Në kujtim të profesorit Vasily Vasilievich Bolotov

Lajm i trishtë për vdekjen e “dekoratës më të mirë” të Akademisë Teologjike të Shën Petersburgut - prof. Vasily Vasilyevich Bolotov († 5 Prill 1900) - përfshiu me shpejtësinë e rrufesë në të gjithë botën shkencore dhe, pasi arriti në fronin mbretëror, mbushi zemrat e atyre që e njihnin Vasily Vasilyevich me pikëllim të sinqertë. Respekti dhe dashuria për të nga njerëzit e përfshirë në shkencë u ndje me forcë të plotë menjëherë pas vdekjes së tij. Vetë varrosja e Vasily Vasilyevich ishte, si të thuash, një largim solemn për në jetën e përtejme; dhe fjalimet e folura më pas shërbejnë si shprehje e ndjenjave, edhe pse vajtuese, por entuziaste për të. Një shenjë e dukshme e këtyre dhe ndjenjave që vlerësonin plotësisht rëndësinë e të ndjerit është tani një monument në varrin e hirit të tij, i krijuar me ndihmën e atyre që e njohën atë si shkencëtar dhe i zbuluar më 19 prill të këtij viti 1 . "Njerëzve u pëlqen t'u ngrenë monumente njerëzve të tyre të mëdhenj," thotë historiani Solovyov, por veprat e një njeriu të madh janë monumenti që ai i ngriti popullit të tij. Vasily Vasilyevich ishte një i zgjedhur i tillë i Zotit, veprat shkencore të të cilit janë një monument i ngritur prej tij për shkencën ruse përpara gjithë botës shkencore. Sa e rëndë dhe e pazëvendësueshme është humbja në personin e Vasily Vasilyevich për botën shkencore, kjo tashmë është vërejtur në literaturën për të që u shfaq pas vdekjes së tij 2 . Akademia Perandorake e Shkencave në raportin e saj për vitin 1900 vuri në dukje vdekjen e Vasily Vasilyevich si "një figurë madhore jo vetëm në rusisht, por në përgjithësi në shkencën moderne të Lindjes së Krishterë" 3. Akademia Teologjike e Shën Petersburgut në raportin e saj për të njëjtin vit thotë se Vasily Vasilyevich, "si një orientalist, fitoi veprat e merituara të famshme të tanishme shkencore jashtë vendit". Vasilyevich janë bërë pronë e historisë. “Veprat e tij të shtypura, relativisht të pakta në numër dhe vëllim, kanë dhënë gjithmonë shumë dhe do të vazhdojnë të jenë të vlefshme edhe për një kohë të gjatë, sidomos nga ana metodologjike, edhe krahas përmbajtjes, do të studiohen, ashtu siç po studiohen tashmë, si shembuj klasikë të metodës kritiko-historike, të cilën i ndjeri e përvetësoi në mënyrë të përsosur” 5 . Monumenti i dytë i ngritur nga Vasily Vasilyevich për pasardhësit e tij është biblioteka e tij, e cila erdhi nga trashëgimtari i tij në akademi. Ky thesar i çmuar përmban mbi 3000 libra, margjinat e të cilave në disa raste janë zbukuruar me shënimet e shkruara me dorë të Vasily Vasilyevich, të cilat meritojnë vëmendje serioze. Por po aq të vlefshme sa janë veprat e Vasily Vasilyevich për historinë e kishës, është po aq e rëndësishme të studiohet vetë personaliteti i tij - si një kombinim i rrallë i aftësive të shkëlqyera - pas të cilit "është vendosur lavdia e të mësuarit pothuajse brilant" 6. Përkushtimi i tij i jashtëzakonshëm ndaj shkencës dhe dashuria vetëmohuese për akademinë na inkurajojnë të çmojmë si thesar aktivitetet më të vogla shkencore të Vasilyevich-it, të cilat nuk ishin vetëm veprat më të vogla shkencore të Vasilit. Atij iu desh të punonte njëkohësisht me kërkimin shkencor dhe për çështje të jetës së brendshme akademike dhe kishtare-shoqërore. Prandaj, për një pasqyrë të plotë të jetës dhe veprimtarisë së tij, rëndësi jo të vogël kanë edhe ato nga veprat e tij që iu kushtuan, përveç historisë kishtare, si dhe çështjet e jetës së brendshme akademike dhe kishtare-shoqërore. Me qëllim që, me rastin e hapjes së monumentit të Vasily Vasilyevich, t'i japim atij një nderim të drejtë respekti dhe mirënjohjeje, ne synojmë të tregojmë, mbi bazën e provave akademike arkivore, aktivitetet e Vasily Vasilyevich për këto çështje. Në të njëjtën kohë, ne do ta konsiderojmë detyrën tonë të përfunduar nëse vetëm shkurtimisht nënvizojmë atë që një historian i ardhshëm mund të tregojë më në detaje kur studion arkivin akademik për veprimtaritë e Vasily Vasilyevich jo vetëm si shkencëtar, por edhe si një bir më i devotshëm i akademisë, i cili punoi për çështje të jetës së saj të brendshme. Megjithatë, përpara se të flasim për veprimtaritë e Vasily Vasilyevich nga kjo anë, le t'i hedhim një vështrim të shpejtë jetës akademike, e cila u ngarkon drejtuesve të saj shumë përgjegjësi për shkak të detyrës së lartë të akademive tona në lidhje me kishën dhe atdheun. Kleri ortodoks në Rusi, përsa i përket edukimit të tyre, është vendosur në një pozicion të izoluar nga klasat e tjera. Ai duhet të marrë arsimim teologjik dhe të përgjithshëm në institucionet e tij arsimore; dhe për këtë qëllim, të kombinohen kurset gjimnazike dhe universitare të të gjitha shkencave të arsimit të përgjithshëm me shkencat teologjike në institucionet e arsimit të mesëm dhe të arsimit të lartë, si dhe të përgatiten mësues në të gjitha këto lëndë për shkollat ​​e tyre 7 . “Për të mirën e kishës, kleri nuk mund të mos përpiqet të sigurojë që niveli i arsimimit të tyre të lartë shkencor të mos jetë më i ulët se niveli i arsimimit jo vetëm i klasave të tjera të atdheut të tyre, por edhe i shteteve të ndritura të Perëndimit. Të kënaqë këtë dëshirë legjitime nëpërmjet zhvillimit dhe zhvillimit të shkencës së nevojshme për klerin; nëpërmjet riprodhimit dhe përhapjes së njohurive teologjike dhe joteologjike të lidhura pazgjidhshmërisht; Nëpërmjet përgatitjes së mësuesve për institucionet arsimore të mesme dhe të tjera teologjike synohen akademitë tona teologjike ortodokse, të cilat janë kështu të vetmet fidanishte të shkencës dhe të arsimit të lartë shkencor, teologjik dhe të përgjithshëm” 8. Akademitë u shërbejnë interesave më të larta të kishës dhe janë një kështjellë e fuqishme dhe mbrojtje pa flamur e saj. të cilin e përdorin gjatë gjithë jetës së tyre të mëvonshme Ashtu si farët shpëtojnë detin me dritën e tyre gjatë stuhive të natyrës, ashtu edhe akademiku shpirtëror ortodoks, duke ndriçuar me dritën e tij gjithnjë e më të fortë, ndriçon dhe mbron rrugën për në Kishën e Shën Orthodhoks. Për shkak të kësaj situate historike të akademive teologjike, veprat e figurave akademike nuk janë të lehta dhe të rëndësishme në të gjitha aspektet. Shërbimi i ndritur ndaj kishës dhe atdheut u imponon atyre shumë përgjegjësi, dhe përveç kryesores - të ofrojnë arsim të lartë teologjik dhe të përgjithshëm për rininë shpirtërore. Akademia Teologjike e Shën Petersburgut u themelua si një institucion arsimor i lartë teologjik më 17 shkurt 1809. Që nga ajo kohë, për gjashtëdhjetë vjet (deri në statutin e 1869), ajo ishte plotësisht përgjegjëse për: edukimin e të rinjve shpirtërorë për postet më të larta shpirtërore, menaxhimin e seminareve dhe shkollave teologjike në rrethin e saj, përhapjen dhe inkurajimin e njeriut të përmbajtjes shpirtërore dhe inkurajimin e librave. Të gjitha këto përgjegjësi u shpërndanë mes anëtarëve të konferencës së atëhershme akademike; një pjesë e anëtarëve me të drejta të plota, duke mos i përkitur numrit të mentorëve akademikë, merreshin me detyra të ndryshme të shërbimit dioqezan dhe shërbimin në institucione të ndryshme arsimore. Prandaj, ajo nuk mund t'i përkushtohej plotësisht shërbimit të akademisë. Por pjesa tjetër e konferencës, e përbërë nga mentorë të akademisë, i ndanë plotësisht këto përgjegjësi mes tyre. Përveç përgjegjësisë kryesore të mësimdhënies së shkencës së tyre, disa nga mentorët zinin poste pak a shumë të rëndësishme dhe të vështira në akademi, si anëtarë të bordit të brendshëm dhe të jashtëm, inspektor, sekretar, bibliotekar dhe kujdestar shtëpie të akademisë; të tjerët plotësuan përbërjen e komitetit të censurës shpirtërore, i cili më pas përbëhej vazhdimisht nga katër anëtarë. Me vetë titullin e mentorëve, profesorët e akademisë kishin përgjegjësi: shqyrtimin e eseve të lëndëve dhe atyre të paraqitura për gradë akademike, si dhe librave për përdorim klasik në institucionet arsimore teologjike, hartimin e programeve për këto institucione, rishikimin e seminareve teologjike, veçanërisht në përfundim të kurseve të trajnimit, shpërndarjen e atyre që përfunduan pozitat e shkollës dhe seminaret e duhura, etj. studimet. Për më tepër, drejtuesit akademikë morën shumë detyra private nga autoritetet më të larta, për zbatimin e të cilave akademia duhej të formonte komitete të posaçme profesorësh që punonin për disa vite. Përkthimet dhe ekzaminimi shkencor i të gjitha llojeve të dorëshkrimeve, letrave dhe librave në gjuhë dhe dialekte të ndryshme në interes të autoriteteve më të larta përbënin një detyrë integrale të shumë prej mentorëve, krahas studimeve të tyre të veçanta në shkencë. Më në fund, edhe predikimi i fjalës së Zotit në kishat e kryeqytetit dhe veçanërisht në katedralet e Shën Isakut, Kazanit dhe Aleksandër Nevskit, hartimi i programeve shembullore të mësimeve katektike dhe veprave të llojeve të tjera të elokuencës kishtare ishin gjithashtu përgjegjësi e mentorëve të akademisë. Që nga viti 1869, megjithëse akademitë u çliruan disi nga kjo veprimtari e gjerë dhe filluan të jetonin, si të thuash, jetën e tyre të brendshme; megjithatë, rëndësia e tyre si qendra arsimore për rrethet e tyre nuk humbi, por përkundrazi, falë punës së përkushtuar të akademikëve u rrit. Dhe sa më shumë rritej kjo rëndësi e akademive, aq më shumë rriteshin përgjegjësitë e drejtuesve të saj. Në çdo familje, me shtimin e anëtarëve, jeta bëhet më e ndërlikuar dhe paraqet kërkesa të shumta; Kështu është edhe në jetën akademike: rritja e numrit të studentëve çdo vit e ndërlikoi jetën akademike në të gjitha pjesët e administrimit të saj dhe u imponoi figurave akademike shumë shqetësime për organizimin e jetës së brendshme të akademive. Me ndihmën e komisioneve paraprake të përbëra nga mentorë të akademive, u zhvillua e gjithë struktura e jetës akademike, u hartuan rregullat e konvikteve dhe u kërkuan masa për forcimin e veprimtarisë akademike të akademisë. Por, duke qenë të marra me punën e organizimit dhe zhvillimit të tyre të brendshëm, akademitë nuk u izoluan ekskluzivisht në vetvete, por iu përgjigjën pyetjeve dhe nevojave të shoqërisë rreth tyre, dhe shkencëtarët akademikë i shërbenin dhe i shërbejnë kishës dhe shoqërisë jo vetëm nëpërmjet kryerjes së ndërgjegjshme të detyrave të tyre të drejtpërdrejta dhe veçanërisht veprave shkencore e letrare, por edhe nëpërmjet pjesëmarrjes së drejtpërdrejtë, të ngushtë të jetës publike dhe lëvizjes më të rëndësishme të kishës. Prandaj, shkencëtarët dhe veprat e tyre letrare në botime të ndryshme periodike kanë lidhje jo vetëm me specialitetet e tyre, por kanë edhe karakter orientues në zgjidhjen e çështjeve të ndryshme të jetës kishtare. Sa i përket udhëzimeve për figurat akademike nga autoritetet më të larta, ato nuk u ulën as me futjen e statutit të vitit 1884 në akademi. Në këtë drejtim, aktivitetet e tyre janë shumë të larmishme: ata duhet të kryejnë të gjitha detyrat e mundshme, duke filluar me caktimin e Konsistorit Shpirtëror të Shën Petersburgut për të përkthyer nga gjermanisht në rusisht çështjen hetimore për një vajzë të qëlluar aksidentalisht me armë nga nëpunësi V. Andreev 10 dhe duke përfunduar me detyrën - të jetë përfaqësuese nga departamenti i Shkencave Imphodox të Departamentit të Shkencave të Organit. Shoqëria Astronomike Ruse për futjen e një stili të ri në Rusi 11. Dëshmitarë të këtyre veprave janë arkivat e institucioneve akademike dhe ato institucione në të cilat ato ishin aktive. Këta janë dëshmitarë që aktualisht nuk janë të njohur për të gjithë dhe do të jenë në dispozicion vetëm për historianët e ardhshëm në të ardhmen. Prandaj, në jetën e figurave akademike, disa aspekte të veprimtarisë së tyre mbeten të pa ndriçuara plotësisht për bashkëkohësit e tyre. Aktivitetet e Vasily Vasilyevich për çështjet e jetës së brendshme të akademisë filluan sipas statutit të mëparshëm të vitit 1869, kur ai, ndërsa ishte ende profesor i asociuar, ishte anëtar i departamentit të historisë së kishës dhe punoi nën drejtimin e profesorëve: I. E. Troitsky, M. O. Koyalovich, I. O. Nilsky, Kryeprift. I. O. Nikolaevsky, O. G. Eleonsky dhe N. A. Skabalanovich. Gjatë kësaj kohe, pothuajse të gjitha raportet e këtij departamenti në Këshillin e Akademisë dhe rishikimet e punimeve shkencore u rishkruan me kujdes edhe nga dora e vetë Vasily Vasilyevich. Tërësia dhe bukuria e formës së jashtme të të gjitha veprave të Vasily Vasilyevich ishin një nga tiparet e tij dalluese. Por së shpejti vetë Vasily Vasilyevich u bë një udhëheqës shembullor dhe, mund të thuhet, i pazëvendësueshëm për një kohë të gjatë. Me futjen e një statuti të ri në akademi në 1881, ai mori pjesë aktive në komisione të ndryshme për zhvillimin e çështjeve mbi strukturën e brendshme të jetës akademike. Për të nuk kishte asnjë dallim mes asaj që ishte e rëndësishme dhe asaj që ishte e parëndësishme; i kushtonte rëndësi gjithçkaje që lidhej me akademinë dhe shkencën dhe i kryente me dëshirë të gjitha detyrat që i ngarkoheshin. Këtu është një pasqyrë e shkurtër e punës së tij në këtë drejtim. Më 1881, ai punoi shumë për të zhvilluar një program mësimor për studentët e viteve të dyta dhe të treta të akademisë në lidhje me statutin e ri akademik dhe përpiloi një program për seminaret