да го создаде човекот, тој сè уште не испрати дожд и немаше човек на него да ја обработува земјата“ (1. Мој. 1:5). Од оваа земја, кога сè уште беше девица, Бог го зеде правот и го создаде човекот како почеток на нашето човештво. За секундарното довршување на овој човек, Господ се подложил на редот на истото воплотување, роден од Богородица во согласност со волјата и мудроста Божја, за да ја покаже сличноста на Неговото воплотување со воплотувањето на Адам, и за да се исполни она што беше напишано на почетокот: „човек според подобие и образ Божји“ (2:1). 33. И како што преку непослушната девица човекот беше погоден и умре, така и овде преку Богородица, која се покоруваше на Словото Божјо, доби живот преку новосоздадениот живот во човекот. Зашто Господ дојде повторно да ја најде изгубената овца (сп. Мт. 18,12), а изгубениот беше човекот. Затоа, немаше ново создание, туку Он го прими ликот на создавањето од Таа која беше од родот Адам. Зашто беше неопходно ново совршенство на Адам во Христа, за да може она што е смртно да се проголта во бесмртност (сп. 1. Кор. 15,53); на ист начин во однос на Ева и Марија, така што Богородица, посредувајќи се за девицата, со девственото послушание ќе ја уништи и уништи девствената непослушност. 34. Исто така, злосторството што било извршено преку дрвото било уништено со послушноста на дрвото. Кога Бог слушнал (таква молба), Синот Човечки бил прикован на дрвото, со што го укинал знаењето за злото и воведувајќи и дозволувајќи да се стекне со знаењето за доброто. И зло е да не му се покоруваш на Бога, исто како што е добро да му се покоруваш на Бога. Затоа, Словото зборува преку пророкот Исаија, кога тој предвидува идни маки - зашто тие се нарекуваат пророци затоа што ја кажуваат иднината - и затоа Словото зборува преку него на следниов начин: „Јас не се спротивставувам и не се противирам, ја дадов Својот 'рбет за удари и Моите образи за дување, и не го криев лицето од потсмев“50 и 6: Со послушноста во која Тој беше непоколеблив до смрт, виси на дрвото, ја уништи древната непослушност поврзана со дрвото. Зашто Тој Самиот е Словото на Семоќниот Бог, Кој невидливо се рашири во нас и воопшто низ целиот овој свет и ја проширува неговата должина и ширина и висина и длабочина, зашто преку Божјото Слово се одржува силата на битието на целата вселена и во неа е распнат Синот Божји, втиснат во облик на крст на сè. Зашто Му прилега, откако стана видлив, да ја отвори заедницата на сите со Него на крстот, за да го покаже своето дејство во видливото преку видлив лик. Зашто Тој е Оној Кој ги изнесе на виделина височините и ги прошири длабочините што лежат далеку под земјата, и ја прошири должината од исток кон запад, и помина низ север и југ, и ги повика на спознанието на Отецот расеаните од сите страни 26 . 35. Тој, исто така, го исполни ветувањето што му беше дадено на Авраам, кое Бог му го вети дека ќе ги направи неговите потомци како ѕвездите на небото. Зашто тоа го направи Христос, роден од Дева, која потекнуваше од Авраам. И така, оние што веруваа во Него ги направи светлини во светот (сп. Фил. 2:15) и со истата вера, заедно со Авраам, ги оправда незнабошците: „Зашто Авраам му поверува на Бога и тоа му се смета за праведност“ (Гал. 3:6; 1. Мој. 15:6). На ист начин, ние сме оправдани со вера во Бога, зашто праведниците ќе живеат со вера (Гал. 3:11; Ав. 11:4). Така, ветувањето на Авраам се исполни не преку законот, туку преку вера (сп. 5,13). Зашто Авраам се оправдува со вера, но за праведните нема закон (1. Тим. 1:9). На ист начин, ние не се оправдуваме со законот, туку со верата, која е потврдена од Законот и Пророците и која ни ја нуди Божјото Слово. 36. Тој исто така го исполни ветувањето на Давид; зашто Бог му ветил од плодот на неговата утроба да воспостави вечен Цар, на чиешто владеење нема крај. Овој цар е Христос - Синот Божји, Кој стана Син Човечки, односно потекнува од таа Дева Која го имаше своето потекло од Давид. Затоа, ветувањето зборува за плодот на утробата, кој е посебен производ на плодноста на жената, но не и од плодот на слабините и не од плодот на утробата, кој исто така е посебен вид на раѓање; На тој начин се откри она посебно, различно и сопствено нешто што е карактеристично за плодот на девствената утроба од Давидовиот род. Тој владее со домот Давидов засекогаш; Неговото царство нема да има крај. 37. Така, затоа, Тој славно го исполни нашето спасение и ги исполни ветувањата на татковците и ја уништи древната непослушност. Синот Божји стана син на Давид и син на Авраам; зашто Тој го исполни тоа и го направи повторно во Себе за да ни овозможи да добиеме живот. Словото Божјо стана тело според дефиницијата за Богородица, за да ја уништи смртта и да му даде живот на човекот; зашто бевме заробени од гревот и бевме меѓу оние кои се родени во гревови и живеат со смрт. 38. Значи, Бог Отецот беше полн со милост; Тој го испрати творечкото Слово, кое, откако дојде за наше спасение, остана на истото место и во истата средина во која ги загубивме нашите животи, раскинувајќи ги оковите на тие окови. И се појави Неговата светлина и ја растури темнината на затворот, го освети нашето раѓање и ја укина смртта, раскинувајќи ги синџирите во кои седевме заробени. Во исто време, Тој го покажа воскресението, Самиот стана првороден од мртвите и во Себе воскресна паднатиот човек, подигнувајќи ја својата гора на највисокиот дел на небото од десната страна на славата на Отецот, исто како што Бог го даде ветувањето преку пророкот, велејќи: „Ќе го вратам паднатиот скинија на Давид (тоа е ориентир на телото на Давид). И нашиот Господ Исус Христос навистина го исполни ова, славно работејќи го нашето спасение за да ни овозможи вистински да бидеме воскреснати во живот во Отецот. И ако некој не сака да го признае Неговото раѓање од Дева, тогаш како може да дозволи Неговото воскресение од мртвите. Зашто тоа на кој било начин не би било изненадувачки, извонредно или чудно; зашто ако нероденото воскреснало од мртвите, тогаш всушност би било невозможно да се зборува за какво било воскресение на нероденото. Зашто, кој е нероден и бесмртен и кој не дошол со раѓање, не може да падне во смрт. Зашто, ако некој не го прифатил човечкиот почеток, како може да го прифати неговиот крај? 39. Затоа, ако не се роди, тогаш не умре; ако не умрел, тогаш не воскреснал од мртвите, а ако не воскреснал од мртвите, тогаш не ја победил смртта и нејзината власт нема да биде укината; и ако не ја победил смртта, како би можеле ние, кои од почетокот паднавме во смрт, да воскреснеме? Затоа, оние кои го одземаат спасението од луѓето и не веруваат во Бога - дека Тој ќе ги воскресне од мртвите - го отфрлаат и раѓањето на нашиот Господ, што го зеде на Себе за нас кога Словото Божјо стана тело, за да го покаже воскресението на телото и да оди пред секого на небото. Како првороден 27 Збор на советот на Отецот, Тој постигна сè кога Самиот помина низ светот и создаде ред во него. Зашто Тој беше првороден на Дева, праведен, свет човек, благочестив, добар, совршен во сè - ги спаси од пеколот сите што Го следеа, Самиот беше првороден од мртвите - глава и водач на Божествениот живот. 40. На тој начин Словото Божјо продира во сè за да воспостави хармонична комуникација, бидејќи Тој е вистински човек и прекрасен советник и моќен Бог. Така Бог повторно го повика човекот, за преку заедништво со Него да имаме удел во нераспадливоста. Оној што беше претскажан преку Мојсеј преку Законот и Пророците на највисокиот и семоќен Бог, како Син на Отецот на сите, и од кого потекнува сè, кој му зборуваше на Мојсеј - Овој дојде во Јудеја, зачна од Бога преку Светиот Дух и се роди од Дева Марија: од Таа што беше од потомците на Исуса, како што е Ај и Аној. претскажани пророци. 41. Неговиот претходник, Јован Крстител, однапред го подготвил народот да го прими Словото на животот, објавувајќи за Него дека Тој е Христос на Кого почива Божјиот Дух (сп. Јован 1,33), соединувајќи се со Неговото тело. Негови ученици и сведоци на сите Негови добри дела и учења и страдања и смрт и воскресение и вознесение по телесното воскресение, се апостолите кои, откако ја примија силата на Светиот Дух (сп. Дела апостолски 1,8), беа испратени од Него во целиот свет и ги повика незнабошците, покажувајќи им го патот на идолите и покровителство, претворајќи ги во душата идоли и преобратување. тела со крштевањето во вода и Светиот Дух. Светиот Дух, кој го примиле од Господа, им го соопштувале и поучувале на верниците и така ја основале црквата во секој ред. Со вера и љубов и надеж тие го исполнија повикот на незнабошците претскажан од пророците, во кој учество им беше дадено по милоста Божја, исполнувајќи го преку нивната служба, и оние незнабошци кои веруваа во Господ и Го љубеа, примајќи го ветувањето на татковците дека тој е Бог на сите, по силата на воскресението, кој ќе даде светост од мртвите и трпение, наместо вечен живот. Тој вети преку Оној кој умре и воскресна: преку Исус Христос, на Кому му даде царство и власт над сè, живи и мртви, како и Суд; тогаш (апостолите) и преку вистинското слово научија да го чуваат телото непорочно за воскресението и душата неизвалкано. 42. Така, затоа, верниците треба да се однесуваат, бидејќи во нив постојано пребива Светиот Дух, кој им беше даден при крштевањето, а при примањето е цврсто сочуван, затоа верниот христијанин оди во вистина, светост, праведност и трпение. Зашто и душата ќе учествува во воскресението, кога телата на верниците повторно ќе добијат одредена форма и заедно со неа ќе се разбудат со силата на Светиот Дух и ќе бидат внесени во Царството Божјо. Ова е плодот на благословот на Јафет, кој се наоѓа во повикот на незнабошците преку црквата, и тој се подготвува да се насели, според Божјото ветување, во домот на Сем. Дека сето тоа треба да се случи вака, тоа однапред го објави Божјиот Дух преку пророците, за да биде силна верата во оние кои на Бога му служат на вистината. За она што беше невозможно за нашата природа и затоа требаше да им се чини неверојатно на луѓето, Бог тоа го објави однапред преку пророците, за ние - поради фактот што она што беше кажано претходно, односно многу векови, потоа се исполни како што беше кажано претходно - да разбереме дека Бог е тој што од почетокот ни кажа за нашето спасение. 