teologjike mbi historinë e përgjithshme të kishës; në 1885 ai mori pjesë në hartimin e rregullave që studentët të dorëzonin esetë semestrale; në vitin 1887 hartoi një draft plan të eseve semestrale nga viti 1887/8 deri në vitin akademik 1893/4. vit. me aplikimin dhe shpjegimin e hollësishëm të parimit të shpërndarjes së barabartë të punës së profesorëve gjatë leximit të këtyre veprave; ishte anëtar i komisionit për auditimin e bibliotekës akademike dhe për rishikimin e rregullave për pranimin e studentëve të akademisë dhe për zhvillimin e testeve; në vitin 1888 hartoi një projekt mbi litografinë dhe leksionet në akademi dhe ishte anëtar i komisionit për zhvillimin e rregullave për shpërndarjen e çmimeve monetare për esetë e kursit; në vitin 1889 ishte anëtar i komisionit për të sqaruar qëllimet e kapitalit të dhuruar akademisë dhe, në veçanti, kryeqytetit të përvjetorit; në vitin 1893 ai mori përsipër punën, në emër të St. Sinodi, nëpunësi i komisionit për sqarimin paraprak të kushteve dhe kërkesave që mund të përbëjnë bazën e negociatave për bashkimin e katolikëve të vjetër me Kishën Ortodokse Ruse 12; në vitin 1894, ai ishte anëtar i komisioneve: a) për të rishikuar rregullat e hartuara në vitet 1887-88 për procedurën dhe testimin në akademi gjatë pranimit të studentëve, kur lëviznin nga një kurs në një kurs dhe në fund të një kursi, b) për të zhvilluar masa kundër paraqitjes me vonesë të eseve semestrale për studentët dhe c) për të shpjeguar bazën e mundshme midis studentëve. kursi; në vitin 1895 ishte anëtar i komisionit për çështjen e ndryshimit të § 106 të statutit të shpirtrave. akademitë; në 1896 - për çështjen e atyre ndryshimeve në strukturën e jetës akademike që, sipas përvojës, dukeshin të dëshirueshme; në 1898, në emër të St. Sinodi zbuloi se në çfarë kushtesh dhe në çfarë urdhri kishe Nesterinët Siro-Kaldeas duhet t'i bashkoheshin Kishës Ortodokse dhe i përktheu formulat tona të rrëfimit për ta në gjuhën siro-kaldease: në emër të të njëjtit Sinod të Shenjtë, të rishikonte broshurën e botuar në Oksford, me titull: "Universi", shkroi në të njëjtën gjuhë dhe shkrimet e shenjta për të. viti e përktheu në letra ruse abisinase për Ministrinë e Punëve të Jashtme; më në fund, në vitin 1899, ai ishte anëtar i komisionit për auditimin e bibliotekës akademike, për hartimin e rregullave për kontrollimin e librave në bibliotekë dhe u emërua përfaqësues i rrëfimit ortodoks në një komision të posaçëm të formuar me lejen e Perandorit Sovran në Akademinë e Shkencave për çështjen e harmonizimit të stilit tonë të vjetër me atë të vjetër, pa pjesëmarrjen e tij perëndimore në komisionin e ri. për të shqyrtuar të njëjtën çështje 13. Nëse i shtojmë të gjitha sa më sipër se Vasily Vasilyevich lexoi ese semestrale të studentëve për tetë vjet (në 1884/5 - 5/6, 1887/8, 1889/90, 1891/2, 1893/4, 1895/6 dhe 1897/8, ai kreu studimet e reja të historisë së përgjithshme), në akademi (në 1881. 1885, 1887, 1890, 1893 - 7 dhe 1899) dhe për pesë vjet shërbeu në komisionin për verifikimin e llogaritjes së pikave të provimit 14, atëherë në këtë rast, fitohet një pamje jo e plotë e veprimtarive të larmishme dhe shumë të dobishme të Vasily Vasil. Ai vlerësoi shumë të mirën e kishës dhe suksesin e akademisë dhe ia kushtoi gjithë jetën dhe të gjitha forcat e tij në shërbim të shkencës akademike dhe, për rrjedhojë, në interesat më të larta të Kishës Ortodokse. Ai nuk refuzoi asnjë punë kur ajo kishte të bënte me jetën akademike ose që i ishte besuar nga një autoritet më i lartë dhe ishte jashtëzakonisht i ndërgjegjshëm në detyrat e tij si mentor akademik. Fatkeqësisht, Vasily Vasilyevich nuk e kurseu forcën e tij në këtë anë, veçanërisht në vitet e fundit të jetës së tij. Ai u emërua anëtar i komisioneve të ndryshme dhe iu besua zhvillimi i çështjeve në sektorë të ndryshëm të jetës akademike, kishtare dhe publike. Këto vepra të tij u dalluan për shpejtësinë e tyre të jashtëzakonshme në ekzekutim dhe talentin në karakter. Pavarësisht nëse çështja kishte të bënte me anën administrative, juridike, kishtare-sociale apo astronomike, kudo Vasily Vasilyevich ishte një mjeshtër me përvojë. Shumë prej veprave të tij tani përbëjnë bazën e strukturës akademike të jetës studentore dhe akademike dhe janë aq karakteristike sa quhen "Bolotov". Rregullat e jetës akademike që ai zhvilloi dallohen nga shkurtësia ligjore dhe saktësia e jashtëzakonshme e të shprehurit, dhe bazat e vendosura në to janë të mbushura me një njohuri të qartë të nevojës për të ruajtur interesat e vërteta të shkencës dhe shqetësimin e sinqertë për studentët e akademisë. Për më tepër, të gjitha veprat e tij, qofshin ato në lidhje me verifikimin e pikëve apo kërkimin shkencor, janë zbukuruar me "harrestarë", të cilët do të ruajnë emrin e Vasily Vasilyevich për një kohë të gjatë, si drejtues i akademisë edhe pas largimit të tij në jetën e përtejme. Për pesë vjet, siç thamë më lart, Vasily Vasilyevich ishte në komisionin që verifikonte kartat e raporteve të studentëve. Kjo punë është e mundimshme dhe e vështirë: këtu duhet të merreni me numra në të mijtë dhe vetëm me numra. Por ishte veçanërisht e vështirë për Vasily Vasilyevich në fund të vitit shkollor, kur punëtorët e shkencës nxitonin të bënin një pushim nga studimet e tyre, dhe Vasily Vasilyevich, sikur të mos dinte pushim, po merrej me llogaritjet e lodhshme për numrat e provimeve. Jo më pak i vështirë ishte edhe fillimi i vitit shkollor, kur me përllogaritjen e pikëve përfunduan edhe provimet pranuese në akademi, në të cilën për dhjetë vjet shërbeu si testues në lëndën e tij dhe në vitet e tjera asistent në provimet e tjera. Në këtë punë, Vasily Vasilyevich nuk u mjaftua vetëm me vëzhgimin e saktësisë së konkluzioneve të sekretarisë dhe pajtueshmërinë e tyre me rregullat e vendosura; por ai vetë po pyeste për përfundimet, në lidhje me të cilat, megjithëse u shpreh se ishin "vlera mesatare", kjo shprehje pasqyronte modestinë dhe ashpërsinë e Vasily Vasilyevich ndaj veprave të tij. Në fakt, konkluzionet dhe vëzhgimet e tij mbi rezultatet e studentëve kanë një rëndësi të madhe dhe kanë qenë bazat e disa rregullave të jetës aktuale akademike. Vasily Vasilyevich i përshkroi këto përfundime në një nga raportet e tij kur po sqaronte arsyet mbi të cilat bursat në akademi duhet të shpërndaheshin midis studentëve në çdo vit. Fakti është se deri në vitin 1895, në akademi, bursat shtetërore shpërndaheshin midis studentëve një herë gjatë gjithë kursit akademik dhe shpërndaheshin në bazë të suksesit të atyre që hynin në akademi në provimet pranuese. Një student që mori një bursë qeveritare në vitin e parë e mbajti atë në vitet në vijim, edhe nëse, bazuar në suksesin e tij, ai përfundoi i fundit në listë. Ndërkohë, studimi në akademi me bursë shtetërore është një privilegj që sigurisht e meritojnë studentët më të mirë. Duke kryer teste pranimi për hyrjet e rinj në akademi dhe duke marrë pjesë në llogaritjen e rezultateve të provimeve, Vasily Vasilyevich ishte i pari që tërhoqi vëmendjen për mangësitë e provimeve të pranimit dhe tërësinë e dobët të kriterit që udhëhoqi akademinë në shpërndarjen e bursave qeveritare. Në të vërtetë, njohja e profesorëve me provimet pranuese është jetëshkurtër, ndonjëherë pashmangshmërisht mbart të gjitha disavantazhet e përshtypjes së parë dhe të dhënat nga certifikatat e seminarit janë pashmangshmërisht të njëanshme, sepse autoritetet certifikuese nuk kanë mundësi t'i krahasojnë studentët e tyre me konkurrentët e seminareve të tjera. Akademia merr të dhëna më të plota për studentët vetëm më pas, gjatë çdo kursi, dhe për këtë arsye është në gjendje të shpërndajë vendet e lira mes tyre me një drejtësi më të madhe bazuar në rezultatet e testeve vjetore dhe jo në certifikatat e verifikimit dhe seminarit. Vetë Vasily Vasilyevich dha një shpjegim brilant për këtë në shënimin e tij drejtuar Këshillit të Akademisë. "Sipas Kartës aktuale të akademive teologjike, thotë Vasily Vasilyevich, studentët më të mirë për sa i përket përgjigjeve pranohen nga Këshilli i Akademisë si studentë të paguar nga shteti. Ky vendim i Këshillit mbetet në fuqi për të katër vitet e qëndrimit të studentëve në akademi. Vetëm si ndëshkim për shkelje të veçanta mund t'i hiqet një studenti nga suksesi kaq i vogël, i cili vetëm me mbështetjen e vogël të studentëve i është shfaqur nga shteti. viti i ardhshëm bëhet i pamundur - mund të sjellë privim nga mbështetja e qeverisë. Ndërkohë, duhet të vërejmë se studentët që nuk janë ndër studentët e financuar nga shteti, përgjigjen më mirë në provime dhe zënë vende më të larta në ranglista se shokët e tyre që kaluan testet e pranimit. Dhe Këshilli i Akademive megjithatë nuk ka mundësi të ndryshojë vendimin e mëparshëm dhe të kalojë një pjesë të vendeve vakante të financuara nga qeveria tek këta studentë që rezultuan më të denjët. Kjo pandryshueshmëri e vendimit paraprak sovjetik tërheq vëmendjen aq më tepër, pasi arsyet mbi të cilat Këshilli udhëhiqet në marrjen e vendimit të tij në mënyrë të pashmangshme nuk janë plotësisht të qëndrueshme. a) Akademia vëzhgon studentët e sapo pranuar vetëm për disa ditë gjatë testeve pranuese. Këto të fundit kanë mangësi të qenësishme dhe për këtë arsye të pazgjidhshme. Testet janë me shkrim dhe me gojë. I. Të parët kanë, nga këndvështrimi i ekzaminuesit, avantazhet dhe disavantazhet e tyre në krahasim me testet me gojë. Të parat përqendrohen kryesisht në faktin se aa) që në ese të testuarit japin një përgjigje më të menduar se në provimet me gojë dhe bb) profesori që lexon esetë (pavarësisht se sa i kufizuar është nga shkurtësia e kohës që i është caktuar për leximin e tyre) mund të rilexojë disa ese, në përshtypjen e parë të vlerësimit jo krahasues. Disavantazhi krahasues i testeve me shkrim ndaj testeve me gojë është se esetë janë shkruar nga të gjithë për një temë të caktuar dhe, për rrjedhojë, në mënyrë të pashmangshme gjithmonë posaçërisht. Një student i ditur dhe efikas, por që ka fatkeqësinë të mos i kushtojë vëmendje këndit të shkencës nga e cila është marrë tema, rrezikon të humbasë në mënyrë të pashmangshme gjithçka. Informacioni i tij, nëpër departamentet e tjera të kësaj shkence, mund të rezultojë krejtësisht i padobishëm për të. Tema e dhënë redukton gjithçka në një goditje. Kjo nuk ndodh në testet me gojë, kur ekzaminuesi e sondon të paditurin në të gjitha drejtimet dhe i jep atij mundësinë të mbulojë mosnjohjen e tij me një departament me prezantimin e njohurive të plota në pjesë të tjera të lëndës. Nga këndvështrimi i të testuarve, pengesa organike e testeve me shkrim është se ata në mënyrë të pashmangshme duhet të shkruajnë një ese të improvizuar. Extemporalia kthehet fatalisht në avantazh të personave me një lloj të menduari dhe në dëm të personave të një lloji tjetër mendor. Ai që lufton me formën letrare humbet; pena e shpejtë e poligrafistit fiton. Në një konkurs të tillë, një shkrimtar vërtet klasik rrezikon të mposhtet nga një gazetar gazete. Rregulli klasik saepe stylum vertas rezulton të jetë plotësisht i dëmshëm këtu. Dhe nëse marrim parasysh vetëm përmbajtjen e veprave të tilla, atëherë extemporalia janë të dobishme për ata që kapin dhe planifikojnë shpejt gjithçka, dhe nuk janë të dobishme për ata që nuk janë mësuar të vendosin stilolaps në letër derisa t'i nënshtrojnë mendimet e tyre në provën kritike më gjithëpërfshirëse, të cilët mbajnë brenda vetes krijimin e një mendimtari dhe punëtori serioz. – Nëse i shtojmë kësaj se shkrimtari shpesh nuk është i sigurt se cila anë e pyetjes që zgjidh njihet nga ekzaminuesi si kryesore, dhe për këtë arsye përpiqet të mos lërë asnjë nga këndvështrimet e mundshme dhe nuk është në gjendje t'i rezistojë tundimit për të folur për temën qoftë edhe shumëfish, atëherë avantazhet e disa llojeve mendore ndaj të tjerëve në një konkurs të tillë bëhen të dukshme në tërësinë e tyre. Me një fjalë, extemporalia, pa u dhënë mundësinë ekzaminuesve të tregojnë erudicionin e tyre, i mbron dobët nga rreziku që talentet e shurdhër të mbeten pa u vënë re, se diamantët e paprerë do të preferojnë diamantët. II. Testet orale kanë gjithashtu të metat e tyre fatale. a) Personi që ekzaminohet, një person tashmë i rritur, që nuk ka më pakujdesinë e lumtur të fëmijërisë dhe pleqërisë, që kupton qartë se çfarë humbet në rast dështimi, dhe për këtë arsye është i shqetësuar natyrshëm, me nerva të ngacmuar, del ballë për ballë me ekzaminuesin, të cilin e sheh për herë të parë, i cili për të duket si një i pastër i panjohur, megjithatë, pikëpamjet e të cilit duhet të jenë të patrazuara. Ashpërsia e njohjes së parë në këto kushte bëhet veçanërisht e padobishme. Prej disa vitesh, personi që kontrollohej ishte mësuar të testohej para njerëzve të tij, të cilët ai i njihte dhe që e njihnin gjithashtu. Ai ndjeu se e kishte pas të kaluarën e tij, se edhe për ekzaminuesit më të rreptë ai nuk ishte një lloj x, se ata i njihnin karakteristikat e tij dhe ato do të merreshin parasysh. Tani nuk ka një garanci të tillë; ai është krejtësisht i huaj. Ai mund të vihet në siklet nga toni, fjalimi dhe shprehja e fytyrës së ekzaminuesve. Kur gabon në përgjigjet e tij, vihet në siklet sidomos sepse nuk e di se sa shumë do ta fajësojnë këta njerëz të rinj për këto gabime. Ai gjithashtu nuk është i sigurt se konkurrentët e tij (gjithashtu të huaj) janë të aftë për të njëjtat gabime. Me pak fjalë, emocioni i parë i shumicës së të ekzaminuarve i pengon ata të përdorin sa më mirë njohuritë e tyre. Pothuajse secili nga ata që i nënshtrohen testit qëndron me vetëdijen e rëndë se këtu ai rrezikon të përgjigjet aq dobët sa nuk u përgjigj kurrë dhe nuk do të përgjigjej në seminarin e tij të lindjes. b) Ekzaminuesi nuk mund të mos kuptojë se ka për detyrë ta kryejë testin sa më shpejt që të jetë e mundur, si një operacion i dhimbshëm kirurgjik. Duke vonuar provimin rrezikon të paraqesë në Këshill të dhëna krejtësisht të rreme. Nuk ka asnjë mënyrë për të llogaritur shkallën e lodhjes së atyre që kanë disavantazhin e përgjigjes së fundit, për t'u treguar atyre, me të drejtë, vendin e tyre midis konkurrentëve të tyre që janë përgjigjur para mesditës. Shkrimtari i këtyre rreshtave KUJTON se si lista e tij i habiti të gjithë me notën mjaft të dobët të një prej atyre që iu nënshtruan testit të verifikimit dhe tërhoqi vëmendjen me përgjigje të shkëlqyera. Megjithatë, kjo pikë u dha me njëfarë butësie, duke marrë parasysh faktin se ky student i rekomanduar nga seminari u përgjigj i fundit. Një vit më vonë, ky student zuri vendin e parë në renditjen e vitit të parë. Plot forcë fizike, energjik, ndoshta dëgjonte nga mëngjesi në mbrëmje përgjigjet e atyre që i nënshtroheshin testit të verifikimit, vuri re mangësitë dhe gabimet e tyre, jepte një përgjigje mendore për çdo pyetje që dëgjohej në sallën e provimit, i shqetësuar nëse kujtesa e tij ishte disi e pabesë për të, ose pyetja i dukej e pakuptueshme, dhe më në fund, kur tashmë ishte i rraskapitur dhe nervozuar. përgjigjet. Nëse është e pamundur të kufizohet në një përgjigje të një pyetjeje (mund të jetë e suksesshme ose e pasuksesshme nga rastësia e pastër), ekzaminuesi duhet të kërkojë përgjigje të thjeshta, të shkurtra dhe të sakta, dhe në këtë mënyrë të kufizojë lirinë ose vetëm komoditetin e të anketuarve, të cilët shpesh janë mësuar të flasin rrumbullakët, me lulet e elokuencës - dhe kërkesa e tyre për diçka mbresëlënëse në dukje të pazakonshme që mund të dëgjojë nga të gjithë ata që mund të dëgjojnë vullnetin. c) Këto mangësi organike të testeve të verifikimit, me sa duket, janë kundërbalancuar në mënyrë adekuate nga certifikatat e dhëna seminarike, të dhëna nga persona që kanë njohur karakteristikat dhe meritat e studentëve për gjashtë vite të tëra. Këto të dhëna merren parasysh dhe pasqyrohen në mënyrë të prekshme në listën e rangut të përpiluar pas testeve të verifikimit. Por certifikatat e seminarit kanë edhe mangësi të veçanta që dobësojnë rëndësinë e këtyre dokumenteve si burime plotësisht të besueshme. aa) Vetë forma e certifikatave nuk i lejon autoritetet e seminarit të paraqesin shtrirjen e plotë të vëzhgimeve të studentëve: 1. Ndryshe nga certifikatat e lëshuara nga institucionet arsimore laike, çertifikatat e seminarit nuk tregojnë rezultatin mesatar; 2. nuk është e qartë se çfarë vendi në ranglist ka zënë personi që ka marrë këtë certifikatë; 3. Nga sa nxënës përbëhej kjo klasë (për të qenë i pari ndërmjet dhjetë konkurrentëve dhe tridhjetë, diferenca është e konsiderueshme); 4. çfarë rezultati ka marrë nxënësi i fundit i kësaj klase (mesatarisht); 5. çfarë rezultati është i pari (për të tretin që përfundon kursin, për shembull, rezultati është 4, 5 është një certifikim i shkëlqyer nëse i pari dhe i dyti kanë diplomuar nga kursi me një notë mesatare prej 4,625; por merr një shije të ndryshme nëse i pari dhe i dyti kanë rezultatin 5); 6. dhe sa është nota mesatare e lëndës; 7. nuk tregohet shuma e vendeve që studenti ka zënë gjatë gjithë kursit të seminarit (një student seminari që ka mbaruar i pari kursin dhe ka gjithsej vetëm 6 vende, padyshim e rekomandon veten si një vlerë krejtësisht të qëndrueshme, të paktën si pjesë e këtij konkursi; por klasa e parë e diplomimit me një tregues në formën e shumës 16 na lejon të shohim tek ai një person i pavolitshëm, i cili ka qenë një person i pavolitshëm, i cili ka qenë një person i pavolitshëm ndaj "një person i pavolitshëm ndaj "një person i pavolitshëm, i cili ka qenë një person i pavolitshëm për të 7.). 8. dhe më pas, crescendo, dominuendo, ose me luhatje të pacaktuara, ai zuri vendin në listën e diplomimit [shuma e 37 ndryshe karakterizon personin që ka përfunduar kursin e tretë, nëse është formuar nga datat (në rendin vijues të klasave nga i riu deri në diplomim) 16 + 5 + 1 + 4 + 16 + 5 + 4 + 5 10 + 17 + 2 + 3]; 9 . Së fundi, nuk ka asnjë tregues, shpesh shumë të rëndësishëm: a e shohin autoritetet e seminarit forcën e studentit në veprat e shkruara apo në erudicionin dhe përgjigjet gojore? Me një fjalë, pikët e studentëve kanë vetëm kuptim absolut dhe nuk lejojnë rillogaritje diferenciale. Për akademinë, varësia e tyre diferenciale është gjithashtu e rëndësishme. bb) Bona voluntas e autoriteteve të seminarit, paanshmëria e tyre e rreptë në vlerësimin e studentëve, nuk i nënshtrohet as më të voglit dyshim. Mungesa organike e certifikatave të seminarit ka një origjinë krejtësisht të ndryshme. Nuk ka padyshim asnjë masë të saktë matematikisht për vlerësimin e njohurive njerëzore dhe nuk do të ketë kurrë. Çdo person duhet të merret së bashku me mjedisin e tij. Çdo njeri i mirë është shumë i mirë, nëse nuk ka edhe më të mirë. Përbërja e konkursit ndikon në mënyrë të pashmangshme në vlerësimin e konkurrentëve. Mësuesja tepër e rreptë e shkruan emrin e NN së pari me dorë të fortë, duke e ditur se ky student është gjithmonë i zellshëm; Ai ka njohuri të mjaftueshme, përgjigjet e tij janë gjithmonë praktike, megjithëse jepen ngadalë, me pauza për reflektim paraprak. Nëse MM do të kishte të njëjtat merita, por pa këtë koncept të ngadaltë, kafshët shtëpiake të NN do të duhej të zinte vendin e dytë. Nisur nga të gjitha këto, autoritetet e seminarit e vlerësojnë studentin e seminarit vetëm si pjesë e këtyre kurseve, pa mundur ta krahasojnë atë me ata konkurrentë të seminareve të tjera, pranë të cilëve ai del para komisioneve akademike të testeve verifikuese. Dhe kur në listën e provimeve ka një pikë 3 kundrejt emrit të studentit, njohuritë e të cilit në këtë lëndë në certifikatën e seminarit janë vlerësuar me plot 5; atëherë është pyetja e pazgjidhshme dhe e pazgjidhshme, cila nga pikat është e gabuar? Është i pari, për shkak të një përshtypjeje të gabuar nga njohja e parë? apo e dyta, për shkak të origjinës së saj për faktin se seminarit iu hoq mundësia për të krahasuar nxënësin e tij me konkurrentët më të fortë? – Praktikisht, kjo vështirësi shmanget, pasi të dyja pikët përfshihen në llogaritjen e procesverbalit dhe listës. Por fakti mbetet se as certifikata e seminarit dhe as testet e verifikimit nuk u japin Këshillave Akademike shifra të tilla, rezultatet e të cilave mund të shihen si një bazë solide e palëkundur për një gjykim përfundimtar nëse një student i caktuar është i denjë apo jo për një vend vakant qeveritar. Këshilli Akademik nuk ka të drejtë morale të heqë dorë nga qëndrimi se çdo vit ka gjithnjë e më shumë të dhëna në dispozicion për të vlerësuar studentët, që me çdo kurs studentët bëhen më të njohur për eprorët e tyre. Por Këshilli i Akademisë tani nuk ka mundësi t'i përdorë këto të dhëna të reja në dobi të studentëve të mirë për një çështje që shpesh është shumë serioze për ta. Nëse ndodh një gabim në listën e përpiluar pas testeve të verifikimit, atëherë studentët e dobët kanë mundësinë e plotë të shijojnë pasojat pa u ndëshkuar për katër vjet. Studentët inteligjentë, punëtorë duhet të vuajnë nga të njëjtat pasoja për katër vjet, të detyruar çdo vit të mendojnë me pyetjen: ku do t'i marrin fondet për mirëmbajtjen e tyre. Duke pasur parasysh të gjitha këto, duket e përshtatshme nëse Këshilli i Shën Petersburgut. Akademia Teologjike ndan pikëpamjet e mësipërme, për t'i bërë thirrje Eminencës së Tij me një kërkesë për t'i kërkuar leje Sinodit të Shenjtë Këshillit të Shën Petersburgut. Akademia Teologjike (të paktën në formën e përvojës së përkohshme) të shpërndajë çdo vit vendet vakante të financuara nga qeveria mes atyre studentëve që Këshilli, bazuar në rezultatet e testeve vjetore, i njeh si më të denjë për këtë dallim. Vërtetë, studentët e paguar nga shteti japin detyrimin për të shërbyer një numër të caktuar vitesh në institucionet arsimore të departamentit kishtar. Por jeta tashmë është zhvilluar në atë mënyrë që ky detyrim është tashmë një privilegj i rezervuar për disa të zgjedhur. Ata kërkojnë nderin të shërbejnë në seminare dhe shkolla teologjike dhe ata që kanë marrë një herë takim nuk nxitojnë të japin dorëheqjen pasi të ketë mbaruar afati i detyrueshëm, por vazhdojnë të shërbejnë si më parë. Masa e propozuar do të zëvendësojë vetëm në radhët e atyre që kërkojnë nderin për të shërbyer në departamentin shpirtëror dhe arsimor persona të tillë, meritat e të cilëve dyshon akademia, me persona më të denjë për këtë nder.” Të gjitha këto vëzhgime dhe dispozita të Vasily Vasilyevich, Këshilli i Akademisë u kuptuan në mënyrë të padiskutueshme dhe u përpiluan në bazë të tyre, dhe që nga viti 1895, në jetën e Akademisë u futën rregulla për shpërndarjen e bursave qeveritare dhe private midis studentëve sipas suksesit të tyre në fund të çdo viti akademik. Në praktikë, këto rregulla tashmë kanë dhënë fryte. Por përveç gjetjes së kriterit të vërtetë për shpërndarjen e vendeve vakante qeveritare, këto vëzhgime të Vasily Vasilyevich kanë gjithashtu rëndësinë që na zbulojnë psikologjinë e ekzaminuesit dhe të ekzaminuarit dhe sqarojnë kuptimin e certifikatës së seminarit të atyre që hyjnë në akademi. Çdo student pranohet në akademi vetëm pasi të ketë kaluar një test verifikimi. Por si rezultat i këtij testi, ndonjëherë ndodh që një student që është dërguar në llogarinë e shtetit dhe ka rezultate të larta në certifikatë, të dalë i padenjë për t'u pranuar në akademi ose, megjithëse e kalon testin në mënyrë të kënaqshme, nuk do të zërë një vend relativisht të lartë në listë, gjë që do t'i jepte të drejtën e një burse shtetërore. Vështirë se është e mundur të eliminohen fenomene të tilla, duke pasur parasysh konkurrencën e shumë atyre që vijnë në akademi për teste verifikimi. Është e pamundur të anulosh shumicën e provimeve pranuese dhe të pranosh studentë në akademi bazuar në një certifikatë seminari për shkak të papërsosmërive të kësaj certifikate, të treguara nga Vasily Vasilyevich. Dobësimi i kërkesave për provimet pranuese nga ana e akademisë do të sillte një ulje të arsimit akademik. Testet e verifikimit sigurojnë që akademia të zgjedhë studentët më të mirë, të cilët më pas i përgatit për shërbime të dobishme për kishën dhe atdheun. E vetmja rrugëdalje e mundshme nga kjo situatë duket se është që autoritetet e seminarit, kur zgjedhin studentët për kurse akademike, të udhëhiqen jo vetëm nga kërkesat e përgjithshme formale për këtë, por të kenë besim moral në aftësinë e atyre që janë zgjedhur për arsimin e lartë; Nga ana e akademive, kjo kërkon kryerjen e kujdesshme të testeve të pranimit, në mënyrë që ekzaminerët të kenë një bazë solide për një përfundim vendimtar në lidhje me njohuritë e personit që hyn në akademi. Në këtë drejtim, Vasily Vasilyevich mund të shërbejë si ekzaminues model për akademitë. Me sa kujdes dhe ndërgjegje ai testoi njohuritë e atyre që hyjnë në akademi, veçanërisht në rast të një përgjigjeje të pasuksesshme nga i testuari, kjo dëshmohet qartë nga raportet e tij për këto teste 15. Këtu do të japim një përshkrim të vetëm një provimi të Vasily Vasilyevich, të bërë nga vetë ai në një nga raportet e tij të pabotuara. "Studentit N iu kërkua të fliste," shkruan Vasily Vasilyevich, "për "këshillat e reformës". Ai e filloi përgjigjen e tij me një fjalim "mbi reformimin e Luterit". Kur iu vu në dukje se nuk po i përgjigjej pyetjes, ai nuk mundi të merrte aq sa duhet për të renditur këshillat që shtruan pyetjen për transformimin e Kishës Katolike Romake në udhëheqjen dhe anëtarët e saj. Pastaj ai mbeti të fliste për reformimin e Luterit. Por nga pyetjet private rezultoi se edhe ky departament ishte i panjohur për të ekzaminuarit në detaje. Ai, meqë ra fjala, nuk mund t'i përgjigjej pyetjes: ku u paraqit Luteri për gjykim para autoriteteve shtetërore dhe si e trajtoi perandori? Pastaj iu kërkua të fliste për Koncilin VII Ekumenik. G. N. nuk ishte në gjendje të emëronte figurat kryesore në këtë këshill dhe të përshkruante rrjedhën e veprimeve të tij. Duke pasur parasysh faktin se i pyeturi më herët, duke iu përgjigjur pyetjeve për Luterin, tha se çështja e këtij reformatori ishte shqyrtuar në Konstancë, tani atij iu kërkua të thoshte çfarëdo për Këshillin e Konstancës, me shpresën se do ta kujtonte këtë faqe të historisë së kishës pak më qartë se të tjerët. Por zoti N mund të përmendte edhe emrin e personit që u dënua dhe u dogj në Konstancë. Më pas atij iu drejtua një pyetje: cilat shoqëri të kishës lindore jo-ortodokse njeh? Ndërsa e kishte të vështirë t'i emërtonte, atij iu kërkua t'i kërkonte përtej Kaukazit dhe të fillonte duke renditur popujt që jetonin përtej kreshtës Kaukaziane. Jo pa hezitim, ai i thirri gjeorgjianët dhe i njohu ata si ortodoksë: por, siç doli, ai nuk kishte