43. На Бог треба да се верува во сè, зашто Бог е вистинит во сè, и во она што се однесува на постоењето на Синот Божји; и Тој не беше само пред Неговото појавување во светот, туку и пред почетокот на светот, кој Мојсеј прв го пророкуваше; тој на хебрејски вели: „Barešit bara elohim bašan benuam šamentareš“, што во превод на нашиот јазик 28 значи: Синот во почетокот - потоа Бог ги создаде небото и земјата (1. Мој. 1:1) 29. За тоа сведочи и пророкот Еремија на следниов начин: „пред утрото ѕвезда ја родив пред сонцето. до преводот LXX) 30. А тоа значи пред создавањето на светот, бидејќи заедно со светот настанале и ѕвездите. И пак вели: „Благословен е Оној што беше пред настанокот на човекот“. Зашто за Бог Синот имал почеток пред основањето на светот, а за нас - сега кога се појавил. Пред ова, Тој не беше за нас, бидејќи ние не Го познававме. Затоа, и Неговиот ученик Јован, со намера да ни каже кој е Синот Божји, кој пред да настане светот бил со Отецот и дека сè што се случувало го примило своето постоење преку Него, вели вака: „Во почетокот беше Словото, и Словото беше во Бога, и Словото беше Бог; во почетокот беше со Бога. Сè се случи преку Него, и без Него ништо не помина“ (1-ох3). Со тоа тој цврсто утврдува дека Словото, (кој) во почетокот (беше) со Бога (и) преку Кого сè настана, е и Негов Син. 44. И повторно Мојсеј кажува како Божјиот Син дојде да разговара со Авраам: „Тогаш Бог му се јави кај дабовата шумичка во Мамре на пладне, и кога погледна, ете, тројца мажи застанаа пред него, и тој се поклони до земја и рече: „О, Господи, ако најдов милост кај Тебе“ (Битие 1-3, 8: разговараше со него. Двајца од овие тројца беа ангели, а еден беше Синот Божји, со кого Авраам разговараше кога се застапуваше за Содомците, за да не бидат уништени ако таму се најдат само десет праведници. И додека уште зборуваа, двајцата ангели отидоа во Содом, каде што го зедоа Лот. А потоа Светото Писмо вели: „И Господ падна на Содом и Гомор сулфур и оган од Господа од небото“ (1. Мој. 19:24). Синот кој зборуваше со Авраам беше Синот; Бидејќи Тој беше Господ, тој ја доби моќта да ги казни Содомите од Господарот на небото, од Отецот кој владее над сè. Така, Авраам бил пророк и ја видел иднината, која требало да се случи на човечки начин, (го видел) Синот Божји, како зборува со луѓето и јадел со нив, а потоа морал да го изврши судот на Отецот над нив, како добил моќ да ги казни содомите од Оној кој владее над сите. 45. И кога Јаков одеше низ Месопотамија, виде во видение дека стои на врвот на скалата, односно на дрво што се протегаше до самото небо, зашто на небото се искачуваат оние што веруваат во Него. Зашто Неговите страдања се наше воздигнување до тага. И сите такви визии укажуваат на Синот Божји, како разговарал со луѓето и живеел со нив. Зашто, не беше Таткото на сите, Кој не можеше да се види од светот, тој што зборуваше со Авраам додека беше на мало место, а не Создателот на сè, Кој вели: „Небото е Мој престол и Земјата е Мојот подножје на нозете; каква куќа ќе ми изградиш, а каде е мојот одмор“ (Иса. 66:1; Дела 7:49). и Кој ја прегрнува земјата со Својот грст и го протега небесата со раката Своја? - туку Словото Божјо, Кое секогаш беше со човештвото и однапред ја најавуваше иднината што требаше да се случи и го научи човекот на Божественото. 46. ​​Тој е Оној што му зборуваше на Мојсеј во грмушката од трн и рече: „Доволно го видов угнетувањето на Мојот народ што е во Египет, и слегов да го спасам“ (Излез 3:7 па.). Тој е Оној кој се вознесе и слегува за спасение на угнетените, изведувајќи нè од власта на Египќаните, односно од секакво идолопоклонство и секакво безбожност, спасувајќи нè од Црвеното Море, односно ослободувајќи нè од смртоносната збрка на незнабошците, од горчливиот гнев на нивниот прекор. Зашто Божјото Слово во нив ги подготви нашите (за нас) ветувања за спасение, потоа во слика, однапред прикажувајќи ја иднината, а сега всушност нè избавува од суровата служба на незнабошците; па во пустината Он од камен испуштил обилен млаз вода, а каменот е Самиот Тој; Дал и дванаесет извори на вода, односно учење на дванаесетте апостоли. Тој, исто така, ги уби тврдоглавите со мала вера во пустината, но оние што поверуваа во Него и станаа деца во зло (сп. 1. Кор. 14:20) Тој ги внесе во наследството на татковците, кое како наследство го дели не од Мојсеј, туку од Исус, Кој нè ослободи од Амалик преку врзувањето на Неговите раце и нè подигна во рацете. 47. Така Отецот е Господ; и Синот е Господ; и Отецот е Бог, а Синот е Бог, зашто Кој е роден од Бога е Бог. И во исто време, според Неговото битие и според силата на Неговото битие, треба да се препознае еден Бог, но според економијата на нашето спасение, и Синот и Отецот се целосно праведни. Зашто, бидејќи Таткото на сите е невидлив и недостапен за создадените, оние кои се предодредени да му пристапат на Бога, Синот ги привлекува и ги заробува кај Отецот. Уште поочигледно и појасно, Давид вака зборува за Отецот и Синот: „Твојот престол, Боже, е секогаш и во вечни векови; Ти ја сакаше праведноста и го мразеше беззаконието; затоа Бог те помаза со маслото на радоста, како никој од твоите ближни“. (Пс. 44:7–8). Зашто Синот, бидејќи е Бог, го добива од Отецот, односно од Бога, престолот на вечното царство и помазанието, како никој од Неговите содружници. Помазанието е Духот со кој е помазан, а Негови содружници се пророците, праведниците, апостолите и сите што имаат удел во заедништвото на Неговото царство - односно Неговите ученици. 48. А Давид пак рече: „Господ му вели на мојот Господ: „Седни од мојата десна страна додека не ги направам твоите непријатели под твои нозе! Господ ќе испрати стап на сила од Сион и ќе владее меѓу твоите непријатели. Со тебе во почетокот, во денот на твојата моќ, со сјајот на светиите, од утробата пред ѕвездата, те родив. Господ се заколна и нема да се покае: ти си свештеник засекогаш според наредбата на Мелхиседек, а Господ е од десната страна твоја. Во денот на гневот ги уништи царевите; да им суди на народите, да ги исполни паднатите, да ги скрши главите на многумина на земјата; Ќе пие од потокот по патот, затоа ќе ја крене главата своја“ (Пс. 109). Со тоа тој го прогласи за Него од почетокот и дека ќе владее над народите и ќе им суди на сите луѓе и цареви кои сега Го мразат и го прогонуваат Неговото име 31; затоа тие се Негови непријатели. И кога Го нарече засекогаш Божји свештеник, сакаше да укаже на Неговата бесмртност; и затоа рече: „Ќе пие од потокот по патот и затоа ќе ја подигне главата“. Со тоа го објави славното воздигнување во Него на човечкото, ниското и неславното. 49. И понатаму, пророкот Исаија вели: „Вака му вели Господ Бог на мојот помазаник, Господ, кому му ја зедов десната рака за да му ги потчинам народите“ (Ис. 45:1). Но, што значи тоа дека Христос Синот Божји во исто време се нарекува и цар на народите, односно на сите луѓе, и дека е наречен - и е - и Син Божји и цар на сите? Давид за ова зборува вака: „Господ ми рече: Ти си Мој Син; Денеска те родив, побарај од Мене и ќе ти ги дадам народите за наследство и краевите на земјата за сопственост“ (Пс. 2:7–8). Овие зборови не беа кажани за Давид - зашто тој не владееше со народите или со целата Земја - туку само со Евреите. Така, очигледно е дека ветувањето на помазаникот дека ќе владее над краевите на Земјата се однесува на Синот Божји, кого самиот Давид го исповеда како свој Господ, велејќи: „Господ му рече на мојот Господ: седни од мојата десна страна“ (Пс. 109,1), а што следува, како што кажавме претходно. Зашто, тој верува дека Отецот зборува со Синот, како што му укажавме малку порано на Исаија, кој го вели ова: „Бог му зборува на мојот Господ, Помазаникот, да му ги потчини народите“ (45:1). Ова е истото ветување преку двата пророка, дека Тој е цар; затоа, словото Божјо се однесува на истото - мислам, имено на Христос, Синот Божји. Зашто, ако Давид рече: „Бог ми зборуваше мене“, тогаш мора да се каже дека ниту Давид, ниту некој од пророците не зборува во нивно име, бидејќи, на крајот на краиштата, не е човек кој изговара пророштва, туку Божјиот Дух; Тој добива форма и лик кај пророците, секој пат според ликот на личноста со која се однесува, и понекогаш зборува како Христос, а понекогаш зборува како Отецот. 50. Така, во согласност со ова, Самиот Христос преку Давид вели дека Господ зборува со Него, и на многу прикладен начин Тој Самиот зборува и друго за Себе преку пророците, меѓу другото и преку Исаија, како што следува: „И сега, вака вели Господ, кој ме создаде од утробата на мајка ми да бидам слуга негов и да бидам слуга негов и да бидам слуга на Израел. во Господа, и мојот Бог ќе биде моја сила и тој рече: „Треба да ти биде важно да се наречеш Мој слуга, да ги вратиш племињата на Јаков и да ги вратиш расеаните Израилеви, а јас те направив светлина за народите, за да бидеш извор на спасение до краиштата на земјата“ (Исаија 49:5). 51. Овде, пред сè, потребно е да се обрне внимание на фактот дека претходно постоењето на Синот Божји произлегува од тоа што Отецот разговарал со Него и, пред да се роди (на Земјата), им го објавил на луѓето; тогаш Тој беше решен да се роди меѓу луѓето и да се појави како човек; и дека Самиот Бог Го создал од утробата на Неговата мајка, односно дека Тој мора да се роди од Духот Божји и дека Тој е Господар на сите луѓе и Откупител на Евреите и на другите кои веруваат во Него. Зашто на хебрејски јазик еврејскиот народ се нарекува Израел, по нивниот татко Јаков, кој исто така претходно се нарекуваше Израел; Но (Светото Писмо) сите луѓе ги нарекува незнабошци. Синот се нарекува себеси слуга на Отецот заради Неговата послушност кон Отецот; Зашто меѓу луѓето секој син е роб на својот татко. 52. Дека Синот Божји, Христос, Кој беше пред целиот свет, е со Отецот и, бидејќи е со Отецот, во исто време е близок и во контакт со луѓето и е цар на сите - бидејќи Отецот Му потчини сè - и Откупителот на оние што веруваат во Него, Светото писмо кажува за ова. Но, бидејќи е невозможно секое сведоштво за Светото Писмо одделно да се направи предмет на објаснување, тогаш мора, во согласност со ова, да ги разберете и другите (сведоштвата) кои зборуваат слично на овие, верувајќи во Христа и барајќи од Бога мудрост и разбирање за да го разберете она што е кажано од пророците. 53. И дека овој Христос, кој беше со Отецот - бидејќи Тој е Словото Божјо - беше решен да стане тело и човек, да се роди и да се роди од Дева и да живее меѓу луѓето, кога Таткото на сите ќе го изврши Своето воплотување - Исаија зборува за ова вака: „Затоа Самиот Господ ќе ви даде знак и ќе ви даде знак: и ќе го наречеш Емануел, тој ќе јаде путер и мед пред да може да препознае што е зло; Така го објави Своето раѓање од Дева; и дека ќе стане вистински човек, тоа го претскажа преку Неговото јадење, и нарекувајќи Го дете, но и со името што Му е дадено - зашто токму тоа е грешката во однос на родениот 32 - и носи двојно име: на еврејски јазик - Месија Христос и на нашиот јазик - Исус Помазаникот. И овие имиња се ознака на одредени дела извршени од Него. Тој е наречен Христос затоа што Отецот преку Него помаза и украси сè, и затоа што Тој, при Неговото доаѓање како човек, беше помазан со Духот Божји и Својот Отец. Како што Самиот вели за Себе преку Исаија: „Духот Господов почива на Мене, зашто ме помаза да им донесам добра вест на сиромасите“ (Исаија 61:1). И Тој беше наречен Откупител затоа што стана причина за спасение за оние кои тогаш беа ослободени од Него од секакви болести и од смрт; за оние кои подоцна поверуваа во Него, Тој стана посредник на идното и вечното спасение. 54. Затоа, Тој е Откупителот. Емануел во превод значи: „Бог е со вас“, или како што пророкот е исполнет со ветување, е сличен на она што на друго место вели: „Бог е со нас“ (Ис. 7:10). Ова одговара и на објаснувањето и откривањето на ветеното. Зашто, „еве“, вели тој, „Девицата ќе зачне и ќе роди Син“, а овој, иако Бог, ќе биде со нас. И додека тој ја објавува иднината дека Бог ќе биде со нас, тој истовремено се восхитува на тоа. Исто така, за Неговото раѓање, истиот пророк на друго место говори: „Пред да се породи, роди, пред да дојде болката, роди син“ (65,7); со ова го објави Своето неочекувано и незамисливо раѓање од Дева. Повторно истиот пророк вели: „Ни се роди дете, ни се даде син и Тој се нарекува: Прекрасен Советник, Силен Бог“ (Иса. 9:6). 