asnjë ide etnografike të lidhur me emrin e Gjeorgjisë: ai e konsideronte gjuhën gjeorgjiane të afërt me rusishten. Z. N nuk mund të thoshte se kush jeton më në jug të gjeorgjianëve. As emri “Etchmiadzin” nuk i kujtonte asgjë. Për pyetjen e shtruar drejtpërdrejt: çfarë feje janë armenët? Z. N më në fund u përgjigj se ata ishin të prirur drejt herezisë së Nestorit. Vasily Vasilyevich ishte i pandryshuar në këtë drejtim ndaj studentëve dhe gjatë kursit të tyre akademik. Dëshira për të vlerësuar çdo student sipas meritave dhe për të qenë plotësisht i paanshëm në këtë çështje ishte tipari i tij dallues. Se sa i paanshëm ka qenë, dëshmon fakti se gjatë vlerësimit të esesë së semestrave të studentëve, ai, duke qenë anëtar i komisionit të kontrollit të llogaritjes së pikëve, nuk e ka konsideruar të mundur që të ketë në dorë raportet e pikëve gojore të studentëve dhe renditjen e tyre. Në arkivin akademik për 1897, u ruajt një letër nga Vasily Vasilyevich drejtuar sekretarit të Këshillit të Akademisë, e cila dëshmon për këtë nga paanësia. Në këtë letër, Vasily Vasilyevich, ndër të tjera, shkroi: "Në fund të gushtit dhe në fillim të shtatorit, m'u desh të bëj bujë me letrat që lidhen me katolikët e vjetër. Kjo është një çështje urgjente. Dhe shumica e eseve të vitit të parë nuk janë lexuar ende. Prandaj nuk flitet për kalimin e tyre në kursin tjetër. Me sa mbaj mend, rezoluta e Këshillit për ta parashikon përfundimin e pikës së shtatorit për ta. Megjithatë, unë po i kthej kartat e raportit. Mundësia për të parë në kartën tuaj të raportit do të ndërhyjë në ashpërsinë e punës dhe pavarësinë e listës sime. Dora me përvojë e Vasily Vasilyevich i udhëhoqi me vendosmëri studentët drejt njohurive dhe dritës së vërtetë. Ai kurrë nuk e lejoi një student të humbte kohë të vlefshme për aktivitete që nuk i përshtateshin atij dhe, në raste të nevojshme, gjithmonë i paralajmëronte për këtë. Temat që ai jep për esetë semestrale dhe master janë plot me udhëzime dhe paralajmërime të nevojshme për studentin se çfarë duhet të shmangë kur hulumton një çështje të njohur. Për shembull, në nëntor 1897, kur studentëve të vitit të parë iu dhanë dy tema për semestrin e dytë në lidhje me 1) rëndësinë krahasuese të periudhave të historisë së kishës për anëtarët e Kishës Ortodokse Ruse dhe 2) veprimtaritë misionare të kishave lokale, Vasily Vasilyevich, pasi u kishte dhënë studentëve një shpjegim të përshtatshëm për këto tema, u shkroi atyre kur u paralajmëroi temat vijuese: "U kërkoj studentëve të mos humbasin kohë duke lexuar asnjë libër apo artikull, gjoja "udhëzues" për të diskutuar çështjet e shtruara në tema. Njerëzit e shëndetshëm nuk kanë nevojë për paterica dhe nuk ka nevojë t'i jepni vetes testimonium paupertatis. Pritet një përgjigje e menduar dhe letrare, bazuar vetëm në materialin që përmban libri shkollor." Ky shqetësim i Vasily Vasilyevich për studentët u shfaq ndaj tyre jo vetëm gjatë studimeve të tyre arsimore dhe shkencore, por edhe pasi ata përfunduan kursin akademik, kur të gjithë duhej të rregullonin fatin e tyre. Për të karakterizuar shpirtin e sjellshëm dhe të kujdesshëm të Vasily Vasilyevich, ne kemi mundësinë, falë dashamirësisë së një prej kandidatëve që përfundoi kursin e akademisë, të ndajmë me lexuesit përmbajtjen e letrës së Vasily Vasilyevich drejtuar këtij kandidati. Ja çfarë i shkroi Vasily Vasilyevich: Një njohje rastësore me një koleg - jurist në seancën aktuale në Gjykatën e Rrethit - më jep një mundësi të këndshme për t'ju bërë një ofertë - sigurisht e papritur për ju: a do të dëshironit të kualifikoheshit për pozicionin e një zyrtari (nëse nuk gaboj) në zyrën e Ministrit të Financave? Kërkohet një person me vetëkontroll të njohur moral dhe shkencor, të zotërojë mirë stilolapsin, të lexojë anglisht dhe frëngjisht (njohja e gjuhëve të tjera, natyrisht, nuk është pengesë). Me kufizim moral dhe shkencor, nënkuptoj, para së gjithash, ἐν πρωτοις, atë ndjenjë të zhvilluar të detyrës që nuk e lejon një person, duke shteruar një të tretën e një burimi të njohur, për shembull, të paraqesë përmbajtjen e tij sikur të ishte studiuar tashmë në tërësinë e tij. Etj. – Sigurisht, është e vetëkuptueshme që do të lexoni edhe anglisht edhe frëngjisht me ndihmën e një leksiku. Ata gjithashtu nuk kanë asgjë kundër nëse shqiptimi juaj në frëngjisht është në gjendje t'i shkaktojë një pariziani të fikët. Vetëkuptohet se do t'ju mësohen ende detyrat tuaja dhe rekomandimi im që nuk jeni doctus, por docilis dhe se eseja juaj më jep të drejtën të garantoj se dini të nxirrni faktet e kërkuara nga burimet letrare, konsiderohet i mjaftueshëm për kandidaturën tuaj. Gjithçka që u tha tashmë ju tregon se bëhet fjalë për një post sui generis të një zyrtari, se nuk do të duhet të merreni vetëm me përgjigje dhe urdhra formale. Nëse merrni pozicionin e propozuar, do të bëheni pjesëmarrës në zbatimin e idesë madhështore të S. Ju. Witte - për të krijuar një zyrë referimi shkencore për çështje që mund të jenë me interes për Ministrinë e Financave. Çështja është sa e gjallë (në kuptimin e interesit të saj aktual) dhe e freskët (në kuptimin e risisë). Detyra juaj kryesore do të jetë leximi i gazetave dhe revistave, nga ku do të nxirrni të gjitha raportet për atë cep të Lindjes që do t'ju besohet në vëmendje. Ju vetë e kuptoni se çështjet ekonomike duhet të luajnë një rol udhëheqës në esetë tuaja. Nëse puna juaj ju fiton besimin e eprorëve tuaj, me siguri do t'ju besohen disa vende lindore në mënyrën e një komandanti të një njësie të veçantë dhe do t'ju hapet mundësia - në pak vite, bëhuni specialist në këtë departament, domethënë një person i vlerësuar dhe i vlerësuar. Natyrisht, për rreth tre muaj do të duhet të listoheni si i dërguar, domethënë të shërbeni pa pagesë. Por meqenëse paga më e ulët e rregullt që ekziston për zyrtarët e rinj është 1800 rubla. në vit - ky është një profesor i asociuar e gjysmë i akademisë - atëherë është e qartë se këto vonesa tre mujore nuk janë humbje. Meqenëse - edhe gjatë shërbimit - do t'ju jepet ad libitum - nëse do të studioni revistat dhe gazetat e temave në zyrë apo në apartament (kërkohet vetëm punë efikase dhe e ndërgjegjshme), eprori juaj i menjëhershëm në spe është aq i sjellshëm sa të ofron t'ju dërgojë një punë provë edhe në provincën Ya. Por kam frikë se në Dievoy Gorodishche jeni të varfër në të gjitha llojet e ndihmës leksikore (ose gramatikore), si Robinson në një ishull të shkretë. Prandaj, do të ishte më mirë që habilitimi të kryhet në Shën Petersburg. Për keqardhjen time, përgjigja juaj për pyetjen time të rastësishme për statusin tuaj në shërbimin ushtarak është zhdukur nga kujtesa ime. Nëse kjo pikë nuk ju pengon të bëheni zyrtar, atëherë ndoshta asgjë tjetër nuk do ta bëjë. Nga kryetari i ri i komitetit arsimor, P. A. Smirnov, mund të presësh një filantropi të tillë që nuk do të duan t'ju dëmtojnë me një takim në asnjë, qoftë shkolla Buguruslan për gjeografi dhe aritmetikë. Ndoshta do të ishte për të ardhur keq të ndahesh nga rrethi i interesave që janë vetëm teologjikë dhe shkencorë? Por çfarë duhet bërë? Dhe, për më tepër, aty do të gjeni interesa më të ngjashme me ato shkencore sesa ato klerikale. – Apo ndoshta Ministria e Financave duket një hap shumë i madh drejt së panjohurës? Për t'ju qetësuar, do të them se është vëllai ynë, seminaristi, të cilit i kërkohet të shkojë atje, domethënë një lloj force e provuar historikisht si në efikasitet, ashtu edhe në aftësi për të punuar me ndërgjegje. Dhe shefi juaj më i afërt është një profesor i asociuar në Fakultetin e Studimeve Orientale në universitetin lokal, vetë një ish seminarist dhe student i frymës (Kiev). akademi. Ju lutemi mos hezitoni të përgjigjeni. Nëse - gjë që (shpresoj) të mos ndodhë - ndonjë rrethanë ju shtyn ta refuzoni këtë ofertë, mund të përgjigjeni (nëse vendndodhja juaj nuk paraqet vështirësi të panevojshme) qoftë edhe me një telegram të shkurtër: "jo". Me urimet më të mira për ju V. Bolotov.” Letrat e Vasily Vasilyevich ofrojnë një material të pasur për karakterizimin e personalitetit të tij. Në letra private, nga të cilat kishte jo pak, ai fliste parimisht për çështje të shkencës dhe jetës. Disa nga letrat e tij, veçanërisht për çështje shkencore, arritën përmasa kolosale (deri në 50 fletë). Është shumë e dëshirueshme të shihet ky material i mbledhur dhe i printuar. Akademia, e cila i vuri vetes synimin, pasi ngriti monumentin e Vasily Vasilyevich, të përjetësonte emrin e tij në një mënyrë tjetër të denjë, do të ishte qendra më e mirë ku të gjitha këto letra mund të dërgoheshin për botim në shtyp. Nëse jo të gjitha do të mund të botoheshin tani, atëherë nuk do të mbeteshin pa gjurmë për historinë e figurave akademike. Aktivitetet e Vasily Vasilyevich në organizimin e çështjeve arsimore në akademi ishin të mbushura me dashurinë e tij të sinqertë emocionale për studentët dhe dëshirën për të ngjallur tek ata një interes shkencor për studimet e tyre. Duke e zotëruar plotësisht shkencën e tij dhe duke u përpjekur vazhdimisht për ta ngritur atë në akademi në majat e shtetit modern, ai nuk humbi nga sytë anën aktuale të jetës studentore dhe, sipas udhëzimeve të përvojës, kërkoi masa për të kënaqur nevojat e saj imediate. Shqetësimet për përmirësimin e çështjeve arsimore, akademike dhe seminarike, me synimin për t'u dhënë studentëve mënyra të përsosura për të zotëruar shkencën, nuk e lanë atë gjatë gjithë jetës së tij). Vasily Vasilyevich organizoi leksionet aktuale në mënyrë që studentët jo vetëm të dëgjonin, por edhe të shkruanin atë që dëgjuan. Prandaj, leksionet e tij, të cilat në thelb ishin kulmi i përsosmërisë, ishin shembullore edhe në formën e jashtme të paraqitjes dhe ishin lehtësisht të pranueshme si për dëgjim ashtu edhe për regjistrim nga studentët - jo nga stenografët. Në 1897, Vasily Vasilyevich vuri në dukje këtë shqetësim të tij - për t'u dhënë studentëve - jo stenografëve - mundësinë për të shënuar një shënim të përafërt të të paktën ideve kryesore të leksioneve - në raportin e tij zyrtar si një nga arsyet pse programi akademik në historinë e përgjithshme të kishës nuk mund të përfundojë në një vit 16. Në këtë raport, në përgjigje të pyetjes, ai shkroi: “Programi nuk ka mundur të përfundojë për shkak të mungesës së kohës. Për të shpjeguar këtë arsye, kam nderin të tërheq vëmendjen e Shkëlqesisë së Tij Rektorit dhe Këshillit të Akademisë në dy pikat e mëposhtme: 1) Unë, si pothuajse të gjithë mësuesit, kam në dispozicion (për çdo kurs akademik) vetëm 4 orë mësimore në javë. Ndërkaq, në vitin 1876 - 78. Në departamentin e historisë, historia e përgjithshme kishtare brenda kufijve të programit që hartova mësohej (nga dy profesorë) në 7 orë mësimore javore, madje kjo sasi mezi mjaftonte. 2) Katër mësime javore do të arrijnë në rreth 104 leksione për kurs, pra deri në 95 orë 1/3. Në një lexim leksioni të krijuar për t'u dhënë studentëve (jo stenografëve) një mundësi për të përafërt me idetë kryesore, unë prodhoj rreth 43,280 letra në orë; dmth kursi im përfaqëson rreth 4,125,000 shkronja. Libri i seminarit nga E. Smirnov (kursi i klasave III dhe IV, botimi i pestë, Shën Petersburg, 1889, 484 faqe; kursi i klasës V, botimi i katërt, Shën Petersburg, 1886, 189 faqe) përmban deri në 1.274.000 shkronja. Kështu, kursi im është shumë 3 herë më i madh në vëllim se libri shkollor i E. Smirnov. Por e konsideroj të pamundur shkencërisht ta paraqes të gjithë programin tim në një vëllim vetëm 3 herë më të madh se prezantimi i teksteve shkollore të E. Smirnovit (mbetet të kujtohet se teksti e bën punën e tij pa dhënë arsye; ndërkohë, këto arsye, d.m.th., përmbajtja e burimeve parësore, nëse nuk paraqiten nga departamenti, praktikisht do të mbeten të paarritshme për studentët). Kjo është arsyeja pse, duke pasur parasysh mundësitë e disponueshme, d.m.th., me 95 orë e gjysmë, e konsideroj të këshillueshme që dëgjuesve t'u ofroj vetëm capita Selecta nga programi im. Në të njëjtën kohë, sa më shumë që të jetë e mundur, përpiqem të plotësoj boshllëqet që dalin.” Për ta bërë më të lehtë për studentët zotërimin e leksioneve, mendoj se do të ishte më e natyrshme që Vasily Vasilyevich t'i lironte studentët nga puna e lodhshme e mbajtjes së shënimeve dhe t'u jepte atyre leksione në formë litografike 17 . Dhe kjo ishte edhe më e mundur sepse leksionet e Vasily Vasilyevich ishin të përsosura në të gjitha aspektet, në të gjitha pjesët ishin në kulmin e gjendjes moderne të shkencës që ai mësoi në Akademi, dhe kursi i tyre i plotë jepte një ide të qartë të gjithë shkencës së "historisë së përgjithshme të kishës antike". Por Vasily Vasilyevich mbajti pikëpamje të ndryshme për këtë temë. Ai i shikonte leksionet e litografisë si një ngushëllim që përkëdheli njerëzit dhe që vetë Vasily Vasilyevich nuk e përdori në jetën e tij. Ai studioi në akademi në një kohë kur “me disa përjashtime, nuk praktikohej që vetë profesorët të jepnin leksione të gatshme” 18 . Sipas dëshmisë së një prej shokëve të tij, “ai ndoqi rregullisht ligjëratat e çdo profesori, dëgjonte me kujdes dhe, përveç kësaj, i shkruante ligjëratat për vete, pa u mbështetur në mbajtësit e shënimeve zyrtare” 19 . Duke qenë profesor, Vasily Vasilyevich u kushtoi një rëndësi shumë të madhe këtyre shënimeve të studentëve, si punë që kontribuoi në studimin e tyre të pavarur të temës. Ai e përshkroi këtë pikëpamje të tij në projektin e tij mbi litografinë e leksioneve dhe shënimeve. Këtu Vasily Vasilyevich shqyrton në detaje dhe peshon të gjitha bazat e çështjes në shqyrtim dhe, me bindjen e tij karakteristike, dëshmon rëndësinë e shënimeve të studentëve në leksione. Ja çfarë shkruan ai në këtë projekt: “Litografimi i leksioneve, d.m.th., regjistrimet pak a shumë të sakta të asaj që u dëgjua në audiencë, është një fenomen relativisht i ri në jetën e Akademisë Teologjike të Shën Petersburgut, por edhe në katër vitet e fundit, në këtë praktikë të re janë shfaqur disa tipare mjaft të qëndrueshme, të cilat duhet të rregullohen. 1. Litografitë - nëse e shikoni këtë fenomen thjesht dhe drejtpërdrejt, nuk përfaqësojnë asgjë më shumë se një mjet për një qëllim. Dhe ky synim është që gjatë përgatitjes për provimin, çdo student të ketë në dorë një kopje të asaj që studiohet dhe për këtë arsye të mund të përgatitet kur, ku dhe si të dojë. Rrjedhimisht, ky është një komoditet që lehtëson memorizimin më të mirë të asaj që studiohet, por komoditeti nuk parashikohet nga asnjë nga Karta aktuale si diçka që duhet të jetë. 2. Historikisht, një praktikë e re zëvendësoi atë në të cilën studentët dëgjonin leksionet dhe më pas duhej t'i përgjigjeshin provimeve, duke u përgatitur për to për çdo gjë. Studentët e zgjidhën këtë shqetësim thjesht shtëpiak duke përgatitur një kopje të shkruar me dorë të leksionit për 12-15 persona dhe duke i lexuar para provimit, duke formuar grupe të veçanta për këtë qëllim. Prandaj, në vend të rehatisë qëndronte aftësia për t'u kënaqur me pak. 3. Kjo përgatitje thjesht shtëpiake e leksioneve kishte një anë aq të respektueshme sa mendoj se do të ishte gjynah të humbiste këtë faktor të edukimit akademik. Duhet mbajtur mend se në shumicën dërrmuese të rasteve këto shënime nuk korrigjoheshin nga mësuesit - një rrethanë që kësaj detyre shtëpie nuk i jep vlerë të parëndësishme. Leximet akademike janë mjeti më i lartë edukativ kur ato vetëm stimulojnë studentin të studiojë në mënyrë të pavarur një lëndë, e udhëheqin atë në këtë dhe nuk e zëvendësojnë atë në sytë e vetë shkencës. Të kërkosh që çdo student të kontribuojë me sasinë e tij të studimit të pavarur për secilën shkencë në tërësi, natyrisht, do të ishte e pamundur, por është krejt e mundur që çdo student të provojë dorën e tij në një zotërim të tillë të çdo departamenti të secilës shkencë. Nevoja për të "përpiluar leksione" ishte arsyeja e një studimi të tillë: shënime të pasakta të përafërta leximesh, të kuptuara në mënyrë të paqartë, ndonjëherë duhej të plotësoheshin nga "përpiluesi" duke lexuar libra përkatës. Dhe ndjenja fisnike e miqësisë, përgjegjësia e rëndë morale që binte mbi "përpiluesin" që i kishte shërbyer keq radhës në rastin kur "për hir të tij", një tjetër "dështoi" në provim - kjo ishte një nxitje për ta trajtuar "përpilimin" e leksioneve seriozisht dhe me ndërgjegje. Vërtetë, përpiluesit vetëm ndonjëherë duhej të bënin biznes në këtë mënyrë, d.m.th., duke lexuar për të plotësuar mangësitë e skicave të tyre. Por nuk ka asnjë bazë për të mos uruar që gjithmonë të jetë kështu. 4. Kuptimi i rezultateve të provimeve tani dhe më parë ishte krejt i ndryshëm. Më parë, studentët shkonin në provim me atë që ishte - në një farë mase - trashëgimia e tyre shpirtërore kolektive, dhe rezultatet e shkëlqyera të provimeve duhej t'i atribuoheshin plotësisht aktiviteteve të kursit në tërësi. Tani të njëjtat rezultate flasin vetëm për aftësitë e të ekzaminuarve - secili veç e veç - por nuk japin asgjë për të konkluduar për jetën mendore të kursit në të gjithë muajt akademik. 5. Ana më e keqe e çështjes ndihet në uljen e nivelit të cilësisë së disa regjistrimeve. Në këtë “përmbledhje” leksionesh, megjithatë, ka besim të qartë se ajo që mungon do të plotësohet nga një punëtor tjetër më kompetent. 6. Praktika aktuale, pavarësisht nga të metat e saj, mund të justifikohej me faktin se Karta e vitit 1884 rriti numrin e lëndëve të detyrueshme dhe për studentët aktualë është shumë më e vështirë se për të mëparshmet që të mbajnë kursin e studimeve në nivelin e duhur. Megjithatë, nuk duhet të ngatërrohen dy fakte të ndryshme: që tani është bërë më e vështirë për studentët që të përgatiten për provime (ka më shumë lëndë dhe, rrjedhimisht, provime), kjo ende nuk mund të kontestohet; por nuk mund të lejohet - dhe për këtë po flasim - që tani është bërë shumë më e vështirë për studentët të studiojnë gjatë gjithë vitit. Plus është vetëm një predikim. Në lidhje me të gjitha detyrat e tjera, gjithçka mbetet e njëjtë, dhe vështirësia e supozuar është një iluzion që nuk i reziston përplasjes me figurat e mëposhtme: Viti shkollor përbëhet nga 160 ditë, ose 640 leksione 20. Nga 24 leksione në javë në vitin e parë, 4 janë në gjuhë, 12 merren së bashku me vitin e dytë dhe vetëm 8 (maksimumi) duhen “përpiluar” vetëm në vitin e parë. Në një vit, kjo jep 107 leksione për gjuhët, 213 leksione për vitin e parë veçmas dhe 320 së bashku me vitin e dytë. Rrjedhimisht, praktika e mëparshme do t'i kishte imponuar vitin e parë punën e “përpilimit” të 373 leksioneve, e cila - me një përbërje kursi prej 40 vetësh - jep 9,33 leksione për çdo student në 242 ditë, ose leksionin e parë në 25,93 ditë. Po të kemi parasysh se çdo student nuk ka mundësi fizike të studiojë çdo ditë një ese semestrale (për këtë nuk mjaftojnë librat në bibliotekë); atëherë ideja e vështirësive të veçanta për klasat gjatë muajve të shkollës do të shfaqet në dritën e saj të vërtetë 21. 7. Praktika aktuale është kalimi i detyrimeve natyrore në monetare dhe pjesërisht kalimi i të parëve te persona të tjerë. 8. E lejoj veten të mos ndalem seriozisht a) që leksionet e vërteta të litografisë mund të abuzohen, b) që një mësues që litografonte kursin e plotë do të gjendej në pozitën delikate të një lexuesi - një njeri të shkolluar përballë atyre që dinë shkrim e këndim. Kjo delikatesë e fundit është më shumë e natyrës psikologjike sesa logjike; dhe plagjiatura është, në çdo rast, e rrallë. 9 . Përmbledhja përmbledhëse e argumenteve kundër litografive për mua është se çdo shkencëtar ka edhe të drejtën edhe detyrën të kujdeset për kohën e lirë dhe të mos e kalojë atë në mënyrë joproduktive. Dhe botimi litografik i kursit - me një mesatare prej 55 leksionesh - do të kërkojë deri në 200 orë nga të gjithë për të korrigjuar dorëshkrimin dhe për të lexuar me censurë fletën e litografisë. 10. Dhe kjo kosto është periodike në natyrë. Leksionet konsiderohen si pronë e studentëve që kanë litografi dhe merren prej tyre. Litografia (dhe, rrjedhimisht, leximi në terma të censurës) duhet të rifillohet sa herë që dikush duhet të kthehet në një seksion të caktuar të kursit. 11. Ky shqetësim i fundit do të ishte eliminuar plotësisht nëse Këshilli do të kishte dashur të vendoste: kopjet e litografisë duhet të bëhen pronë e Bibliotekës Akademike në kopje të plota. 12. Një masë e tillë do të kishte pasojat e mëposhtme: së pari, se kurset e mëvonshme do të kurseheshin nga shpenzimet e panevojshme; së dyti, përgatitja për provimet mund të bëhej në mënyrë korrekte: një kopje e leksioneve, e cila tashmë është në dispozicion të studentëve vetëm pak ditë para provimit, do të ishte më pas në shërbim të tyre që në fillim të vitit akademik; atëherë ata mund të fillonin përgatitjet për aq muaj sa mendonin të përshtatshëm; Atëherë mund të shtrohej pyetja për eliminimin vendimtar të çdo paliativi, siç janë shënimet në provim. 13. Dhe shqetësimet që shoqërojnë botimin e një kursi të plotë, të treguara më sipër (8, b), mund të eliminoheshin duke lejuar litografinë, në vend të shënimeve të plota të leksioneve, vetëm një paraqitje të shkurtuar të tyre, e cila mund të përbënte bazën e çdo kursi, pak a shumë të zgjeruar. 14. Megjithatë, nuk mund ta fsheh se futja e kësaj mase të fundit do të kërkonte që Këshilli së pari të vendoste se si t'i shikojë këto shënime të shkurtuara: a) Këshilli ose i njeh këto përmbledhje si ekzaminatoria, domethënë do t'i detyrojë testuesit të njohin si të shkëlqyer çdo përgjigje, brenda kufijve të këtyre shënimeve të shkurtuara, të patëmetë, pra çdo përgjigje që supozon njohuri të shkëlqyera të këtyre përmbledhjeve, megjithëse nuk zbulon njohje me kursin e detajuar të lexuar në një vit të caktuar; b) ose një notë e shkëlqyer do të kërkojë ende një njohuri të plotë të gjithçkaje që është lexuar në klasë. Në rastin e këtij vendimi të fundit, këto përmbledhje nuk do t'i çlirojnë studentët nga asgjë dhe nuk do t'ua lehtësojnë punën. Qoftë secila për vete, apo të gjithë së bashku, ata do të duhet të mbajnë një shënim shtesë të shkruar me dorë. Dhe meqenëse kursi natyrisht do të përmbajë një zbulim të të gjithë përmbajtjes në një ekstrakt të shkurtuar, dhe jo vetëm ta plotësojë atë me seksione të reja; atëherë këto shënime do të marrin – si më parë – formën e kurseve dhe studentët më të mirë do të përdorin këto shënime të shkruara me dorë dhe do të përgatiten – si më parë – për provime. Me një fjalë, një vendim në këtë kuptim të fundit nuk do të zgjidhte asgjë 22. Në fund të projektit, Vasily Vasilyevich ngriti pyetjet e mëposhtme për Këshillin për të vendosur: 1) “A nuk duhet të ndërpritet fare litografia e leksioneve dhe të rivendoset rendi i mëparshëm - shënime të shkruara me dorë të përpiluara nga studentët dhe të pa korrigjuara nga askush - në kuptimin e plotë? 2) nëse jo, atëherë a nuk duhet të bëhet rezoluta e përshkruar në paragrafin 11? 3) nëse po, a nuk duhet të merret një rezolutë sipas kuptimit të paragrafëve 13 dhe 14, apo jo? " Dhe Këshilli i Akademisë e pranoi këtë zë autoritar të Vasily Vasilyevich dhe vendosi të mos lejojë litografinë e shënimeve të përpiluara nga studentët 23. Vetë Vasily Vasilyevich korrigjoi me dëshirë shënimet e studentëve dhe deri në vitin 1889 madje i lejoi ato të litografoheshin. Është shumë e dëshirueshme në këtë kohë që leksionet e tij të botohen; por ndoshta do të ishte po aq e vështirë për t'i rindërtuar ato nga të dhënat e studentëve. Na duket se botimi i leksioneve të Vasily Vasilyevich, nëse do të kryhej, tani do të jetë vetëm një tregues i shkallës në të cilën studentët i kanë përvetësuar leksionet e tij, të cilat i arritën nën udhëheqjen e tij, por nuk do të shfaqet me gjithë lavdinë e përsosmërisë me të cilën këto leksione u lexuan nga Vasily Vasilyevich dhe nga e cila do të dilnin ata në klasë. Vetë Vasilyevich 24. Një nga avantazhet e akademive teologjike në krahasim me institucionet e tjera të arsimit të lartë në arsim është puna me shkrim e studentëve. Çdo student i Akademisë Teologjike është i detyruar të shkruajë nëntë ese semestrale gjatë kursit akademik dhe një në fund të kursit për gradën e kandidatit për teologji. Këto punime, të realizuara nga studentët nën drejtimin e pedagogëve akademikë dhe të realizuara në mënyrë korrekte, nuk kanë rëndësi të vogël në zhvillimin e përgjithshëm të çdo studenti dhe në zhvillimin e aftësive të tyre shkencore e letrare. Nëse kjo nuk mund të thuhet me gjithë forcën në lidhje me esetë semestrale, duke qenë se ato shkruhen në një kohë të shkurtër (për çdo ese jepen jo më shumë se 2 muaj), nuk u jepet mundësi studentëve të studiojnë çështjen në mënyrë akademike dhe janë në natyrën e shërbimit të detyrueshëm, atëherë esetë e kandidatëve padyshim që lënë gjurmë të paharrueshme te çdo maturant i kursit të akademisë. Dhe vetë veprat e disa kandidatëve rezultojnë të jenë aq të suksesshme në përfundimet e tyre shkencore dhe të talentuara në karakterin e tyre, saqë janë menjëherë të denja për t'u botuar. Por akademitë teologjike, për fat të keq, nuk kanë mjete financiare për këtë dhe këto vepra të nderuara mbeten kapitale të vdekura, të dobishme vetëm në të ardhmen, si material i shkruar me dorë për historinë e iluminizmit tonë shpirtëror. Formulimi i saktë i kësaj pjese të edukimit akademik ishte dhe është një nga shqetësimet e vazhdueshme të akademisë. Dhe Vasily Vasilyevich punoi mjaft në këtë anë të jetës akademike, duke qenë, së pari, në 1894, anëtar i komisionit për çështjen e eseve semestrale dhe, së dyti, në 1896, për çështjen e atyre ndryshimeve në strukturën e jetës akademike, të cilat, sipas treguesve të përvojës, dukeshin të dëshirueshme. Jo të gjithë hyjnë në institucionet e arsimit të lartë nga profesioni dhe për shkak të interesave shkencore: disa kanë synimin e vetëm të kërkojnë përfitime të jashtme që ofron një institucion i arsimit të lartë. Prandaj, mosvëmendja ndaj detyrave akademike dhe shmangia e mbikëqyrjes bëhen dukuri të pashmangshme në jetën e studentëve. Përveç kësaj, rinia karakterizohet nga impulse, megjithëse ato janë të karakterit periodik dhe nuk përmbajnë asgjë tendencioze që mund të rrezikojë drejtimin e përgjithshëm të studentëve. Megjithatë, këto dukuri shërbejnë si një pengesë e rëndësishme për mësimdhënien akademike. Sigurisht që akademitë tona teologjike nuk janë pa këto pengesa. Për t'i eliminuar ato, akademitë nuk mund të komprometojnë qëllimet e tyre dhe natyrisht kërkojnë masa pedagogjike dhe disiplinore për t'i parandaluar ato. Një nga këto pengesa në vitet e 90-ta të shekullit të kaluar në Akademinë e Shën Petërburgut ishte dorëzimi i parakohshëm i eseve semestrale nga studentët. 