55. И Го нарекува прекрасен советник - најблискиот лик, советник на Отецот, што укажува на тоа дека Отецот прави сè со Него, како што се вели во првата книга Мојсеј, на чиј натпис пишува „Битие“: „И Бог рече: Да создадеме. човек по наш лик и сличен на нас“ (1. Мој. 1:26). Така, од ова е јасно дека Отецот му зборува на Синот, и дека, според тоа, овој (Син) е прекрасниот советник на Отецот. Меѓутоа, Тој е и наш советник, кога ни нуди совети и дава упатства, односно без присилување, како Бог, иако е моќен Бог, но ни дава упатства да го елиминираме незнаењето и да стекнеме знаење и да се оддалечиме од заблудата, да дојдеме до вистината, да ја отфрлиме расипаноста и да ја прифатиме нераспадливоста. 56. И пак Исаија вели: „И ќе посакаат да бидат запалени со оган, зашто ни се роди дете и ни се даде син, власта е на Неговото рамо, а Неговото име е: Извршител на големиот совет. Зашто ќе им донесам мир на кнезовите, мир и здравје на нив. праведен суд од сега па натаму и засекогаш“ (9:5-6). 33 Така овие зборови го прикажуваат Синот Божји во исто време и како роден и како вечен Цар. Зборовите: „ќе сакаат да бидат изгорени со оган“ се однесуваат на оние кои не веруваат во Него и кои го направиле она што го правеле во однос на Него; (во оваа смисла) се вели дека на Судот ќе речат: „колку ќе беше подобро да бевме изгорени во оган пред да се роди Синот Божји, наместо да не веруваме во Него кога се родил“. Зашто за оние кои умреле пред Христовото појавување има надеж дека на судот на Воскреснатиот ќе добијат спасение оние кои се боеле од Бога и умреле во праведност и го носеле Божјиот Дух во себе, како и патријарсите, пророците и благочестивите. За оние кои по Христовото појавување не поверувале во Него, казната на судењето ќе биде неизбежна. А зборовите: „владеење на Неговото рамо“, сфатени алегорично, значат крст на кој му бил закован грбот. Зашто тој крст, кој беше и е срам за Него, и заради Него и за нас, значи Неговото владеење, односно знакот на Неговото царство. И тој беше извршител на големиот Собор, односно Соборот на Отецот, Кого Тој го објави. 57. А дека треба да се роди, и како треба да се роди, и дека ќе се открие како Христос, тоа е јасно од горенаведеното, како што беше претходно објавено преку пророците. Но, тогаш, исто така, прво беше објавено во која земја и меѓу кој народ ќе се роди. Патем, Мојсеј во Битие вели вака: „Нема да падне кнезот од Јуда, ниту водачот меѓу неговите нозе, додека не дојде Оној на кого му е одредено, и тој ќе биде надеж на народите; Тој ги пере своите облеки во вино и облеката своја во крвта на грозје“ (49:10-11). Јуда е патријархот на Евреите, синот на Јаков, од кого го добиле своето име. И немаа ниту кнез ниту водач до доаѓањето Христово. Но, од времето на Неговото доаѓање, силата на неговиот лак ослабе, а земјата на Евреите им беше подложна на Римјаните, така што тие веќе немаа свои кнезови или крал. Зашто дојде Он, за Кого е приготвено царството небесно, Кој исто така ги изми своите облеки во вино и Своите облеки во крвта на грозје. Неговата облека, како и Неговата облека, се оние кои веруваат во Него, кои Тој ги очисти, откако нè откупи со Својата крв. Неговата крв се нарекува крв од грозје. Зашто, како што не човекот ја прави крвта од грозјето, туку Бог ја создава и ги радува оние што ја пијат, така и Неговото воплотување и Неговата крв не се произведени од човекот, туку од Бога. Самиот Господ ѝ дал знак на Дева: односно Емануел, кој (мора да се роди) од Богородица, кој ги радува и оние што Го пијат, односно оние кои го примаат Неговиот Дух во вечна радост. Затоа, Тој е и надежта на народите, односно на оние што се надеваат на Него, зашто се надеваме дека Тој ќе го врати царството. 58. И пак Мојсеј вели: „Ѕвезда ќе изникне од Јаков и водач ќе изникне од Израел“ (Броеви 24:17). Со ова тој јасно објавува дека Неговото доделување во врска со инкарнацијата мора да се случи меѓу Евреите. А овој што слезе од небото, се роди и зеде на Себе таков дом, беше од семејството на Јаков и Јуда. Зашто на небото се појавува ѕвезда, а водачот е како цар, зашто Тој е цар на сите спасени. Кога се роди, ѕвездата им се јави на мудреците што живееја на исток, поради што дознаа дека Христос е роден - и дојдоа во Јудеја, предводени од ѕвездата, сè додека ѕвездата во Витлеем, каде што се роди Христос, светеше во куќата во која лежеше Бебето, завиткано во повиени, застана над Неговата глава и му ја покажа на Христа Богородица (Матејф. 2:1-9). 59. А на ова и Исаија зборува вака: „И гранка ќе излезе од коренот на Јесеј, и цвет од неговиот корен. На него ќе почива Божјиот Дух, духот на мудроста и разумот, духот на советот и силата, духот на знаењето и побожноста. Духот на Божјиот страв ќе го исполни. праведен суд за понизните и помилуј ги страдалниците на Земјата. И со зборот на неговата уста ќе ја удри земјата, и со духот на устата своја ќе ги убие злите. И праведноста ќе биде појас на неговите бедра, а вистината ќе биде појас на бедрата Негови. И волкот ќе јаде (трева) со јагнето, а пантерот ќе јаде со јарето, а волот и лавот ќе пасат заедно. А детето ќе ја положи раката на дупките од газето и на гнездото на потомството на газето, и тие нема да му наштетат на никаков начин. И во тој ден потомството од коренот на Јесеј и оној што ќе се крене ќе владеат над народите - народите ќе се надеваат на Него; и неговото воскресение 34 ќе биде славно“ (11:1–10). Со овие (зборови) го назначува како роден од оние што потекнуваат од Давид и Авраам. Зашто Јесеј беше потомок на Авраам и татко на Давид. Припаѓа на неговото потомство, Дева, која стана мајка Христова, е (гореспоменатото) потомство (прачка). Затоа и Мојсеј со својот стап му покажува чудесни знаци на фараонот. Исто така, во други случаи меѓу луѓето, прачката е знак на доминација. И тој ја нарекува бојата на своето тело, зашто Тој израсна од Духот, како што рековме претходно. 60. Со зборовите: „Тој нема да суди врз основа на мислења и нема да укорува врз основа на зборови, туку ќе им суди праведен на смирените и ќе ги помилува земните страдалници“, тој повеќе укажува на Својата божественост. Зашто, да се суди без пристрасност, без да се почести на благородниците, туку да се прави должно и еднакво со понизните, е во согласност со највисоката Божја праведност. Зашто Бог не претрпел (влијание) од никого и немал (лажно) сочувство, а милостив е само кон праведниците. Милоста, пак, е карактеристична за Бога на многу посебен начин - токму тој Бог, Кој по благодат може да спаси и Кој со збор ја удира Земјата и со еден збор ги убива атеистите; сето тоа му припаѓа на Бога, кој прави сè со зборот. А зборовите: „и праведноста ќе му биде појас на бедрата негови и појас на бедрата негови“ го покажуваат, од една страна, изгледот на Неговиот човечки лик, а од друга страна, Неговата строга праведност. 61. Што се однесува до единството, хармонијата и мирот меѓу хетерогени и по природа спротивни и непријателски животни, старците велат дека тоа навистина ќе се случи при второто Христово доаѓање, кога Он ќе владее со сите; Зашто со тоа тој во симболична слика укажува на собирот во мир и хармонија, во името на Христос, на истомисленици од различно различно потекло. Во врска со тоа, праведниците се споредуваат со волови, со јагниња, со кози и со деца, кога не им нанесуваат штета од оние кои претходно се однесуваа во своето насилство како диви животни, и мажи и жени, така што некои од нив станаа како волци и лавови, затоа што ги ограбуваа слабите и војуваа со својот род, а жените станаа како пантери или мртовци со нив и со нив. способни да ги убијат дури и оние што им се драги 35. (Сите такви), откако се собраа во Мое име (т.е. Христос), со милоста Божја ќе добијат правилен морал, менувајќи ја својата дива и нескротлива природа. Ова се случи сега; за оние кои претходно биле злосторници - за да не пропуштат ниту едно злосторничко дело - откако научиле да Го познаваат Христа и поверувале во Него, целосно станале верници и се промениле, за да не отстапат од најстрогиот морал. Таквата голема промена се создава со верата во Христа, Синот Божји, во оние кои веруваат во Него. А ако вели: „Воскреснува да владее над народите“, тогаш тоа значи дека Тој мора да умре и да воскресне за тие да признаат и да поверуваат во Него како Син Божји, како Цар. Затоа, тој исто така вели: „и Неговото воскресение ќе биде славно“, бидејќи Тој беше прославен како Бог кога воскресна. 62. Затоа, пророкот повторно вели: „Во тој ден ќе го обновам паднатиот Давидовиот скинија“ (Амос 9:11). Со ова тој јасно го означува - како што претходно посочивме (поглавје 38) - телото на Христос родено од Давид, кое по смртта воскресна од мртвите. Зашто телото се нарекува скинија. Зашто, како што потекнувањето на Христос во тело од Давид - за кого (истото Писмо) вели дека ќе биде Син Божји - така и дека Тој ќе умре и ќе воскресне, и дека по изглед е човек, а Бог во сила, и така ќе се појави како Судија на целиот свет, и дека само Тој создава праведност и дека е Спасител со овие зборови - сето ова го проповеда. 63. И повторно пророкот Михеј го посочува местото каде што треба да се роди Христос, односно Витлеем Јудејски, велејќи: „А ти, Витлеем Јудејски, не си мал меѓу јудејските водачи, зашто од тебе ќе дојде владетел кој ќе го пасе мојот народ Израел“ (Матеј 2:6; Михеј 5:2). Витлеем е регионот на Давид, па затоа Тој е потомок на Давид не само заради Богородица која го родила, туку и затоа што е роден во Витлеем, регионот на Давид. 64. И повторно, за фактот дека Христос мора да се роди од неговото потомство, Давид зборува вака: „Заради Мојот слуга, не го одвраќај Твојот помазаник. Господ му се заколна на Давида вистинска заклетва, која нема да ја отфрли: ќе го поставам плодот на твоето тело на твојот престол. (седни на престолот свој)“ Пс. 131:10–12. Но, ниту еден од Давидовите синови не владееше вечно, ниту неговото царство траеше вечно, бидејќи беше уништено, туку само царот роден од Давид, односно Христос (владее вечно). Сите овие сведоштва се однесуваат на Неговото потекло во телото и исто така со јасен говор укажуваат на неговата раса и местото каде што требаше да се роди, така што немаше потреба да се бара Синот Божји за оние што се родени меѓу незнабошците или на кое било друго место, туку во Витлеем Јудеја од лозата на Авраам и Давид. 65. Исто така, укажувајќи на Неговиот влез во Ерусалим, кој беше главниот град на Јуда, каде што се наоѓаше царскиот престол и Божјиот храм, пророкот Исаија вели: „Кажи ѝ на ќерката на Сион: Ете, твојот цар доаѓа кај тебе, кроток, седи на магаре, син на магаре“ (9:1). Зашто дојде во Ерусалим седејќи на магарешко ждребе, кога народот ја положи својата облека (на ждрепката) и Го постави на неа. Под Сионова ќерка мислиме на Ерусалим. 66. Така, пророците објавија дека треба да се роди Синот Божји, и како и каде е определено да се роди Него, и дека Христос е единствениот вечен Цар. На ист начин тие предвидуваа како Он, доаѓајќи од луѓето, ќе ги исцели оние што ги исцелуваше и ќе ги воскресне мртвите што ги воскресна, и како ќе биде мразен и исмејуван, и ќе страда, ќе биде убиен и распнат, како што (навистина) беше мразен, исмејуван и убиен. 