1892 - Viti i tretë akademik, për shembull, me gjithë rreptësinë e përgjithshme në monitorimin e dorëzimit të eseve semestrale nga studentët, një student i vitit të tretë arriti të mos dorëzonte fare semestrin e tretë dhe mbeti i pa transferuar në kursin IY deri më 22 dhjetor të vitit të ardhshëm akademik 25. Ndonjëherë kishte vonesa masive, me marrëveshje të përbashkët. Më në fund, kur ky fenomen u bë aq i dukshëm sa duhej të mendohej për eliminimin e tij, Këshilli i Akademisë në 1894 formoi një komision për çështjen e dorëzimit të parakohshëm të eseve semestrale nga studentët, në të cilin Vasily Vasilyevich mori pjesë aktive dhe ishte, si të thuash, krijuesi i "rregullave për penalitetet për dorëzimin e vonuar të Akademisë së Shën Petersburgut në semestrin e Shën Petersburgut". Pikëpamja personale e Vasily Vasilyevich për mënyrat për të eliminuar të gjitha këto dukuri të jetës studentore, me sa dimë, ishte se "studentët e sotëm nuk kanë nevojë vetëm për një fre pedagogjik, por edhe për nxitje", siç thoshte ndonjëherë vetë Vasily Vasilyevich, dhe se masa më radikale për këtë do të ishte forcimi i udhëheqjes së inspektorit të një inspektori të asistentit të studentëve dhe, nëse është e mundur, në inspektorin tim të tretë. Por Vasily Vasilyevich nuk ia imponoi askujt pikëpamjet e tij dhe, në emër të eprorëve të tij, punoi me zell në komisionin e lartpërmendur dhe hartoi rregulla të një natyre thjesht pedagogjike. Këto rregulla përcaktojnë natyrën diferenciale të dënimit dhe bazohen në pozicionin: “Si duo idem faciunt, non est idem”, d.m.th.: “Vetëm në dukje dy vepra të njëjta duken të jenë plotësisht të barabarta; sipas motiveve të brendshme, ato mund të jenë të ndryshme deri në të kundërtën”. Për më tepër, ata "qëllojnë të mbrojnë studentët më të mirë nga presioni mbi instinktin e tyre të tufës nga shokët e tyre". Dispozitat kryesore të këtyre rregullave janë përshkruar shkurtimisht nga vetë Vasily Vasilyevich në një nga shënimet në formën e mëposhtme: 1. “Një pjesë e studentëve, ngjyra mes ciueve të akademisë, duhet të lirohet nga të gjitha raprezaljet. a) Këta janë njerëz, zakonisht me shqisa mendore mjaft të zhvilluara. Ata janë qartë të vetëdijshëm për natyrën e pakënaqshme të punës së nxituar dhe dëshirojnë të ndalen më gjatë në të. Të dobësosh ose të shuash ndjenja të tilla tek ata do të thotë të bësh diçka të dëmshme nga pikëpamja shkencore. b) Para këtyre studentëve, Këshilli i Akademisë nuk është moralisht i papërgjegjshëm: shpesh dyfishon përbërjen e lëndës në krahasim me normën dhe në këtë mënyrë përgjysmon periudhën e përdorimit të librave për të gjithë studentët gjatë përpunimit të esesë. Ndërkohë, në përputhje me udhëzimet e rregullores, kurset I dhe II janë të mbushura me “histori”, pra lëndë që nuk mund të ofrojnë tema teorike. Është të paktën e falshme nëse studenti më i mirë e shtyn dorëzimin e një eseje deri në një moment të tillë kur librat - si të panevojshëm për shokët e tjerë - do të jenë në dispozicion të tij të plotë. 2. Përkundrazi, Këshilli i Akademisë ka të drejtën e plotë morale të kërkojë që pjesa më e madhe e studentëve, të cilët numërimin e tyre ia detyrojnë në masë të madhe masës që nuk kishte të drejtë të hynte në akademi dhe përfundoi këtu vetëm me hirin e Shkëlqesisë së Tij dhe me përbuzjen e Këshillit, të deklarohen me të gjitha mundësitë e tyre me atë që ka në dorë. Në rastin më të mirë, zakonisht nuk premton shumë; le të provojë se është absolutisht e saktë, përbëhet nga njerëz me disiplinë të rreptë dhe i bindet rreptësisht kërkesave të ligjit dhe prandaj është gjithmonë i saktë. Liritë janë për artistët; Le ta kujtojë me vendosmëri artizanin sheshin e tij dhe afatin e porosisë. 3. Është i nevojshëm çlirimi i aristokracisë intelektuale nga tirania oklokratike që shtyp të parën nën flamurin e rremë të miqësisë. 4. Është e nevojshme të dobësohet ngjitja e shembullit masiv dhe të dekurajohet veprimi i ndërgjegjshëm kolektiv. Prandaj parimi është: “Divide et impera”. Bazuar në këto dispozita, rregullat e hartuara nga Vasily Vasilyevich synojnë të zbulojnë arsyet e vërteta të vonesave të studentëve gjatë paraqitjes së eseve semestrale dhe në rast se këto arsye rezultojnë të mos respektojnë, ato përmbajnë gjoba në një formë të thjeshtë dhe komplekse. “Dënimi në një formë të thjeshtë, siç thuhet në këto rregulla (§ 4), KONSISTON në faktin se, gjatë përpilimit të listave të renditjes në fund të vitit akademik, shuma e javëve të vonuara zbritet nga kolona që përmban shumën e dyfishtë të pikëve për të gjitha esetë semestrale, ose diçka e tillë - rezultati i një eseje të vonuar, humbet me rend 5 nga Bordi, për çdo javë, sipas rendit 5. Dënimi në formë komplekse është që, gjatë përpilimit të listave të renditjes në fund të vitit akademik, nga kolona që përmban shumën e dyfishtë të pikëve për të gjitha esetë semestrale, i zbritet një shifër e veçantë e vendosur në kolonën e gjobave. i shumëzuar, fitohet koeficienti duke zbërthyer numrin e javëve të vonuara në numra rendor të përbërë, nga të cilët përbëhet java e fundit e vonuar" 27. Vasily Vasilyevich ka përpiluar një shpjegim të hollësishëm të këtyre rregullave, i cili është shumë karakteristik, udhëzues dhe interesant. Vasily Vasilyevich shpjegon se si të zbatohen dënimet në praktikë në një formë të thjeshtë me tabelën e përafërt të mëposhtme: I. Lloji i pjesës së raportit (penalitet në formë të thjeshtë) II. Nga mostra e bashkangjitur shihet se shuma e ditëve të vonuara (14, 0, 16, 4, 14) pjesëtohet me 7 dhe futet në kolonën e penalitetit; figura në këtë kolonë është zbritur nga figura në kolonën e mëparshme; dallimi përbën përfundimin përfundimtar. III. Analiza e kolonës së parë tregon se Tutte i shkroi të gjitha esetë në 5, por ishte vonë në dorëzimin e një prej tyre me dy javë. Dënimi: “minus 0,5 për çdo javë” e ktheu 5 për një ese të vonuar në 4, dhe kështu Tutte u barazua me Rouen, i cili ka pikë 5,5,4. – Tissot ka nota 5.5, 4.25; por ai u vonua vetëm 4 ditë dhe kjo rrethanë i dha Rouen-it të dobishëm në avantazh ndaj Tissot, megjithëse puna e këtij të fundit ishte më e dobët se 0.25. IV. Krahasimi i nr. 37 me nr. 41 tregon se baza e këtij sistemi ndëshkimesh është ideja: “pavarësisht personalitetit, për një shkelje të barabartë ka një dënim të barabartë”. Shkëlqyesi Tutte (5,5,5) penalizohet në të njëjtën mënyrë si Ramier mediokër (5, 3,5, 3). Rregulli për rikuperimin në një formë komplekse shoqërohet jo vetëm nga një tregues i metodës për gjetjen e koeficientit të nevojshëm në këtë rast dhe një tabelë të përafërt, por edhe nga konsiderata interesante nga Vasily Vasilyevich: "I. Koeficienti," shkroi Vasily Vasilyevich, është marrë si më poshtë: Java 1 përbëhet nga java I... . . . . . . . . . . 1 2 javë përbëhen nga javët I+II... . . . . ... . . 3 3 „„„I+II+III javë……………….. 6 4 „„„I+IIIIIIV javë ....... 10 5 javë përbëhen nga javët I+II+III+IV+V. . . .... . . 15 II. Koeficienti për pjesët e pjesshme të javës merret me interpolim të thjeshtë. Për shembull, 0.571 është e vonuar. Dallimet midis 0 dhe 1 javë 1. 0.571*1 koeficienti 0.571. – I vonuar 1.286. Diferenca në mes të gjasave 1 dhe 2 javë 2. 2*0 2860.572+1000 (për 1 javë) koeficienti 1.572. – I vonuar 3.286. 3 javë. . . . . . . .6.000. Diferenca 10–64. 4*0.2861.144. Koeficienti për 3.286. . . . . . . . 7.144. III. Ata që morën notën 5 në një ese të vonuar në kolonën e penalitetit marrin të njëjtin numër negativ si ata që morën një pikë 4.75 në një ese të vonuar. V. Analiza e raportit tregon se ky sistem bazohet në idenë e kundërt: në varësi të dallimeve në personalitet, ka dënime të ndryshme për të njëjtën vepër (në dukje). Ramier, Tutte dhe Tene ishin po aq të vonuara me 2 javë; por Tutte shkroi një ese për 5, dhe u ndëshkua vetëm me -0.75, Ramier mori një rezultat 3.5 në ese, dhe tashmë u ndëshkua me -4.5, dhe Ten, i cili mori një rezultat vetëm 3.0, u ndëshkua me 6.00. Nga ana tjetër, Ramier dhe Yurben morën të njëjtat 3.5 secili, Tutte dhe Tuile - 5 secili. Por Tutte dhe Ramier ishin të gabuar për 2 javë, Tuile dhe Yurben vazhduan deri në 4 javë. Dyshja e parë penalizohet me –0.75 dhe –4.50, të fundit me 2.50 dhe –15.00, pra jo në dy, por në 3 1/3. -Tissot u vonua vetëm 4 ditë, Saint-Evreux u vonua 16 ditë; i pari mori notën 4,25, i dyti -4,75, dhe për këtë arsye i pari u ndëshkua më rëndë (-0,428) se i dyti (-0,393). VI. tendenca e këtij sistemi duket qartë nga këta shembuj. Si duo idem faciunt, non est idem. Vetëm në dukje dy vepra të njëjta duken të jenë plotësisht të barabarta; për arsye të brendshme mund të jenë të ndryshme deri në të kundërta. Ten nuk e dorëzon esenë e tij në kohë për arsye që në sytë e tij nuk meritojnë asnjë butësi ("nga 30 ditët e caktuara për këtë ese, unë kam qenë shumë dembel për 27, dhe në 3 ditët e mbetura nuk mund ta kompensoj atë që kam humbur"), Tutte - për arsye që ai kishte lexuar ("Kam punuar me mjaft, disa burime, madje janë të paflakur mendimet në kokën time, më duket se nuk janë plotësisht vulgare, për fat të keq, nuk më jepet forma e paraqitur, por dua ta përfundoj siç duhet esenë”), të paktën në sytë e tij (“shokët kërkojnë të mos nënshtrohen në kohë; nënshtrimi do t'i armatosë kundër vetes; mbase edhe ata do të mendojnë se jam duke marrë favore në sytë e autoriteteve”). Edhe në rastin e fundit, faji i Tutte dhe shokëve të tjerë të tij nuk është i njëjtë. Nëse dikush do të vonohej vetëm për arsyet nga të cilat udhëhiqen Thuili dhe Thoutet, nuk do të kishte vonesa masive. Fatkeqësisht, në raste të tilla ndonjëherë duhet të dyshohet për një marrëveshje të ndërsjellë, kur pjesa më e keqe e studentëve shtyp vullnetin e më të mirëve për t'i detyruar ata të bashkohen me radhët e atyre që kanë të meta, duke shpresuar në këtë mënyrë të detyrojnë autoritetet që ose të lënë një shkelje masive të pandëshkuar ose, me një zemër kërcitëse, të ndëshkojnë ata studentë në cilësitë e mira të të cilëve janë mjaft të sigurt. -Natyra diferenciale e ndëshkimit ka për qëllim mbrojtjen e nxënësve më të mirë nga presioni i instinktit të tufës mbi ta nga "shokët" e tyre. VII. Ky sistem synon t'u tregojë studentëve se të gjitha llojet e veprimeve në masë thjesht nuk janë fitimprurëse për ta. Për Julie Urbens, kishte pak përfitim nga fakti që ata i detyruan Tuiles të bashkoheshin me ta dhe i rezistuan me guxim grevës deri në 4 javë: Tuiles u gjobitën vetëm 2.5; Nota mesatare për esetë e tyre dhe një 5 e plotë u kthye në 4.583, gjë që u lejon atyre të qëndrojnë në krye të renditjes si më parë. Gjoba është -15.00. Rezultati mesatar i dobët i Jurbanovit (3.833) bëhet 1. zzz, dhe ata janë të detyruar të largohen nga institucioni. Në këtë, Thuili, nga ana e tij, sheh motivimin më serioz për të përdorur të gjithë ndikimin e tij moral mbi shokët e tij për t'i devijuar ata nga një rrugë e tillë veprimi, e cila mund të ngatërrohet me një arratisje, e cila mund të çojë në pajtimin e kësaj forme ndëshkimi, pasojat e së cilës do të prekin aq rëndë pikërisht më të dobëtit nga të metat. Ata vetë e kuptojnë se, në rast se rezulton se është në të vërtetë e pamundur të dorëzohet e gjithë eseja në kohë e plotë, ata, si më të fortët, kanë për detyrë të jenë korrekt deri në vetëmohim, në interes të të gjithë të tjerëve, në mënyrë që ata pak të tjerët t'i nënshtrohen dënimit sipas sistemit të parë, dhe jo sipas të dytit. VIII. Koeficienti në këtë sistem rritet aq shpejt (nga 1 në javën e parë kthehet në 10 në të katërtën) saqë ata që patën vështirësinë për të dorëzuar një ese me vonesë do të kuptojnë se për veten e tyre - në raste të caktuara - mund të jetë drejtpërdrejt e rëndësishme që eseja e tyre të dorëzohet jo nesër, por sot. Në fund të fundit, asnjëri prej tyre nuk mund të jetë i sigurt se eseja e tyre, në vend të minimumit të pritur 4 3/4, nuk do t'i sjellë raundin 3. Ndërkohë, nëse do të ketë një vonesë prej 4 javësh, kjo do të jetë diferenca midis -2.5 dhe 2000. Pamundësia e llogaritjes është ndoshta puna e pastër - dhe e tmerrshme, e veçantë, e panjohur për një person tjetër. 20-30 ditë pas afatit, do të kulmojë, eliminon mundësinë e çdo spekulimi për vonesë me shpresën për të arritur rezultatin më të lartë për një ese të përpunuar më mirë: spekulatorët rrezikojnë të gjobiten sipas sistemit të dytë, i cili madje jep një raund 5 për një ese. Për një vonesë prej 4 javësh, ajo kthehet në 3.75. Dhe meqenëse sipas sistemit të parë kjo 5 kthehet në 3.00 të rrumbullakët; Atëherë spekulatorët e kuptojnë se spekulimi më i mirë dhe më i besueshëm është të kesh gjithmonë një raund 0 në kolonën e penalltisë. Jo më pak interesante dhe udhëzuese janë dispozitat e zhvilluara nga Vasily Vasilyevich në 1896 në lidhje me organizimin e dëshirueshëm të seancave të trajnimit për studentët e akademisë dhe, në veçanti, në lidhje me esetë e kandidatëve. Në vitin 1896, në emër të autoriteteve më të larta 28, në akademi u formua një komision profesorësh për të zbuluar ndryshimet e dëshiruara në strukturën e jetës akademike. Secili nga anëtarët e këtij komisioni punoi me zell për një çështje kaq jetike për akademinë dhe hartoi projektet e veta. Vasily Vasilyevich, gjithmonë i ndjeshëm ndaj nevojave urgjente të akademisë, mori pjesë aktive në këto vepra, siç tregojnë shënimet e lëna pas vdekjes së tij. Në atë kohë, Sinodi i Shenjtë nuk kishte ndërmend të bënte ndryshime të rëndësishme në organizimin e kurrikulës në akademitë teologjike. Prandaj, komisioni akademik në punën e tij u kufizua në supozime vetëm për ndryshime të vogla në pjesën arsimore dhe për më tepër ato që kishin të bënin me anën disiplinore. Kështu ajo tërhoqi vëmendjen për shqetësimet e mëposhtme në jetën akademike. 1. "Testet e tranzicionit janë ngritur në akademi jo plotësisht në mënyrë të përshtatshme. Përgjigjet e studentëve në përgjithësi janë më se të kënaqshme. Por studentët e arrijnë këtë rezultat me një përpjekje të panatyrshme, duke u përgatitur për provimin në dy ose tre ditët para tij dhe në këtë kohë të shkurtër duke u përpjekur të mësojnë përmendësh gjithçka që kanë lexuar për këtë temë gjatë vitit. Është mjaft e natyrshme që njohuritë e mbajtura në kujtesë për këtë temë gjatë vitit. Ndërkohë, jo vetëm në aspektin thjesht shkencor, por edhe për të zhvilluar qëndrueshmëri morale tek studentët, është e rëndësishme që ata të përgatiten për teste në mënyrë moderne dhe të zotërojnë lëndët e mësuara gradualisht gjatë gjithë kursit akademik. 2. Këshilla për studentët për të përsëritur ligjëratat që kanë dëgjuar gjatë orëve të mbrëmjes, zakonisht përballet me kundërshtimin se studentët nuk kanë kohë të lirë për këtë, pasi ata përdorin orët e mbrëmjes për hartimin e eseve semestrale. Padyshim që këto ese zënë një vend kaq të spikatur në jetën e studentëve, saqë nuk kanë guximin moral të angazhohen seriozisht në kryerjen e detyrave të tjera të tyre derisa të shkruhet eseja e caktuar prej tyre. Thjesht rritja e pikëve për esetë në krahasim me pikët e marra në provime mund t'i shfajësojë studentët nga fakti se esetë e tërheqin ekskluzivisht vëmendjen e tyre. 3. Ndërkohë, për shkak të kushteve thjesht të jashtme, esetë semestrale nuk mund t'i sjellin të gjitha përfitimet e zhvillimit mendor të studentëve, që mund të pritej duke pasur parasysh studimin intensiv të esesë nga studentët. Në kurset e para dhe të dyta në Akademinë Teologjike të Shën Petërburgut, shkencat mësohen kryesisht në histori. Në të njëjtat lëndë caktohen edhe temat për esetë semestrale. Por nuk ka asnjë mënyrë për të diskutuar seriozisht ndonjë çështje historike pa pasur në dorë burime historike. Për temat në lëndët e historisë, studentët kërkojnë libra. Ndërkohë, një bibliotekë akademike rrallë është në gjendje të sigurojë qoftë edhe vetëm 2 kopje të librave të kërkuar për një kurs të tërë - 50-60 persona. Për shembull, nëse natyra e esesë kërkon që studentët të lexojnë disa vepra patristike në origjinal, atëherë biblioteka detyrohet t'i nxjerrë atyre vetëm botime benediktine në folio. Patrolologjia Minh zakonisht përdoret vetëm nga mësuesit akademikë dhe kjo është shumë e këshillueshme; sepse Patrologia u botua në letër me cilësi aq të dobët sa vëllimi, i lexuar me nxitim nga 20 a 30 studentë, do të kthehej pashmangshëm në bibliotekë disi i dëmtuar. Përdorimi i donacioneve të katedraleve (Labbe, Harduin, Mansi) ose botimi i Balandists Acta Sanctorum paraqet të njëjtat vështirësi. Në funksion të këtyre shqetësimeve, është e nevojshme të dalin pak a shumë tema apriori për shkencat historike. Për të cilat mund të shkruani pa lexuar libra. Por përfitimet për zhvillimin mendor nga vepra të këtij lloji nuk janë aspak të padiskutueshme. 4. Studentët aktualisht shkruajnë ese për diplomën e kandidatit në vitin e katërt. Kjo rrethanë i heq mundësinë Akademisë për të demonstruar plotësisht ndikimin e saj shkencor tek studentët e saj, si shkencëtarë të ardhshëm ose të paktën figura letrare. Rishikimi më i detajuar mund të nxjerrë në pah vetëm mangësitë në disertacion, por nuk mund t'i mësojë shkencëtarit fillestar t'i shmangë ato në të ardhmen. Kur këto komente dalin në shtyp, kandidatët për teologji janë tashmë jashtë akademisë. Profesorët e Akademisë nuk kanë mundësi t'u japin atyre detyra thjesht praktike në lidhje me dobësitë e shënuara në disertacione, dhe vetë autorët janë të privuar nga mundësia për të nxjerrë përfitime reale nga udhëzime të tilla, pasi jetojnë larg bibliotekave akademike. 29 Për të eliminuar këto shqetësime, Vasily Vasilyevich, si anëtar i komisionit, zhvilloi ndryshime që formuan tërësisht bazën e raportit të komisionit dhe tani janë me interes historik. Për të rregulluar rrjedhën e studimeve në akademi, ai gjeti të dëshirueshme këto ndryshime: 1. “Të caktohen esetë semestrale për studentët e vitit të parë dhe të dytë për një periudhë jo më shumë se një muaj secili (përkatësisht, eseja e parë për muajin shtator, e dyta për muajin tetor dhe e treta nga 10 janari deri më 10 shkurt), në mënyrë që studentët të përdorin kohën e lirë nga shkrimi i esesë për të zotëruar lëndët që u mësohen. 2. Në muajin dhjetor, kontrolloni përkohshmërinë dhe suksesin e studimeve të studentëve në lëndët akademike. Për këtë, mësuesi i çdo lënde, në prani të një asistenti, duhet të pyesë çdo nxënës. 3. Për studentët që i përgjigjen këtij testi verifikues në mënyrë të kënaqshme, Këshilli vlerëson pikët që kanë marrë si përgjigje me gojë në provim. Në testet e transfertave në fund të vitit akademik, këta studentë japin përgjigje vetëm nga ajo gjysmë e lëndës që është lexuar në gjysmën e dytë të vitit (nga janari deri në prill). 4. Përkundrazi, studentët që nuk i përgjigjen testit të verifikimit në mënyrë të kënaqshme i nënshtrohen provimit në fund të vitit akademik në të dy gjysmat e vitit akademik. 5. Studentët shkruajnë ese për gradën kandidat për teologji gjatë vitit të tretë akademik. dhe 6. Në vitin e katërt, studentëve përveç dëgjimit të ligjëratave për ato lëndë që kërkohet të lexohen në këtë lëndë, u caktohen orë të veçanta nën drejtimin e mësuesit në lëndën në të cilën kanë shkruar ese për gradën kandidat për teologji në vitin e tretë, ose me lejen e Këshillit - në ndonjë lëndë tjetër”. Në një shënim shpjegues për këto dispozita, Vasily Vasilyevich shkroi: “Pika e pestë është e lidhur ngushtë me pikën e gjashtë. Vetëm disa kandidatë për teologji shkruajnë ese për gradën Master të Teologjisë. Nuk mund të thuhet e njëjta gjë për këtë lloj veprimtarie letrare, si bashkëpunime në revista, etj. Artikuj të një vëllimi apo tjetër, shkencor në një shkallë apo në një tjetër, janë shkruar nga shumë studentë të akademisë. Mbizotërimi sasior i artikujve ndaj librave kontribuon në faktin se janë revistat ato që janë treguesi ynë i produktivitetit teologjik në një epokë të caktuar. Akademia nuk mund ta konsiderojë indiferente ndaj vetes nëse nxënësit e saj, pa paraqitur në gjykimin e saj disertacionet e tyre, nëpërmjet bashkëpunimit të tyre në botime periodike kontribuojnë në përmirësimin ose, përkundrazi, në shijen shkencore të lexuesve. Ndërkohë, në rendin ekzistues, akademisë i hiqet mundësia për të demonstruar plotësisht ndikimin e saj tek studentët e saj pikërisht si figura të ardhshme letrare. Në këtë drejtim, ata janë lënë pothuajse gjithmonë në duart e tyre. Esetë semestrale nuk çojnë – në këtë drejtim – drejt qëllimit. Nisur nga numri i madh i tyre, mësuesi që i lexon nuk ka mundësi të shprehë mendimin e tij për to përveçse duke caktuar një pikë dhe disa shënime lakonike mbi to. Shqyrtime të hollësishme janë shkruar për disertacionet e kandidatëve. Por autorët e këtyre veprave njihen me këto recensione edhe kur vetë u privohet mundësia për t'i përdorur ato për vetëpërmirësimin e tyre. Në këtë kohë ata tashmë janë larg akademisë dhe biblioteka akademike shpesh është plotësisht e paarritshme për ta. Nga rishikimet ata mësojnë se cilat aspekte të përvojës së tyre të parë të kërkimit shkencor nuk ishin plotësisht të kënaqshme. Por ata nuk marrin udhëzime praktike nga askush se si të eliminojnë (ose të zbusin) mangësitë në punën e tyre. Nëse hulumtimi i kandidatit është shkruar gjatë vitit të tretë, atëherë çdo mësues do të ketë mundësinë të: a) të ndihmojë në eliminimin e mangësive të rastësishme të disertacionit duke i caktuar ushtrimet e duhura autorit të tij; dhe b) për të sqaruar atë që mbeti e paqartë për autorin e disertacionit, pavarësisht nga studimi njëvjeçar i çështjes, duke i ofruar atij ose kërkime të lidhura drejtpërdrejt me këtë aspekt ose, në mungesë të tyre, leximet e tij mbikëqyrëse.” Duke u nisur nga ideja e paprekshmërisë së status quo-së aktuale akademike, duhet pranuar se masat e hartuara nga Vasily Vasilyevich mund të plotësonin fare mirë nevojat imediate të jetës akademike dhe komisioni nuk mund të bënte asgjë më shumë se kaq. Nëse do të zbatoheshin këto masa, veçanërisht në lidhje me esetë e kandidatëve, atëherë akademitë do të ishin shkolla më e mirë shkencore. Studentët që shkruajnë ese për kandidatët do të hynin domosdoshmërisht në një marrëdhënie më të ngushtë me profesorin që dha temën që ata zgjodhën. Vasily Vasilyevich në projektin e tij shpresonte që "kjo afërsi morale midis një studenti dhe një profesori do të forcohet më tej gjatë njohurive speciale në vitin e katërt dhe do të çojë në një ndikim moral të dobishëm të profesorëve tek studentët, për manifestimin e të cilit rrjedha e zakonshme e jetës akademike ofron mjaft arsye, sepse një marrëdhënie konsiston vetëm në faktin se dikush shfaqet në klasë, për të dëgjuar dhe për të dhënë leksione të tjerët. në një karakter formal, zyrtar dhe kjo nuk mund të mos reflektohet në një farë mënyre në tonin e përgjithshëm të jetës së studentëve. Këto klasa speciale për studentët e vitit të katërt, të fokusuara në grupe të caktuara lëndësh në lidhje me esenë e kandidatit që kanë shkruar në vitin e tretë dhe të përbëra nën drejtimin e profesorit të tyre, do të kishin gjithashtu rëndësinë praktike që do t'u jepnin studentëve mundësinë të studionin dhe vlerësonin në mënyrë të pavarur literaturën arsimore dhe shkencore për ato lëndë që do të përfshiheshin në grupin e tyre dhe do t'i përgatisin këta studentë për arsimin fetar. Në çdo institucion arsimor, gjendja e bibliotekës ka një rëndësi të madhe për suksesin e veprimtarive arsimore dhe shkencore. Për akademitë teologjike, biblioteka është një nga mjetet më të rëndësishme për forcimin e veprimtarisë së saj shkencore. Ky, si të thuash, është stomaku i akademive: gjendja e tij është e mirë, koka funksionon mirë; dhe anasjelltas: varfëria dhe zbrazëtia e saj paralizojnë veprimtarinë edhe të forcave më të talentuara. Prandaj, shqetësimi për rimbushjen dhe përmirësimin e bibliotekave akademike ka qenë dhe vazhdon të jetë gjatë gjithë jetës së akademive tona një nga funksionet më të rëndësishme të veprimtarisë së këshillave akademike 30. Në veprat e tij mbi çështjet e jetës së brendshme të Akademisë, Vasily Vasilyevich tërhoqi vazhdimisht vëmendjen për rëndësinë e çështjeve të bibliotekës. Duke mos humbur asnjëherë rastin për të folur për këtë gjatë kryerjes së detyrave, ai ndonjëherë hynte në mënyrë të pavarur në Këshillin Akademik me shkresa për këto çështje. Kështu, në vitin 1898, kur midis studentëve të akademisë kishte disa sirianë natyralë lindorë nga brigjet e Urm-it, dhe biblioteka akademike, e cila nuk ishte aspak e pasur me vepra në gjuhën siriane, doli të ishte plotësisht e papërgatitur për kërkesat e këtyre studentëve, Vasily Vasilyevich jo vetëm që ngriti një pyetje të veçantë për gjetjen e një huamarrjeje të shtypur në gjuhën siriane (në gjuhën e lashtë) skriptin për bibliotekën, por edhe hartoi një listë të literaturës shkencore për ta dhe tregoi mënyrat më praktike dhe ekonomike për ta përvetësuar atë. Shtysa për këtë ishte konsiderata e mëposhtme, siç shkruan ai vetë në shënimin e tij drejtuar këshillit të akademisë: "Në mesin e sirianëve të ribashkuar me Kishën Ortodokse, ka një dëshirë të dukshme për të kryer shërbime hyjnore sipas ritit rus ortodoks në gjuhën novosirsk. Natyrisht, në personin e dëgjuesve tanë, ne kemi të bëjmë me përkthyesit e ardhshëm të riteve tona liturgjike në gjuhën Novosirsk. Detyra e akademisë do të jetë e mundur për ta bërë këtë detyrë të lehtë si festat e ardhshme. Nuk është aspak e lehtë, si për nga mosha, ashtu edhe për nga trajnimi i tyre i mëparshëm, nuk u jep atyre ndonjë shpresë për t'u bërë njohës të kënaqshëm të gjuhës greke. Kjo shpjegon rëndësinë që ka gjuha e vjetër siriane në këtë çështje. Termini technici i greqishtes bizantine dhe shprehjet karakteristike të gjuhës kishtare në shkrimin e lashtë sirian përçohen - për aq sa është e mundur përgjithësisht - në mënyrë shumë të kënaqshme nga kuptimet përkatëse siriane, madje edhe vetë pasaktësitë e këtyre zëvendësimeve janë të rëndësishme në kuptimin që tregojnë pafuqinë e kësaj gjuhe, e cila është e dukshme dhe tani e rremë. Dhe kalimi nga fjalori i vjetër Sirian në atë Novosirsk është, natyrisht, më pak i vështirë sesa nga sllavishtja në Novosirsk. Prandaj, është shumë e dëshirueshme që studentët tanë brenda mureve të akademisë të kenë mundësinë të forcojnë dhe përmirësojnë njohuritë e tyre për gjuhën e vjetër siriane 31 . Fatkeqësisht, aktivitetet e këshillave akademike në lidhje me bibliotekat e tyre shpesh ndërlikohen nga pamjaftueshmëria e fondeve të personelit të bibliotekës. Me këto shuma nuk është e nevojshme të blihen të gjithë librat e nevojshëm për nevojat e akademisë. Gjetja e masave për të bërë reduktimet sa më të