67. Сега ќе зборуваме за Неговите исцелувања. За ова Исаија вели: „Тој ги понесе нашите немоќи и ги положи нашите таги на Себе“ (53:4), односно ќе ги понесе и ќе ги земе на Себе. Зашто има места каде што Божјиот Дух соопштува преку пророците што ќе се случи како да е остварено; зашто она што е одмерено и предодредено од Бога дефинитивно да се случи се смета дека веќе се случило. А Духот, размислувајќи однапред и предвидувајќи го времето кога треба да се исполни пророштвото, (според тоа) ги кажува Своите зборови. А за да укаже на сликата на исцелување, тој го вели следново: „во тој ден глувите ќе слушаат напишани зборови и очите на слепите ќе гледаат во темнина и во темнина“ (Иса. 29:18); и пак вели: „Бидете силни, слаби раце и колена што треперат и се сопнуваат; тешете се, плашливи и слабо срце; бидете силни, не плашете се; еве го нашиот Бог - Тој ќе го награди со суд; Тој Самиот ќе дојде и ќе нè спаси. Тогаш очите на слепите ќе се отворат и ушите на глувите ќе ги чујат оние што се тетерави; ќе биде бесплатно (јасно).“ За мртвите дека ќе воскреснат, тој вели вака: „Мртвите ќе воскреснат, а оние што се во гробовите ќе воскреснат“ (26:19). Кога го прави тоа, мора да се верува во Него како Божји Син. 68. За тоа дека ќе биде исмејуван и мачен и, конечно, дури и убиен, Исаија го вели ова: „Навистина Мојот Син е препознаен, возвишен и воздигнат. кој поверуваше во она што ни беше објавено, а на раката на Господа му беше објавено дека е дете пред Него, како потомство од суво, а ние го видовме Него повеќе презрен и омаловажуван како човек со рани; Ништо, а Тој ги поднесува нашите гревови и трпи болест заради нас, а ние мислевме дека е во болест, во чиреви и во страдања (од Бога), додека Тој беше ранет за нашите гревови и мачен за нашите беззаконија, и со Неговите рани бевме исцелени. Со овие зборови, значи, се објавува дека Тој пострада, како што вели Давид: „И јас пострадав“ (Пс. 37,7). Давид никогаш не пострада, но Христос пострада кога беше дадена заповед да Го распнат на крстот. И повторно Неговото слово зборува преку Исаија: „Го дадов мојот 'рбет да се удираат и образите Мои да бидат удирани со удари, и не го одвратив лицето од потсмев и плукање“ (Ис. 50:6). Пророкот Еремија го вели истото со следните зборови: „на оној што го тепа му ги принесува образите, се сити од срам“ (Плач Еремија 3:30). Христос сето тоа го издржа. 69. Понатаму во Исаија следува: „Од Неговите рани бевме исцелени; сите залутавме како овци, секој се сврте по својот пат, но Господ ги положи нашите гревови врз него“ (Исаија 53:5–6). Значи, јасно е дека тоа Му се случило според волјата на Отецот заради нашето спасение. Потоа зборува за Неговото страдање: „Не ја отвора устата своја, како овца го одведоа на колење, како немо јагне пред стрижачите“ (53:7). Види, вака го најавува својот доброволен марш до смрт. Зборот на пророкот: „Во Неговото смирение му беше одземен судот (од Него)“ - Иса. 53 – укажува на Неговиот скромен изглед. Одземањето на судот беше постигнато во согласност со Неговото срам. Одземањето на судот служи како спас за некои, но носи смртоносни маки за други. Зашто некои го донесоа, а други го одзедоа. Така е и судот; оние на кои им е донесен го имаат за нивно смртоносно мачење; преку ова се спасуваат оние од кои бил одземен. Така, оние што Го распнаа сами си донесоа суд, а кога Му го направија тоа, не веруваа во Него, дека преку судот што го донесоа врз себе ќе загинат во маки. Но, судот е одземен од оние кои веруваат во Него, и тие веќе не се подложни на него. А судот што ќе ги убие со оган оние со мала вера ќе се случи на крајот на овој свет. 70. Потоа рече: „Кој ќе го објасни неговото поколение? (Иса. 53:8). За да не Го презираме заради Неговите непријатели и заради страдањата што ги претрпел, како неславна и неважна личност, тоа се вели за наше издигнување. Зашто Оној кој го поднесе сето тоа има безброј род, бидејќи под поколение го подразбира Неговото потекло, односно Неговиот Отец, Кој е безброј и неискажлив. Разберете, значи, дека суштеството од такво потекло претрпело такво страдање и немојте да Го навредувате поради страдањата што ги претрпел со вашата намера, туку плашете се пред Него заради Неговото потекло. 71. А на друго место Еремија вели: „Духот на нашето лице е Господ Христос и како Он беше фатен во нивната мрежа, за кого мислевме: во неговата сенка ќе живееме меѓу народите (Лам. 4:20) 36. А дека Христос, како Дух Божји, ќе стане човек подложен на страдање, Светото Писмо укажува на тоа; и се чини дека е восхитено и восхитено од Неговото страдање, зашто така мора да трпи страдањето, под чија сенка мислевме да живееме; а под сенка го подразбира Неговото тело, зашто како што сенката доаѓа од телото, така и телото Христово доаѓа од Неговиот Дух. Но, со зборот „сенка“ тој во исто време ја означува јасноста и лесната достапност на Неговото тело за понижување. Зашто, како што сенката на дури и исправените тела лежи на земјата и се гази под нозете, така и телото Христово, фрлено на земја со страдање, е, како да се каже, газено под нозете. И телото Христово го нарече сенка во смисла дека Духот го засени и го покри со слава. Така, исто така, многу често, за време на преминот Господов, оние што паднале во разни болести биле ставани на патеката, а оние до кои допирала Неговата сенка биле исцелени. 72. И пак истиот пророк за Христовото страдање (зборува) вака: „како умира праведникот, а никој не го зема при срце, а праведниците се занесуваат (од земјата) и никој нема да помисли дека праведникот е занесен од злото. Во мир оди во Својот гроб, објавува како умрел за оние што биле спасени во светот. непријателите и противниците, како резултат на Неговата смрт, верувајќи во Него, одржуваат меѓусебен мир, бидејќи преку универзалната вера во Него тие навистина станаа пријатели и сакани. Ако вели: „Тој беше изваден од средината“, тогаш со ова го мисли на Неговото воскресение од мртвите. Зашто, по Неговото погребение, Тој повеќе не се јавуваше како мртов, бидејќи, умирајќи и воскреснувајќи, мора да остане бесмртен, (за што) пророкот вели вака: „Живот побара од Тебе, а ти му даде долг живот во вековите“ (Пс. 20, 5). Но, зошто вели: „побара живот“ кога, сепак, мораше да умре? Со тоа тој го објавува токму Неговото воскресение од мртвите и дека Тој, откако воскреснал од мртвите, е бесмртен. Зашто Тој доби живот токму за таа цел; да воскресне, и долг живот во вечни векови, да биде нераспадлив. 73. И пак Давид зборува за смртта и воскресението Христово вака: „Легнав, заспав и станав, зашто Господ ме заштити“ (Пс. 3:6). Давид не го кажа ова за себе, бидејќи не се побуни откако умре; но тоа е Христовиот Дух, кој преку другите пророци, а во конкретниот случај преку Давид, зборува за Него: „Легнав, заспав и станав, зашто Господ ме заштити“. Под сон тој подразбира смрт, зашто Тој воскресна. 74. И пак, за Христовото страдање, Давид го вели ова: „Зошто народите се во немир и племињата напразно заверуваат. земните цареви стануваат и кнезовите заедно се советуваат против Господа и против Неговиот помазаник“ (Пс. 2:1-2). Зашто, Ирод, царот на Евреите, и Понтиј Пилат, управител на царот Клавдиј 37, се собраа и Го осудија на распнување (сп. Лука 23 ff.). Зашто Ирод се плашеше дека ќе биде земен цар, преку кого ќе биде симнат од неговото царство. Пилат бил принуден од Ирод и Евреите околу него да Го предадат до смрт против неговата волја, кога повеќе сакал да го стори тоа отколку да дејствува против императорот спасувајќи човек кој го носел името „цар“. 75. А истиот пророк говори и за Христовите страдања: „Ти нè отфрли и презира, се налути на Твојот помазаник, го расипуваше заветот на мојот слуга, го сруши неговото светилиште до земја, ги уништи неговите ѕидови и ги затреперуваше неговите тврдини. Ти ја воздигна десната рака на неговите насилници, ти дозволи да му се радуваат на неговиот меч и не ја зацврсти неговата чистота и му ги скрати деновите на неговото време“ (Пс. 86:39). И дека сето тоа го издржа и дека тоа мораше да се случи според волјата на Отецот, тоа отворено го објави; зашто Тој мораше, во согласност со волјата на Отецот, да поднесе страдање. 76. А Захарија го вели ова: „Меч, стани против мојот пастир и против мојот сопруг, мојот партнер; удри го пастирот, за да се распрснат овците“ (Захарија 13:7). И ова се случи кога Тој беше фатен од Евреите; зашто сите ученици Го оставија од страв, да не умрат. Зашто тие сè уште не веруваа цврсто во Него додека не Го видоа воскреснат од мртвите. 77. Повторно вели во книгата на дванаесетте пророци: „и го врзаа и му го донесоа на царот 38“. Зашто Понтиј Пилат беше управител на Јудеја, а потоа негуваше непријателство кон Ирод, еврејскиот цар. Но потоа, кога Христос, врзан, го доведоа кај него, Пилат го испрати кај Ирод, оставајќи го да го испрашува за да дознае што точно сака во врска со него, користејќи го Христос како изговор за да склучи мир со царот (сп. Лука XXIII, 7 f.). 78. А во (книгата на) Еремија Тој ја објавува Својата смрт и Своето слегување во пеколот на следниов начин: „И Господ, Светецот Израилев, се сети на своите мртви, кои први паднаа на земјата, и слезе кај нив да им го објави Своето спасение, за да ги спаси“ 39 . Овде Тој ги објаснува причините за Неговата смрт, бидејќи Неговото слегување во пеколот беше за спасение на мртвите. 79. И пак за Неговиот крст Исаија вели вака: „По цел ден ги подавав рацете Свои кон безумниот и бунтовен народ“ (Is. LXV, 2). Зашто тоа е знакот на крстот. А Давид уште појасно вели: „Ме опкружија кучиња, ме опколија мноштво зли, ми ги прободеа рацете и нозете“ (Пс. 21:17). И повторно вели: „Моето срце се стопи како восок во мојата внатрешност и моите коски се распарчија“ (Пс. 21:15). И пак вели: „Избави ме од мечот и заковај го телото мое, 40 зашто против мене дојде војската на злите“ (Пс. 21:21, 17). Со овие зборови тој јасно се осврнува на Неговото распнување. Исто така, Мојсеј му зборува на народот на следниов начин: „И животот ќе ви виси пред очи, ќе трепериш дење и ноќе, и нема да бидеш сигурен во животот свој“ (5. Мој. 28:66). 80. Давид пак вели: „Ме погледнаа, ги поделија Моите облеки меѓу себе и фрлија ждрепка за Мојата облека“ (Пс. 21:19). Зашто, при Неговото распнување, војниците ги разделија Неговите облеки, како што беше нивниот обичај, и ја раскинаа Неговата облека и така Го поделија. Но, што се однесува до туниката, бидејќи била ткаена одозгора, а не сошиена, фрлале ждрепка за да ја прими оној врз кого ќе падне (сп. Јован 19 ff.). 81. И пак пророкот Еремија вели: „И зедоа триесет сребреници, цената на скапоценото, што ја вреднуваа од синовите Израилеви, и ги дадоа за грнчарска земја, како што ми заповеда Господ“ (Еремија 32 ff.; сп. Мат. 26:9–10). Зашто Јуда, кој беше еден од учениците Христови, им вети на Евреите и склучи договор со нив кога виде дека сакаат да Го убијат, а бидејќи беше поучен од Него (сп. Јован 12, Мт. 26:8-16), тогаш зеде триесет сребреници, локална паричка, и им го врати она што го направи Христос, а потоа им го предаде. на водачите на Евреите и тој се обесил. Тие не сметаа дека е соодветно да ги вложат во ризницата, бидејќи тоа беше цената на крвта, и со нив купија нива што му припаѓаше на грнчар за погребување на странци (Матеј 26 ff., 27:3 ff.). 82. И откако беше распнат, кога побара да се напие, Му дадоа да се напие оцет со жолчка (сп. Мт. 27, 34), а токму вака рече Давид: „И ми дадоа жолчка за јадење, а во мојата жед ми дадоа да пијам оцет“ (Пс. 68,22). 83. И дека Тој, откако воскресна од мртвите, ќе се вознесе на небото, Давид вели за ова: „Има илјадници Божји коли, илјадници од нив ги возат, меѓу нив Господ, во Синај, во светилиштето. Под заробеници тој подразбира уништување на власта на огорчените ангели. Тој, исто така, укажува на местото каде што Тој мора да се искачи од Земјата на небото. Зашто тој рече: „Господ воскресна од Сион“. Зашто, по Своето воскресение од мртвите, ги собра Своите ученици на Маслинската Гора спроти Ерусалим и им го потврди она што се однесува на Царството Небесно; и тука видоа како Тој се вознесе на небото и како небесата се отворија и Го примија (сп. Дневник 1,4-12). 84. Давид пак го вели истото: „Подигнете ги портите свои, кнезови, подигнете се, вечни порти, за да влезе Царот на славата“ (Пс. 23:7). Зашто вечните порти се Рајот. Но, бидејќи Словото слезе на начин невидлив за создавањето, тие не знаеја ништо за тоа. Сега, Словото стана тело и очигледно се вознесе на небото. И кога силите Го видоа, долните ангели им извикаа на оние што беа на сводот: „Подигнете ги своите порти, подигнете се, вечни порти, за да влезе Царот на славата! И кога тие се чудеа и прашаа: „Кој е овој?“, тогаш оние што (пред) Го видоа, а сега по втор пат, сведочеа: „Господ е силен и силен, Тој е Цар на славата“ (Пс. 23,8-10). 85. Така, откако воскресна и се вознесе, Он останува од десната страна на Отецот сè додека, во времето определено од Отецот, сите непријатели не му бидат потчинети. Непријатели се сите што се побунија - ангели и архангели и сили и престоли кои ја отфрлија вистината. А за тоа пророкот Давид зборува вака: „Вака му вели Господ на мојот Господ: Таа седи од Мојата десна страна, додека не ги ставам твоите непријатели под твоите нозе“ (Пс. 104,1). А дека се вознесе таму каде што слезе, Давид за ова вели: „Неговото заминување од крајот на небото и Неговото враќање на (другиот) крај на небото“ (Пс. 18,7). Потоа тој укажува на Својот Суд со овие зборови: „и ништо не останува скриено од Неговата топлина“ (Пс. 18:7). 86. Ако пророците предвиделе за Синот Божји - дека Тој ќе се појави на Земјата, тие исто така објавиле каде точно на Земјата, како и во каква форма ќе се појави; и Господ ги зеде на Себе сите овие пророштва - тогаш нашата вера во Него е цврсто втемелена и традицијата на проповедање е вистинита, односно сведоштвото на апостолите кои беа испратени низ целиот свет да го проповедаат Божјиот Син: како Тој, откако доживеа страдање, пострада за укинување на смртта и за ревитализација на телото, за да го ставиме мирот против Бога. правејќи го она што му е угодно на Бога пред Него. И тоа го објавија пророците: „Колку се блажени нозете на оние што носат добра вест за мир и добра вест“ (Ис. 52:7). И дека треба да излезат од Јудеја и од Ерусалим за да ни го објават словото Божјо, кое е и Закон за нас, и словото Господово од Ерусалим“ (Иса. 2:3). 87. И дека луѓето нема да живеат во говорот на законот, туку во краткоста (едноставноста) на верата и љубовта, Исаија за ова зборува вака: „Крато и прецизно слово во праведноста, зашто Бог ќе ѝ даде краток збор на целата земја“ (Иса. 10:22-23). И затоа апостол Павле вели: „Љубовта е исполнување на Законот“ (Рим. 13,10); зашто, кој го љуби Бога, го исполни законот. А Господ, кога Го прашале која е главната заповед, одговорил: „Сакај го Господа, својот Бог, со сето свое срце, со сета своја сила и со сета своја душа; а втората е слична на неа: сакај го ближниот свој како себе си. Целиот закон и пророците се засноваат на овие две заповеди“ (Марко 12, Мат. 22). Преку верата во Него, Тој ја развива нашата љубов кон Бога и ближниот, како резултат на што стануваме побожни и праведни и добри; и затоа (се вели): „Изврши краток збор на Земјата, во Вселената“. 88. И дека по Неговото Вознесение ќе биде возвишен над сите и дека никој не може да се споредува со Него, Исаија за ова вели: „Кој е тој што е суден? Нека почне! И кој е оправдан? Нека се приближи до Божјиот Син! Тешко вам, зашто сите ќе се истрошат како облека, а молците ќе ве изедат како облека, а молците ќе ве изедат, а сите понизни ќе ве изедат Господ. возвишен“ (Исаија 2:17; 50:8). И дека на крајот оние што му служат на Бога ќе бидат спасени со Неговото име, Исаија за ова вели: „а на оние што Ми служат ќе им се даде ново име, благословено на земјата, и ќе го слават вистинскиот Бог“ (Ис. 65 нан.). И дека Самиот ќе го изврши овој благослов и Самиот ќе нè спаси со Својата крв, тоа го објави Исаија со следните зборови: „Не посредник, не ангел, туку Самиот Господ ги спаси; од Својата љубов и снисходење кон нив ги откупи“ (Ис. 63,9). 89. Дека Тој не сака да ги врати откупените на законот на Мојсеј - зашто законот го исполнува Христос - туку дека тие мора да живеат со вера и да го сакаат Ед. > од Синот Божји, според новата суштина на овој збор, Исаија го објавува ова на следниов начин: „Немојте да се сеќавате на претходните работи и не размислувајте за она што некогаш се случило. слава“ (Исаија 43:19-21). Пустината и степата порано биле повикување на незнабошците, зашто ниту Словото минувало низ неа, ниту била напоена од Светиот Дух, кој отворил нов пат на побожност и праведност и издал обилни потоци, односно го раширил Светиот Дух на Земјата, како што ветил преку пророците во последните денови дека ќе го излее Духот на целата Земја. 90. Така, нашиот повик е преку обновување на духот, а не во нашето старо (битие) 41 , како што пророкуваше Еремија: „Еве, доаѓаат денови, вели Господ, кога ќе го исполнам за домот Израилев и за домот Јуда заветот што го склучив со нивните татковци во денот кога ги зедов за рака за да ги изведам од Египет; Јас ги занемарив, вели Господ: „Но, заветот што ќе го склучам со домот на Израел во тие денови ќе биде следниов: ќе го ставам Мојот закон во нивните мисли и ќе го напишам на нивните срца. И Јас ќе бидам нивен Бог, а тие ќе бидат Мој народ. Отсега нема да се поучуваат ниту еден со друг ниту брат со брат: Познајте Го Господа, зашто сите ќе Ме познаваат Мене, од најмал до најголем. Зашто ќе им го простам беззаконието и нема повеќе да се сеќавам на нивните гревови“ (Ерем. 31:31–34). 91. И дека овие ветувања треба да се наследат преку повикот и од незнабошците, меѓу кои беше откриен новиот завет, Исаија зборува за ова на следниов начин: „Вака вели Богот на Израел: Во тој ден човекот ќе го сврти погледот кон Создателот, и неговите очи ќе бидат вперени во Светецот Израилев; создаден“ (Иса. 17:7-8). Овие зборови очигледно се зборуваат за оние кои оставиле идоли и преку Светецот Израилев поверувале во Бога, нашиот Учител. А Светецот Израилев е Христос, и Нему, Кој стана видлив за луѓето, а не за идолопоклоничките храмови, а не за делото на нашите раце, го свртуваме погледот. 92. И дека Тој ќе стане видлив меѓу нас - бидејќи Синот Божји стана Син Човечки - и ќе биде познат од нас, кои претходно немавме знаење (за Него), за ова зборува и самата Реч во Исаија: „Не им се открив на оние што прашуваа за Мене, ме најдоа оние што не Ме бараа. Реков: „Еве ме, повикан сум во моето име“ (6:1). 93. И дека овој народ ќе биде свет, ова е објавено во книгата на дванаесетте пророци: „И нема да му речам на Мојот народ: Вие сте Мој народ, а оние што не се сакани нема да бидат сакани; а на местото каде што за нив рекоа: „Не сте мој народ“, таму ќе бидат наречени синови на живиот Бог“ (Ос. 23; 1:1:12). Истото го рекол Јован Крстител: „Бог може да му подигне деца на Авраам од овие камења“ (Матеј 3:9). Зашто, откако нашите срца се откорнати и ослободени од камената служба, ние го гледаме Бога со вера и стануваме деца на Авраам, кој се оправдува со вера. И затоа Бог вели преку пророкот Езекиел: „И ќе им дадам друго срце и ќе им ставам нов дух; и ќе го извадам од нивното тело камено срце, ќе им го отстранам и ќе им дадам срце од месо, за да одат по Моите заповеди и да ги држат Моите оправдувања и да ги извршуваат. И така тие ќе бидат Мој народ, а јас ќе бидам нивен Бог. 94. Така се изврши промената на срцето меѓу народите со новото повикување преку Божјото Слово, кога Он стана тело и се всели меѓу луѓето, како што вели и Неговиот ученик Јован: „И Словото стана тело и се всели меѓу нас“ (Јован 1:14). Затоа црквата е толку плодна во спасените. Зашто ниту Мојсеј, ниту пророкот Илија не се веќе посредници, туку Самиот Господ нѐ спаси, давајќи ни многу деца на црквата, соборот на првородените, како што објави Исаија со овие зборови: „Се радува неплодната, која не раѓа! Пустата црква е онаа која никогаш во поранешните времиња не дозволувала да се откријат Божјите деца. „Воскликнете и плачете, вие кои не се трудите, зашто напуштената има повеќе синови од онаа што има маж“ (Исаија 54:1). Првото собрание (т.е. црквата) го имаше законот за свој сопруг. 95. Исто така, Мојсеј во Второзаконие вели дека незнабожците ќе бидат први, а непослушниот народ последни, и пак вели: „Ме разгневивте без Бога и ме нажаливте со вашите суетни идоли, и ќе ве разгневим со народ кој не е мудар; ќе ве налутам со безумен народ1.2. 42 Зашто тие го оставија Богот што е и им служеа на боговите што не се, ги убиваа Божјите пророци и му пророкуваа на Ваал, кој беше идол на Хананејците. Го презреа и Синот Божји кој постои, го избраа крадецот Варава, кој беше заробен во убиство (сп. Марко 15, 7); тие се откажаа од вечниот Цар и го исповедаа привремениот цезар за свој цар (Јован 19:15). Така, Бог со задоволство им го даде Своето наследство на безумните пагани и на оние кои не оделе по Божјите патишта и не знаеле дека постои Бог. Откако ни е даден живот со овој повик, и откако Бог верата на Авраам во Него повторно ја доведе до совршенство во нас, мислам дека повеќе не треба да се враќаме на првото законодавство. Зашто го примивме Господарот на Законот, Божјиот Син. И преку верата во Него учиме да го сакаме Бога со сето свое срце, а ближните како себеси. Љубовта кон Бога е далеку од секаков грев, а љубовта кон ближниот не му нанесува штета на ближниот (сп. Рим. 13,10). 96. Затоа, ние немаме потреба од никаков закон како воспитувач; ете, ние зборуваме со Отецот и стоиме пред Него лице в лице, откако станавме деца во злобата и зајакнати во праведност и пристојност 43 . Зашто законот повеќе нема да вели: „Не врши прељуба“ на оној кој никогаш повеќе нема да помисли на похотливи желби во однос на жената на друг маж; и законот повеќе нема да му вели: „Не убивај“ на оној што го отстранил од себе секој гнев и секое непријателство; Нема да им рече: „Не посакувај ја куќата на ближниот, ни неговиот вол, ни магарето“, на оние кои воопшто не се грижат за земните работи, туку собираат небесни плодови; и нема да рече: „Око за око и заб за заб“ (2. Мој. 21:24) на оној што никого не смета за свој непријател, туку секој за свој ближен; затоа никогаш не може да ги подаде рацете за одмазда. Не можеш да бараш десеток од некој што сиот свој имот ќе му го принесе на Бога и ќе ги остави татка си, мајка си и сите роднини и го следи Божјото Слово. И не е заповедано денот да се помине во мир и слободно време за оние кои ја празнуваат саботата секој ден, односно во храмот Божји, кој е телото човечко, достојно му служат на Бога и прават праведност секој час. Зашто јас „сакам милост, а не жртва“, вели Тој, „и знаење за Бога, а не паленици“ (Ос. 6:6). „Ако злиот убие вол за Мене, тоа е исто како да убил куче, а тој што жртвува леб е ист како оној што принесува свинска крв“ (Иса. 66:3). Но секој што го повикува името Господово ќе биде спасен (Јоил 2:32; сп. Рим. 10:13). „Нема ниту друго име Господово под небото, преку кое луѓето ќе се спасат“ (Дела 4:12), освен името на Бога, односно Исус Христос, Синот Божји, на кого му подлежат и демоните и злите духови и сите бунтовнички сили. 97. Кога беше повикано името на Исус Христос, кој беше распнат под Понтиј Пилат, се случи поделба во човештвото. А таму каде што оние кои веруваат во Него секогаш ќе Го повикуваат и ќе ја вршат Неговата волја, таму Он е близок и присутен и ги исполнува барањата на оние кои Го повикуваат од чисто срце. Добивајќи го така откупувањето, постојано да Му благодариме на Бога, Кој нè спасува со Својата неистражлива и неразбирлива мудрост и од Небото, објавувајќи ни спасение - односно видливото Доаѓање на нашиот Господ, односно човечкиот живот - што ние сами не можевме да го постигнеме. Зашто она што е невозможно за луѓето е можно со Бога (Лука 18:27). Затоа и Еремија за Него вели: „Кој се вознесе на небото и ја зеде (мудроста) и ја симна од облаците? Кој го премина морето, ја најде и ја донесе, поскапоцена од златото? Нема кој да го најде патот до неа и кој ќе ги знае патиштата до неа. туку Оној кој знае сè и го знае тоа и го знае тоа со Својот ум, кој ја наполни земјата со четворица и ја наполни со животински ум. испраќа светлина и ако повторно го повика, мора да Му се покорува. Ѕвездите блескаа по својот ред од радост, а кога Он ќе ги повика, тие одговараат: Еве сме и блескаа од радост заради Оној Кој ги создал. Ова е нашиот Бог, никој не може да се спореди со Него. Тој ги најде сите патишта на мудроста и им ја даде на Својот слуга Јаков и на својот сакан Израел. После тоа Тој се појави на Земјата и зборуваше меѓу луѓето. Ова е Книгата на заповедите и законот кој е вечен. Сите што се држат за неа ќе живеат, а оние што ќе ја напуштат ќе умрат“ (Вар. 3:29–4:1). Но, тој ги нарекува Јаков и Израел Син Божји, кој од Таткото доби власт над нашите животи; и откако го прими, ни го донесе, далеку од Него, кога се појави на Земјата и зборуваше меѓу луѓето. Така, Тој го меша и соединува Духот на Бога Отецот со Божјото создание, за човекот да биде по образ и подобие Божјо. 98. Ова е скапоценото проповедање на вистината, и ова е сликата на нашето спасение, и тоа е начинот на живот што го предвидуваа пророците и Христос го исполни и апостолите го пренесоа, а црквата им ја довери на Неговите деца низ целиот свет. Таа (т.е. вистината) мора да се чува во целост со силна волја и богоугодно, со добри дела и здрава насока на мислата. 99. Не смееме да го замислиме Бог Отецот да се разликува од нашиот Творец; Тие го презираат постоечкиот Бог и го прават непостоечкото како свое божество. Тие создаваат за себе Татко многу повисок од нашиот Создател, мислат дека на тој начин нашле нешто поголемо од вистината. Сите такви се зли и го хулат својот Творец и Отец, како што покажавме во побивањето и разоткривањето на лажно наречената гноза. Други не придаваат никакво значење на слегувањето на Божјиот Син и на економијата на Неговото Воплотување, што апостолите го објавија и пророците предвидуваа, дека преку тоа треба да се оствари совршенството на нашата човечка природа, како што ви покажавме во неколку одредби. И таквите треба да се вбројат меѓу оние со мала вера. Други пак не ги прифаќаат даровите на Духот и ги отфрлаат пророчките дарови, преку чие согледување човекот го прави својот живот плоден во Бога 44 . Тоа се оние што ги истакна Исаија: „Зашто ќе бидат“, вели тој, „како даб чиј лист паднал и како градина каде што нема вода“ (1:30). Таквите луѓе се целосно неподобни за Бога, бидејќи не можат да дадат никаков плод. 100. Такви се лажните учења во врска со трите одредби на нашиот печат (Исповедање на верата при Крштевањето, сп. Поглавје 7), кои далеку отстапуваат од вистината. Зашто тие (лажните учители) или го хулат Отецот или го отфрлаат Синот, бидејќи поучуваат против економијата на Неговото Воплотување, или не го примаат Духот, односно ги хулат пророштвата. Мораме да се чуваме од сите такви луѓе и да го избегнуваме нивниот морал ако навистина сакаме да бидеме угодни на Бога и да добиеме спасение од Него. Новооткриеното дело на свети Иринеј сè уште не предизвикало и, несомнено, нема да предизвика такво научно движење како што беше придружено со објавување на многу наоди од поново време: тоа не го оправда целосно ниту жалењето што беше изразено за неговата загуба, ниту надежите што се разбудија во научните кругови при првата вест за откривањето на овој антички нов трактат, кој беше значаен за вредниот наслов на оваа античка расправа. историја на догмите. Веќе поминаа неколку месеци од објавувањето на текстот на споменикот, но и до ден денес печатот реагираше речиси само со кратки пораки, во кои не се забележува вообичаениот покачен тон при оценувањето на новите документи; напротив, се чувствува малку снисходлив став кон неочекуваното откритие на едно дело од извонреден црковен отец кога велат дека неговото откритие е „во секој случај настан“45, дека откритието во областа на литературата од вториот век може да биде само интересно 46, дека делото е од голем интерес и дека во ова откритие повторно ќе се прикажеме дека црквата ќе ги привлече другите преводни дела. изгубени 47 . Притоа, тие директно признаваат дека првото читање на книгата предизвикува некое чувство на разочарување 48 . Причината за таквиот впечаток за новооткриеното дело и добиениот однос кон него е што во својата содржина не дава речиси ништо ново во споредба со податоците што беа познати од антигностичкото дело претходно напишано од Иринеј: потребно е внимателно да се бараат нови мисли и нови пораки во него 49 . На почетокот, Иринеј вели дека сака да му ги објасни на својот пријател „сите членови на телото на вистината“, но во реалноста тој го фокусира своето внимание на основните принципи на верата и ја објаснува доктрината за единствениот највисок Бог и Неговиот однос кон светот, Троица, создавањето на светот и човекот, падот, историјата на откровението во времето на Сокарн и Неговиот патријарх искупително дело, типизирано во Стариот завет и претскажано од пророците и реализирано во Неговата личност и во Неговата црква, за општото воскресение и, конечно, за судот што ќе биде за сите луѓе. Во сите овие точки, Иринеј ги открива истите основни мисли што се разјаснети во полемичка форма во Adversus haereses, особено во книгите 3-5: и овде на прво место ја наоѓаме потврдата на идентитетот на Бог Отецот и Создателот и особено упорното откривање на доктрината за највисокиот Бог и Неговото создавање на сè што се случило; истото учење за потеклото на човекот, неговата природа, Падот и неговите причини; истото учење за Божественото Слово, Синот Божји и Неговиот однос со светот, за Неговата активност во Стариот Завет, за воплотувањето на Синот Божји и откупувањето на човештвото завршено од Него, што се подразбира во смисла на обновување на првобитната состојба, обединување на човекот со Бога, обновување во него на ликот и сличноста на Бога; истите споредби меѓу воплотеното Слово и Адам, Дева Марија и Ева и така натаму 50 . Нема ништо ново или извонредно во самиот метод на откривање на темата: Иринеј ги користи истите аргументи и текстови кои вообичаено се користеле во тоа време и кои веќе ги користел самиот Иринеј во „Adversus haereses“, а доказите се групирани околу различни прашања во форма што не може да ги задоволи луѓето навикнати на строг ред и методично прашање кое веќе не е вообичаено за тоа: и исцрпена, повторно се појавува по неколку страници, од една иста Од истиот текст низ единствена интерпретација се извлекуваат разни идеи. Точно, текстуалниот апарат во новооткриеното дело го нема истиот обем и разновидност како во „Adversus haereses“; но важни текстови се среќаваат и во двете дела, објаснети во иста смисла и употребени за исти цели; некои разлики во толкувањето се објаснуваат сосема природно со разликата во гледиштата и целите на двете дела. На ова е неопходно да се додаде и веќе забележаната зависност на Иринеј од „Книгата на сведоштвата против Евреите“, која, очигледно, до одреден степен го определила изборот на текстовите и нивната комбинација, па дури и, можеби, самиот метод на објаснување. Токму овој недостаток на оригиналност и во содржината и во начинот на откривање на поставените прашања, како и значајните недостатоци во презентацијата на темата, го лишуваат новооткриеното дело од жива фасцинација и сила и се причина за малку студениот прием што го доби во теолошката литература. Но, од друга страна, овие карактеристики на делото, кои имаат толку намален интерес за него, наоѓаат доволно објаснување во неговиот општ карактер и цел: додека „Несакани хаереси“ е полемички, догматски и научен трактат и упатен до пријател кој очигледно имал широко образование и способност длабоко да ги разбере возвишените и сложени прашања, новооткриеното дело е на тој начин, како што беше речено, многу технолошка книга. малку напор од читателот да разбере: накратко и јасно ги изложува суштинските елементи на верата, кои секој член на христијанската црква треба да ги знае толку цврсто и јасно за да може и да ја одбрани својата исповед од еретиците и да им објасни здрав и беспрекорен збор на оние кои сè уште не ја знаеле. Со оглед на посочената врска на содржината на новооткриеното дело на Иринеј со содржината на веќе познатите „Adversus haereses“, не сметаме дека е потребно во преводот да додадеме детална анализа на догматското учење содржано во него 51; Само да го забележиме следново: а) Иринеј упорно му укажува на Маркијан на „правилото на верата“, кое мора да се запази недопрено (поглавја 3–6), без да се додаде или пресече ништо (2); вистината изнесена од нив ја пренеле апостолите и црквата доверена на Нејзините деца, и јасно е забележано дека за Иринеј изворот на ова апостолско предание биле „старешините, учениците Господови“ (глава 3 и 61). Така, Иринеј не воведува никакво ново учење, откривајќи го верното општо црковно учење во својот интегритет, а тоа учење претставува многу дефинитивна целина, „правило на верата“, кое служи како норма на христијанската исповед и живот. б) Посебно вреди да се забележи јасната презентација во новооткриеното дело на доктрината за Света Троица и почетокот на поглавјето 47: „Таткото е Господ и Синот е Господ, и Таткото е Бог, а Синот е Бог, зашто тој што е роден од Бога е Бог“ - го принудува Адолф Харнак да препознае во него „не е поодредено место“, кое е „не е на одредено место“. Тој децидно ја отфрла можната претпоставка за интерполација и го привлекува вниманието на фактот дека ова учење за Отецот и Синот е оправдано само од економијата на спасението, која е предникејска, пред-Ориген, Иринејска 52. в) Многу важен дел во новооткриеното дело е претставен со поглавјата 87-96, кои содржат анимирано откровение на учењето за слободата на обратените пагани од Мојсеевиот закон. Индивидуалните размислувања во овие поглавја имаат паралели кај Адверсушаересите, но во вторите тие никаде не се претставени во таква целосно експресивна комбинација. Во новооткриеното дело, Иринеј решително, па дури и остро нагласува дека Господ „не сака да ги врати откупените на законите на Мојсеј, зашто законот го исполнува Христос“ - туку мора да живее со вера и љубов (89): „откако нашите срца ќе бидат откорнати и ослободени од службата на каменот, ние стануваме деца на Бога3, кој е праведен со вера. „Го примивме Господарот на законот, Синот Божји, и преку верата во Него учиме да го сакаме Бога со сето свое срце и ближните како себеси“ (поглавје 95). „Немаме потреба од никаков закон како воспитувач: велиме: со Отецот и стоиме пред Него лице в лице“ (поглавје 96). Во расудувањето на овој дел, јасно се појавуваат „побожноста на Иринеј, неговото длабоко искуство во однос на наједноставните и најважните работи во религијата, неговата проценка за разликата меѓу религиите на Мојсеј и Христос, неговата висока почит кон љубовта“ 53. Сепак, работата ги убедува истражувачите дека главните точки на религиозното учење откриени во „Adversus haereses“ биле за Иринеј „не теологијата, туку самата религија“, дека тој ја совладал својата теологија во изненадувачки цврста форма. Со целото битие, умот и срцето навлезе во верата на црквата, колку таа му беше посветена и како тој ја разбираше. Тој настојува да ги групира нејзините најважни одредби и да ги направи достапни за општо разбирање. Но, оправдувајќи ја неговата содржина за верниците со можни аргументи, тој во своето дело ја открива неверојатната напнатост на верата и религиозниот живот, зачувувајќи ја вербата во нејзината едноставност и сила, нејзината практична склоност и топлина. Тој секогаш останува во областа на духовниот живот, религиозното чувство и расположение и морална активност, без да допира ни прашања за хиерархија, култ и тајни. Читателите добија во делото на Иринеј навистина „важен писмен потсетник“ кој дава многу во малку (поглавје 1); тоа беше за нив скапоцен прирачник biblicum, комбинација на текстови соодветно избрани од старозаветните свети книги и во некои аспекти можеше да го замени читањето на самите овие книги за обичните верници. Сумирајќи го впечатокот добиен од новооткриеното дело, Адолф Харнак вели: „Дури и сега ја читаме целата оваа книга со почит, а нејзините поединечни делови со чудење и внатрешна возбуда“ 54. Така, интересот на новооткриеното дело на Иринеј се покажа дека не е она што се очекуваше: без да се дополнат со нови податоци постојните информации за теологијата на неговиот автор, ова дело е несомнено важно за точно и сеопфатно откривање на учењето на познатиот татко на црквата, внесување на некои нови допири во него, подобро разјаснување на неговиот дух и оцртување на самиот дух од нова страна. За сето ова, и без да предизвика никаква научна возбуда со своето објавување, „Доказот за апостолската проповед“ со право треба да се одржи покрај „Adversus haereses“ како суштински додаток на него. Krüger Gust., Prof., Die neue Funde auf dem Gebiete der ältesten Kirchengeschichte (Vortage der theologischen Konferenz zu Giessen. 14 Folge), Giessen 1898, S. 5–6. Ehrhard Alb., Prof., Die altchristliche Littteratur und ihre Erforschung von 1884–1900. Erste Abteilung: Die vornicänische Littteratur. Freiburg im Breisgau, 1900, стр. 31–32. Преземајќи преглед на публикациите на древното христијанско пишување само од првите три века и поврзаните студии што се појавија од 1884 до 1900 година, во предговорот на неговото дело (напишано на 1 август 1900 година), Ерхард Алб. вели дека за ова морал да прочита околу 2.700 големи и мали дела, трактати и статии (S. VII-VIII), а сепак, на друго место наведува дека со фрагментацијата на материјалот, која е предизвикана од моментално огромниот број на Zeitschriften, Berichten von Academien и слично, речиси е невозможно еден човек да ја прегледа целата литература; Проф. Кругер и бил принуден да се обрати до љубителите на историјата на древното христијанско пишување со барање веднаш да не се печати сè што е напишано и да се пишува што е можно пократко (Zeitschrift für Wissenschaftliche Theologie Bd. 39 (1896), S. 169–174). Комплетен список на делата на свети Иринеј е даден во Ад. Harnack'a во Geschichte der altchristlichen Litteratur bis Eusebius. V. 1. 1, Лајпциг 1893, С. 263–264. ср. Т. Zahn во Realencyklopedie für protestantische Theologie und Kirche, 3 Aufl., V. IX, S. 401–406; Bardenhewer O., Geschichte der altkirchlichen Litteratur in den ersten drei Jahrhunderten, Freiburg im Breisgau 1898, S. 91–94. Сре: проф. А. Спаски. Историја на догматските движења во ерата на Вселенските собори (во врска со тогашните филозофски учења). Том I. Сергиев Посад 1906 година, стр. 18.31. Самиот Иринеј изразува страв од искривување само од неточна кореспонденција и го моли препишувачот да го прегледа списокот и внимателно да го поправи според оригиналот (во Eusebius, H. E. V, 20). Αλλὰ γὰρ πρὸς τοῖς ἀποδοθεῖσις Σἰρηναίου συγγράμμασιν καὶ ταῖς ἐπιστολαῖς-φερεταί τις αὐτοῦ πρὸςἆ Ελληναλ λογος συντομώτατος καὶ τὰ μάλλιστα ἀναγκαιότατος, περὶ ἐπιτήμης ἐπιγεγραμμένος, καὶ ἄλλια ἀδελφός, Ὁ τοῦνομα, εἰς επίδειξιν τοῦ ἀποστολικσῦν κηρύγματος, καὶ βιβλίον τι διαλέ διαλέξρωνδιαφόρων, ἐν ᾦ τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς καὶ τῆς λεγομένης Σολομώνος Σοφίας μνημονρύει, ῤητά τινα ἐξ αὐτῶνπαραθέμενος, ῤητά τινα ἐξ αὐτῶνπαραθέμενος. γνῶσις τῶν Εἰρηναίου τοσαῦτα. Апостолските Отци, Дел. II, том. Јас, стр. 455, Vol. III, стр. 455, Vol. III, стр. 398. Март. Полик, в. XX: ἡμεῖς δὲ κατὰτὸ παρόν ὡς ἐν κεφαλαίῳ μεμηνύκαριεν διὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Μαρκιανοῦ. Сп. Проф. 248. Предложениот текст го претставува најточниот превод на германскиот превод (без проверка на ерменски). Ако задачата на кој било превод е да ги репродуцира мислите на оригиналот со сите нијанси во нивното изразување, тогаш во овој случај потребно е да се земе предвид фактот дека, со губењето на оригиналот, преведувачот имал пред себе втор или можеби дури и трет превод (ако ерменскиот превод не бил направен од грчки, туку од сириски). Нормално, со секој нов превод постепено се губеа и измазнуваа особеностите на изворниот јазик, а со нив веројатно исчезнаа и некои суптилности на оригиналниот текст. Преведувачите од ерменски, кои несомнено задржаа многу карактеристики на оригиналот, се обидоа, со свои зборови, да го пренесат значењето на ерменскиот превод што е можно попрецизно буквално, но за време на објавувањето стилот на преводот беше коригиран, се разбира, во согласност со барањата на германскиот јазик, што ја направи структурата на говорот на делото уште пооддалечена од оригиналот. Покрај тоа, треба да се има на ум дека дури и за преведувачите од ерменски, правилното разбирање на ерменскиот текст на некои места претставуваше големи тешкотии. Во такви услови, тешко е со можна точност да се одреди како овој или оној нејасен пасус всушност бил прочитан во оригиналот. ср. Пастор Херма. Манд. XI, 1. – „Овчарот ми покажа луѓе што седат на клупа (ἐπὶ συμψελλίου), и еден човек седи на проповедник (ἐπὶ καθέδραν). И ми рече: Дали ги гледаш оние што седат на клупата? „Гледам, господине“, велам. Божјите слуги“. Damit das Ewige und Beständige (во uns?) Gott werde und hoch über einem jedem der Gewordenen stehe. Во uns со прашалник, затворен во загради, се должи на Адолф Харнак. Во белешката за ова поглавје тој пишува: „Невозможно е точно да се разбере долгата завршна реченица од ова поглавје (изјавата за последиците од синството). Овде речиси и не се зборува за θεοποίησνς, но апсолутниот суверенитет на Бога е прикажан. Секако, не може да се размислува за пантеизмот на ист начин. највисокиот Бог (S. 56–57) Според нас, вметнувањето во uns е непотребно: полемичкиот правец против гностичките и маркионистичките учења е земен не на самиот крај на поглавјето, туку речиси од почетокот, а во реченицата: damit das Ewige и така натаму е целосно јасно во овој случај, во uns и не постои простор за или за себе. ср. Adv. хаер. V, 2.1: „Глупави се и оние кои велат дека Бог, како алчен за туѓ имот, влегол во туѓиот (имот) за да му ја претстават таа личност што ја создал друг на оној Бог кој не создал и не создал и кој од почетокот бил лишен од сопственото создавање на луѓе. Сре: III, 11, 2. ср. Херма Пастор, Манд. I: πρῶτον πάντων πίστευσον, ὅτι εἰς ἐστὶν ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ καταρτίσας, καὶποιήσας ἐκ τοῦ μή ὅντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα, καὶ πάντα χωρῶν, μόνος δε ἀχώρητος ὤν. . Иринеј ги наведува овие зборови на Херма, без да го именува изворот, но во Адв. хаер. IV, 20, 2 го наведува истото место, воведувајќи го со следната формула: καλῶς ο ὖ ν ε ἶ πεν ἡ γραφή. Во овој момент тој вметнува „Татко“, како во Adv. Хаер. I, 10, 1: ἡ πίστις εἰς ἔνα θεὸνπατέρα παντοκράτορα. Врз основа на споредбата на текстот на новооткриеното дело на Иринеј и цитираните зборови од „Овчарот“, кои Иринеј несомнено ги користел, Џ. Кунзе прави амандман на германскиот превод, со право тврди дека наместо печатеното: er Alles trägt, allein untragbar ist, треба да се стави: der Alles fast, allein aber unfassbar ist (Theolog. Literaturblatt. 1907. No. 3, S. 29). Истото важи и во Поглавје VI, каде што треба да се користи и unfassbar наместо untragbar. Diese uns gemässe Welt = secundum nos mundus во Adv. хаер. II, 2, 5 (сп. IV. 20, 1) и одговара на грчкото ὁ καθἡμ ᾶ ς κόσμος. Текстот во овој момент е веројатно корумпиран. Буквално пишува: des Leibes Werk ist und die Wesenheit der Emanation verleiht. Адолф Харнак изразот: das Leibes Werk ist го заменува Fleisch werden lässt, иако наоѓа дека и во оваа форма целата реченица не може да се смета за точна; но не се осмелува да каже како било во оригиналниот текст. Го преведовме буквалниот израз на ерменскиот текст, без да ги прифатиме амандманите на Адолф Харнак под претпоставка дека овде мислата и изразите на Иринеј се одредуваат по аналогија со потеклото на човечкиот збор. ср. Adv. хаер. I, 21, 2: τὴν δὲ ἀπολύτρωσιν ῦπο Ἰ ησοῦ κεκομ ἱσθαι ε ί ς τελείωσιν. ср. Еф. I, 10: „за да се обединат сè небесно и земно под Христовата глава (ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ). Adv. haer. I, 10, 1: ἐπὶ το ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάνται. V, 20, 2. Во Adv. хаер. I, 5, 2 (сп. IV, 1, 1) Иринеј вели дека според учењето на Валентинците, „демиургот подготвил седум небеса... за седумте небеса велат дека се разумни и веруваат дека се ангели“. Но самиот Иринеј во Адв. хаер., не ја објаснува својата доктрина за седумте небеса. Односно, Тој е разновиден во Своите дарови. Зборовите „дух на знаење“ се во заграда бидејќи ги нема во германскиот текст; но понатаму Иринеј зборува за духот на знаењето (петтото небо). Adv. хаер. IV, 38, 1: ἄνθρωπος νήπιος ἦ ν. Und da eine Tat aus der anderen folgt. Изразот е нејасен и тешко е да се разбере неговото вистинско значење. Исповедникот и таткото на Црквата, кој живеел во IV век, Евстатиј Антиохиски го оставил делото „За Мелхиседек“, извадоци од кои се сочувани до нашево време. Од овој трактат може да се разбере дека главната идеја на ова дело била следнава: во Светото Писмо нема родослов на Мелхиседек бидејќи Мелхиседек бил Ханаанец и „не било неопходно да се состави Генеалогија и да се издигне оној кој е на врвот на праведноста на родот на Канаан, кој воопшто не бил праведен. да биде испреплетена со раса што ја достигнала најголемата злоба“. Видете го поглавјето „Антиохиска теолошка школа“ во текот на проф. А.И. Сагарда во овој том - Ед. Адолф Харнак смета дека она што е затворено во загради е интерполација (сп. Поглавје 25); но нема потреба од таква претпоставка, со оглед на ген. XV, 13. Несомнено, Словото Божјо е Синот, посредник на сите старозаветни откровенија. ср. Adv. хаер. V, 17, 4: „Словото Божјо, кое од невнимание го изгубивме преку дрвото и не го најдовме, повторно ќе го примиме преку градењето на дрвото... Зашто, откако го изгубивме преку дрвото, преку дрвото, повторно им стана јасно на сите, покажувајќи ги во Себе висината, должината, ширината и длабочината... преку подадени раце, собирајќи два народа кон еден Бог“. Германскиот текст гласи: erstgeborenes, erstgezeugtes Wort (грчки πρωτόγονος и πρωτότοκος). Текстот всушност вели: „преведен на ерменски“. Во Квест. хебрејски. во либрото Гени. (П. де Лагард 1868), б. 3, на зборовите на родот I, 1: „In principio fecit Deus caelum et terram“, Џероним ја дава следната забелешка: plerique aestimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus во libro contra Praxeam nonsputaricuus, ne excitation, exam. in hebraeo haberï In filio fecit Deus caelum et terram. Quod falsum esse rei ipsius veritas comprobat. Објаснувањето на in principio во смисла на in filio несомнено се заснова на Пословици. VIII, 22 (според LXX), каде што Мудроста зборува за себе: κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴνὁδῶν ε ἶ ναι. Хилари (Коментар. Во Пс. 2) наведува дека хебрејскиот збор „bresith“ има три значења: in principio, in capite, in filio (сп. Текст u. Untersuch. I, 1-2. S. 117-119). Традицијата, која заедно со хебрејскиот текст стигнала до Иринеј, ја видела референцата за „Синот“ во „бара“. Но, деталите од текстот наведен од Иринеј не се јасни ниту на Адолф Харнак ниту на неговите „поупатени пријатели“ на кои им се обратил. Проф. J. Rendel Harris во статијата: Jrenaeus on the Apostolical Preaching („The Expositor“, 1907, March, pp.253–257) во начинот на цитирање на цитати од старозаветните книги во новооткриеното дело на Иринеј и особено во комбинацијата од пасусите од 11094 ms7. потврда на претходно докажаниот став дека во античката црква била во оптек писмена збирка на пророчки пасуси користени во полемиките со Евреите, кои го носеле насловот: „Сведоштва против Евреите“, но и показател дека оваа книга „сведоштва“, покрај полемичната употреба против Евреите, станала учебник црковна книга за поучување на грчките луѓе за поучување, подоцна тоа беше заменето со самите евангелија и набрзо исчезна. Од употребата на оваа збирка, исто така, се објаснува дека Иринеј погрешно му ги припишува на Еремија деловите што ги навел од псалмите: или имало грешка во самата збирка, или до текстовите од псалмите стоеле докази од Еремија, а Иринеј ненамерно му го припишувал вториот на Еремија. Очигледно, показател за современиот однос кон црквата од страна на римската власт. Според преведувачите од ерменски, многу е тешко да се разбере вистинското значење на текстот на ова место; Според нивното мислење, овој превод се чини дека е единствениот прифатлив. Цитатот не одговара на канонскиот текст и не го пренесува предвиденото значење, сепак, како и преводите на Синодал (1876) и Елизабетан (1751). Најјасен текст е Библијата за Острог, како и современиот превод (за жал, не е придружен со предговор и објаснувања, но во кој може да се следат неговите позајмици од преводите на нашите руски предреволуционерни истражувачи): „Сите чевли во кои поминале низ војната и облека извалкана со крв ќе ги фрли во оган. и ќе Го наречат: Чудесен Советник, Семоќен Бог, Вечен Татко, Кнез на мирот Моќта на Неговиот авторитет и мир ќе се зголемуваат за царот од семејството на Давид, кој ќе владее секогаш и засекогаш, во праведност и љубезност голема е љубовта на Семоќниот Господ кон Неговиот народ, и Тој ќе постигне сè со оваа голема љубов (М. Центар, 1997) – Ед. Иринеј, очигледно, се чита ἀνάστασις наместо ἀνάπαυσις; Сре Гл. 61. Во Adv. хаер. V, 33. 4 Иринеј зборува посилно за буквално разбирање на пророштвото во Иса. XI, 6-9 и се противи на ексклузивната употреба на симболичкото објаснување: „Знам“, вели тој, „дека некои се обидуваат да им го припишат ова на дивјаци кои верувале, од разни народи и од разни занимања, и откако поверувале, станале истомисленици со праведните; но иако тоа е вистина и сега во однос на некои луѓе од различни верски племиња, кои не се верни. праведно ќе се оствари и за тие животни“. Синодалниот превод е поразбирлив: „Здивот на нашиот живот, Господовиот Помазаник, е фатен во нивните јами, Оној за кого рековме: „Под Неговата сенка ќе живееме меѓу народите“ - Ед. Неточното укажување на Иринеј дека Понтиј Пилат бил прокуратор на императорот Клавдиј стои во врска со неговата изјава, заснована на Јован. VIII, 57 и преданијата на старешините дека Господ Исус Христос имал околу педесет години во времето на страдањата на крстот; Затоа, природно е што размислувал за крајот на Својот земен живот. за време на владеењето на царот Клавдиј, односно не порано од 41 година. Во Adv. хаер. II, 22, 5-6 Иринеј пишува: „Секој ќе се согласи дека триесеттата година е почеток на машкоста, која продолжува до четириесеттата година; од четириесеттите и педесеттите започнува староста, во која поучуваше и нашиот Господ, како што Евангелието и сите старешини што се собраа во Азија, околу Јован, сведочеше за ова, ученикот на Јован. Дури и Евреите, кои во тоа време се расправаа со Господа Исуса Христа, сосема јасно го истакнаа истото, зашто кога Господ им рече: „Авраам, вашиот татко, се радуваше што го виде Мојот ден, и го виде и се радуваше“, тогаш Му одговорија: „Уште немаш педесет години и дали си го видел Авраам (Јован 8:57). Овие зборови би можеле да се кажат со некој кој веќе живеел четириесет години, но сè уште не ја достигнал педесеттата година, а сепак не е далеку од педесеттата година. А на некој што има триесет години би му рекле вака: уште немаш четириесет години. Зашто оние што сакаа да го направат лажго, се разбира, нема да му ги зголемат годините повеќе од возраста што ја гледаа дека има, и ги определија годините најблиску до Неговата возраст, гледајќи дека Тој има повеќе од четириесет, а не триесет години... Последователно, Тој не беше далеку од педесет години“. Сведоштво на Лука. III, 1-2 дека Исус Христос бил крстен во 15-тата година на Тибериј и тогаш имал околу 30 години (III, 23), Иринеј се помирува со своето мислење со претпоставката дека Тој поучувал многу години и поминал и ги осветил сите возрасти, од детството до староста, за да се појави во сè како совршен учител. сп.: 4). Но, Понтиј Пилат бил отповикан од Јудеја во 37 н.е. и не бил прокуратор на императорот Клавдиј. Адолф Харнак, во белешката за ова поглавје, пишува дека таква изрека нема во книгата на дванаесетте пророци, колку што знае, и смета дека е неверојатно што Иринеј не го именува пророкот, што секогаш го прави на други места. Проф. Слична примена на изреката на Осија, како пророштво за Христос и Неговото страдање, наоѓаме кај Јустин (Dial. With Tryph. стр. 103: „Кога Ирод, кој го наследи Архелај, ја прими моќта што му беше дадена, Пилат, за да му угоди, го испрати Исуса врзан кај него; предвидувајќи го тоа, Бог рече така: и го одведоа Терјулијан како подарок“) (Адв. Маркион., IV, 42: „зашто Пилат беше испратен кај Ирод како подарок, тој им даде вера на зборовите на Осија, зашто тој пророкуваше за Христа: „И Го донесоа врзан како подарок на царот“, во Кирил Ерусалимски (Кат. 13:14). Во Adv. хаер. III, 20. 45 Иринеј ги припишува овие зборови на пророкот Исаија, а во IV, 22. 1 - на Еремија. Свети Јустин, исто така, тврди дека тие му припаѓаат на пророкот Еремија, обвинувајќи ги Евреите дека ги испуштиле овие зборови, меѓу другото, во нивните списоци на свети книги (Dial. C. Tryph. стр. 72). Врз основа на сведочењето на Јустин, може да се мисли дека во рацете на Јустин и Иринеј имало такви списоци на старозаветни книги или збирки на пророчки пасуси во кои овие зборови му се припишувале на пророкот Еремија, иако ги нема во книгата на пророкот Еремија. Во германскиот превод, по зборовите: „errette mich vom Schwert“ има пропуст, означен со елипса, а белешката вели дека следново се неколку зборови, очигледно расипани, што може да значат: „Und meinen Leib von Nageln“, oder etwas verändert: „Nagle an meinen Leib“. Адолф Харнак во својата белешка заклучува дека зборовите на Пс. 22 (21), 21, компонентите на crux interpretum, на ерменски, очигледно, добиле посебно разбирање (се разбира, изразот: и од раката на мојата единородена песија). Но, Еберх. Нестле со право истакна (во Berliner philologische Wochenschrift, 1907, бр. 8, 230) дека Адолф Харнак го заборавил посланието на Варнава што го објавил, кое во V, 14 комбинира цитати од Пс. XXI, 21 и XXIX, 120: τὰς σαρκας, ὄτι πονηρευομένων συναγωγαὶ ἐπανέστησάν μοι. Преведувачите од ерменски на ова место ја сугерираат грешката на препишувачот кој напишал: „во наше“ наместо: „во писмото“ (поради сличноста на ерменскиот стил на овие зборови); во овој случај, наместо „не во нашето старо (битие)“ („nicht in unserem altem [„Wesen“]), треба да се прочита: „не во старото писмо“ („nicht im altenBuchstaben“). Во Синодалното издание: „Не ме вознемиривте со Бога, ме ожалостивте со вашите суетни работи: и јас нема да ги вознемирувам со народ, со бесумен народ ќе го тагувам“ - Ед. Германскиот текст гласи: „siehe, wir sprechen mit dem Vater und stehen ihm von Angesicht zu Angesicht gegenüber, (einst) Kinder geworden durch Bosheit und (nun) erstarkt durch Gerechtigkeit und Wohlanständigkeit“. При преведувањето на руски, отстапивме од германскиот текст, бидејќи, според упатствата на Х. Овие зборови се вметнување со цел да се разјасни еден неразбирлив пасус Откриеното дело на Ирина е Адв. ср. Adv. хаер. III, 11. 9: „Други, отфрлајќи го дарот на Духот, излеан врз човечкиот род во последно време со волјата на Отецот, не ја прифаќаат формата претставена во Евангелието според Јован, во која Господ ветува дека ќе го испрати Утешителот; но во исто време тие ги отфрлаат и Евангелието и пророчкиот Дух. дар на пророштво од црквата“. Проф. N. Bonwetsch во Theologische Literaturzeitung 1907, бр. 6, 174. Проф. Рендел Харис во „Изложувачот“ 1907 година, март, стр. 246. Проф. Kunze во Theologische Literaturblatt 1907, бр. 3, 29. Проф. Рендел Харис во „Изложувачот“ 1907 година, март, стр. 247. Ад. Харнак во поговорот на изданието на текстот, S. 55. Видете Мравка за повеќе детали. Дежер во „Bulletin de littérature ecclésiastique“ 1907 година, бр. 3: Une oeuvre nouvelle de S. Irénée, стр. 72–75. За теологијата на Иринеј, види Duncker Ludw., Des heiligen Irenäus Christologie im Zusammenhänge mit dessen theologischen und anthropologischen Grundlehren. Гетинген 1843 година; Ziegler Heim., Irenäus der Bischof von Lyon. Ein Beitrag zur Entstehungsgeschichte der altkatholischen Kirche. Берлин 1871 година; Kunze Joh., Die Gotteslehre des Irenäus. Лајпциг 1891 година; Klebba Ern., Die Anthropologie des hl. Иринеј. Munster 1894. Werner Joh., Der Paulinismus des Irenäus (Текст. U. Unters. 6:2) Лајпциг 1889. Dufourcq Alb., Saint Irénée. Париз 1904 година; Harnack Ad., Lehrbuch der Dogmengeschichte, 3 Aufl. 1894, I, S. 507–590; Loofs Friedr., Leitfaden zum Studium der Dogmengeschichte, 4 Aufl., Halle 1906, стр. 139–150; Спаски А., Историја на догматските движења за време на периодот на Вселенските собори (во врска со тогашните филозофски учења), кн. Јас, Сергиев Посад, 1906, стр. 18–34. Во послеговорот и белешките за изданието на текстот, стр. 61. Ад. Харнак во задговорот и белешки за изданието на текстот, стр. 63.