mundshme duke plotësuar këto nevoja pa kompromentuar punën akademike është një nga shqetësimet e bezdisshme. Në 1879, kur Vasily Vasilyevich ishte ende student i vitit të katërt, përvoja zbuloi pamjaftueshmërinë e fondeve ekzistuese në akademi për të blerë të gjithë librat e dëshiruar nga mentorët individualë, gjë që bëri që Këshilli i Akademisë të ftonte të gjitha departamentet të merrnin pjesë në përzgjedhjen e librave më të nevojshëm për bibliotekën 32 . Në 1898, çështja e bibliotekës u ndërlikua aq shumë sa që Këshillit të Akademisë madje iu desh të pezullonte arkën e librave në bibliotekën akademike deri në 1899, 33 dhe Vasily Vasilyevich, i cili në atë kohë ishte në komisionin e auditimit për bibliotekën, duhej të punonte, në emër të Këshillit, për çështjen e rregullimit të arkës së librave akademikë në bibliotekë. Rezultatet e këtyre punimeve të përbashkëta të Vasily Vasilyevich me një anëtar tjetër të komisionit tashmë janë botuar në revistat e Këshillit të Akademisë 34. Prandaj, këtu paraqesim vetëm disa prej tyre, në të cilat shprehet pikëpamja themelore e Vasily Vasilyevich për çështjet e bibliotekës akademike: “Kur monitoron raportet e mësimdhënies, Këshilli rrjedh nga pozicioni i mëposhtëm: Akademia është e detyruar t'i pajisë mësuesit me vlerësimet më të mira të burimeve për lëndët përkatëse, librat përkatës ad instar fontium, por shtesat, d.m.th., paterica për të gjymtuarit, mësuesit duhet të blejnë me shpenzimet e tyre. bibliotekë, botoi penën e autoriteteve të shkencës dhe duke shënuar një lëvizje të caktuar progresive në të, veçanërisht veprat që zakonisht quhen "Epochenmachend", "bërja e epokës", libra të këtij lloji, edhe nëse janë të shtrenjta, lejohen të blihen përsëri, në botime të korrigjuara dhe të plotësuara, vetëm nëse mësuesi është i bindur se këto korrigjime dhe shtesa janë domethënëse ose thelbësore. Por fondet akademike Këshilli i shpenzon jashtëzakonisht me kursim për blerjen e botimeve dytësore dhe të lira, nëse nuk vërtetohet se në veprat e këtyre figurave të vogla janë shprehur teza të reja, se këto shifra të parëndësishme përfaqësojnë një drejtim të veçantë shkencor etj., atëherë këta libra blihen sipas rregullit shkencor: ut et fltera pars audiatur “35. "Këshilli nuk duhet të inkurajojë ndjekjen e plotësimit të literaturës për ndonjë çështje të veçantë. Një përzgjedhje e tillë e "çdo gjëje të shkruar" konsiderohet një zbukurim i bibliotekave private, sepse në shtëpi pronari i bibliotekës ka çdo të drejtë të jetë amator. Por në një bibliotekë akademike një plotësi e tillë do të duhej të konsiderohet si një disavantazh. Është absolutisht e pashmangshme kjo e shtypur dhe e plotë, veçanërisht nën flamurin. e re, përfundon në biblioteka, një varg programesh, broshurash dhe librash të trashë, por pa ndonjë rëndësi shkencore dhe prej kohësh janë të denja vetëm për t'u harruar bosh, ose një fizionomi e caktuar shkencore ose avantazhe të detyrueshme (përsa i përket tërësisë materiale dhe natyrës shkencore të habitusit të përgjithshëm), në krahasim me veprat e fituara tashmë në biblioteka. Kjo veto duhet të shpërndahet veçanërisht energjikisht në rastet kur një tubim i tillë drejtohet drejt një çështjeje që lidhet vetëm me lëndët që mësohen në akademi” 36. “Një bibliotekë akademike nuk duhet të tundohet kurrë të luajë rolin e një mbrojtësi të arteve. Ky rol është krejtësisht përtej buxhetit tonë. Prandaj, aplikimet dhe blerjet e këtij apo atij libri në shumë kopje duhet të kalojnë përmes vrimës së gjilpërës përpara se të marrin lejen e Këshillit. Është e qartë se kjo dispozitë nuk mund të zbatohet kur bëhet fjalë drejtpërdrejt për tekstet shkollore” 37. "Nuk është i mundur asnjë reduktim i shpenzimeve për çështjen e revistave. Në këtë pikë, ne nuk kemi aspak luks, por ndoshta varfëri të pastër, mezi e përputhshme me mirësjelljen që kërkohet drejtpërdrejt nga një institucion i arsimit të lartë. Tashmë po ia mohojmë vetes shumë gjëra. Mjafton të theksojmë se botimet e Akademisë së Shkencave nuk janë të famshme në Akademinë e Shkencave të Berlinit, Vinien. revista për klasike Nuk ka edhe organe të tilla mbi studimet orientale si Leukocyte Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Geselschaft, si dhe gazeta pariziane Asiatique Por botimet e përmendura i kushtohen studimeve orientale në përgjithësi dhe në vazhdimësi të këtyre punimeve mbi Egjiptin. Ndoshta koha është shumë afër kur departamentet akademike të përfshira në studimin e Dhiatës së Vjetër nuk do ta njohin më si të mundur të bëjnë pa një ekstrakt nga Zeitschrift për Assyriologie und verwandte Gebiete? "Ne jetojmë në një epokë kur libri është ngecur nga presioni i botimeve në kohë. Një fakt thellësisht për keqardhje; por ne nuk kemi fuqi për ta eliminuar atë. Vështirë se është e mundur të argumentohet kundër faktit se më i vlefshmi në shkencë tani shfaqet më rrallë në libra, më shpesh në revista - dhe kjo është për shkak se revista Verleger është një përpjekje e dyfishtë shkencore e pastër "ekstraktive" e saj: ndjenjën e detyrës shkencore të autorit shkencor të artikullit dhe ndjenjën e detyrës shkencore si redaktor i revistave shkencore Në një kohë të tillë, kursimi i buxhetit për revistat vështirë se lejohet. 38 "Numri normal i të gjithë studentëve në Akademinë Teologjike të Shën Petersburgut është 120 persona, numri aktual është 240. Kur shikojmë nga këndvështrimi i bibliotekës akademike, do të jetë e pamundur të mos e njohim pakujdesinë e madhe historike të kësaj përtej rritjes normale të ciues akademikëve tanë. Akademitë nuk janë universitete. Absolutisht të gjithë studentët janë të detyruar të shkruajnë një diplomë mësuesi. shpikin tema për ese edhe përtej nevojës reale për përpunimin e tyre shkencor: dhe biblioteka duhej të furnizonte libra, dhe ishte biblioteka që nuk mori asnjë “kompensim” për faktin se numri i studentëve në akademi ishte dyfishuar tashmë. Akademia në vetvete ishte ose jo largpamëse, ose aq humane, sa nuk kishte guxim të zbatonte masa që nga çdo bursë e sapokrijuar, të paktën 10 rubla në vit të shkonte për forcimin e buxhetit të bibliotekës sonë. Ndërkohë, në parim, mund të supozojmë se çdo student që shkruan një Ph.D. disertacioni i kushton bibliotekës mesatarisht të paktën 10 rubla. Kështu, deri në 600 rubla duhet të ndahen çdo vit për këtë artikull të veçantë të shpenzimeve. Dhe këtë zë duhet ta shohim pikërisht si një zë të veçantë, sepse mund të parashikohet se mund ta pasurojë bibliotekën tonë akademike me vepra me vlera mjaft problematike – libra që një profesor nuk do t’i blinte për vete, sepse merita e tyre shkencore është disi mesatare: por prandaj këta libra nuk mund të jenë një test i mirë për mprehtësinë kritike të studentëve. Ndonjëherë, në raste të tilla, është e nevojshme të blini broshura të vogla dhe botime të lira, sepse ato janë të nevojshme për plotësinë e disertacionit ose kursejnë kohë të çmuar për studentin.” 39 Veprimtaritë e Vasily Vasilyevich për çështjet e jetës së brendshme të akademisë kishin të bënin gjithashtu me seminaret teologjike, të cilat, sipas qëllimit të ekzistencës së tyre, kanë lidhjen më të ngushtë me akademitë teologjike. Në akademitë teologjike hyjnë vetëm studentët nga seminaret teologjike; dhe vetë akademitë, nëpërmjet ish-studentëve të tyre, thirren që t'u ofrojnë një arsim të përgjithshëm studentëve të tyre të ardhshëm. Prandaj, në edukimin e klerit, suksesi i studimeve akademike varet padyshim nga shkalla e bashkërendimit të programeve të kurseve të seminarit me rregulloret akademike. Sa më i lartë të jetë zhvillimi i përgjithshëm i atyre që hyjnë në akademi, aq më i suksesshëm është arsimi special teologjik shkencor në akademi. Sa më i lartë të jetë zhvillimi i përgjithshëm i atyre që hyjnë në akademi, aq më i suksesshëm është arsimi special teologjik shkencor në akademi. Prandaj, asnjë nga reformat arsimore nuk mund të bëjë pa u bërë thirrje akademikëve për të marrë pjesë në rishikimin e programeve seminarike dhe nuk mund të anashkalojë çështjen e përshtatjes së tyre me formulimin e mësimdhënies akademike. Në vitin 1884, kur u futën statute të reja në institucionet arsimore fetare, figurave akademike u kërkuan, në të vërtetë, të rishikonin programet në lëndët e kursit të seminarit, dhe nga disa të hartonin të reja - dhe t'i afronin ato në përputhje me ndryshimet e paraqitura nga statuti i vitit 1884. Një nga arsyet motivuese për këtë ishte lidhja e ndërsjellë mes akademive dhe seminareve, në monitorimin e drejtimit dhe ecurisë së pjesës arsimore në seminaret teologjike (karta e akademive teologjike § 81, seksioni 6, paragrafi 8 dhe shënimi shpjegues i statutit, f. 42–45). Por në praktikë, kjo lidhje nuk u shfaq gjatë gjithë ekzistencës së statuteve të institucioneve arsimore fetare në 1884 dhe u kufizua vetëm në rishikimin e programeve dhe mbështetet nga vëzhgimet akademike për suksesin e mësimdhënies seminarike, të zbuluara nga ata që hynë në akademi gjatë provimeve pranuese. Duke kujtuar këtë lidhje, e cila u shfaq në 1884 në rishikimin e programeve të seminarit nga figura akademike, ne e konsiderojmë jo të tepërt, veçanërisht duke pasur parasysh çështjen tashmë urgjente të një rishikimi të ri të këtyre programeve, të citojmë këtu veprat e Vasily Vasilyevich mbi rishikimin e tij të programit mbi historinë e përgjithshme të kishës për seminaret teologjike. Ndërsa ishte ende një profesor asistent në 1884, Vasily Vasilyevich bëri komentet e mëposhtme mbi programin mbi historinë e përgjithshme të kishës për seminaret teologjike 40: 1. "Sipas statutit të vitit 1867, në seminaret teologjike u caktuan 6 orë mësimore javore për mësimin e historisë së përgjithshme të kishës. Statuti i ri i seminareve teologjike për mësimin e shkencave të historisë së kishës cakton 12 mësime javore. Shpërndarja e tyre midis degëve individuale të historisë së kishës nuk tregohet as në planin e statutit, por as në statutin e lëndëve akademike. as nisja nuk synon të zvogëlojë numrin e mësimeve për historinë e përgjithshme të kishës, atëherë mund të supozojmë se mbetet i njëjtë, d.m.th., në 5 mësime (në klasat III dhe IV), një tjetër nga tre mësimet e caktuara në klasën V do të shtohet për të mësuar historinë e përgjithshme të kishës nëse kursi i historisë së përgjithshme të kishës mbetet i njëjtë me 6 mësime javore, atëherë arsyeja e eliminimit të këtij programi shkencor. 2. Në fakt, prezantimi i kësaj lënde në seminare përcaktohet jo vetëm nga programi, por edhe nga zbatimi i saj. Testet e pranimit në Akademinë Teologjike të Shën Petërburgut në 1881 treguan se mezi gjysma e seminareve e kryen programin deri në fund, dhe më pas me shkurtime të konsiderueshme arbitrare. Kjo me sa duket tregon se programi është shkruar në librin shkollor të E. Smirnov në një format kaq të gjerë 41 saqë shkurtesat në të bëhen të dëshirueshme. 3. Mund të parashikohet që sipas kartës së re nevoja për këto reduktime do të bëhet më e fortë. aa) Më parë, historia e kishës studiohej njëkohësisht me teologjinë dogmatike dhe mësuesi i së parës mund të mbështetej në një farë mase në shpjegimet paralele të mësuesit të dogmatikës. Për shembull, studentët që janë familjarizuar me shprehjen e saktë të dogmës ortodokse në detajet e saj, të cilët kanë studiuar ekspozita tekstuale shembullore të dogmës së Shën Trinisë dhe Mishërimit, pa shumë vështirësi, përvetësuan detajet e historisë së kishës që tashmë ishin të kuptueshme për ta, nuk kishte nevojë për shpjegime intensive se çfarë kuptimi dhe domethënieje kishin sistemet e veçanta të Aphysis, Nestoranno. Të gjitha këto sqarime tani do të bien tërësisht në përgjegjësinë e mësuesit të historisë së kishës. bb) Më parë, historia e përgjithshme e kishës studiohej nga nxënës të klasës së pestë, të cilët kishin përfunduar tashmë një kurs në shkencat filozofike që ishte mjaft serioz për një shkollë të mesme. Tani studentët do të fillojnë të studiojnë periudhën e lashtë të historisë së kishës në të njëjtën kohë kur fillojnë të studiojnë logjikën dhe do ta përfundojnë atë përpara se të fillojnë të mësojnë psikologjinë dhe bazat fillestare dhe një histori të shkurtër të filozofisë. Nuk duhet mbivlerësuar rëndësia e studimit të filozofisë nga ana materiale, megjithëse edhe ajo ka çmimin e saj. Për shembull, faqja 10 (ed. 1880) e librit shkollor u shkrua me supozimin e padyshimtë se studentët tashmë janë njohur me një histori të shkurtër të filozofisë. Fenomene të tilla si gnosa, si një drejtim i lashtë shkencor teologjik Aleksandrian, janë më të lehta për t'u kuptuar dhe asimiluar më qartë kur njihen me neoplatonizmin. Për të kuptuar sistemet heretike si Arianizmi, për të kuptuar mosmarrëveshjen mesjetare midis nominalistëve dhe realistëve, filozofia mund të shërbejë si një propagandë e mirë. Në çdo rast, një mësues mund të përdorte materialin filozofik për të shpjeguar fenomenet kishtare-historike vetëm në një masë modeste. Por rëndësia formale e shkencave filozofike në kuptimin e një mjeti zhvillimor mbetet në fuqi të plotë. Një nxënës i klasës së pestë nuk mund të mos konsiderohet më i pjekur mendërisht se një nxënës i klasës së tretë: nuk do të ishte e drejtë t'i parashtroheshin kësaj të fundit të njëjtat kërkesa që iu paraqitën me të drejtë të parës. Një libër shkollor i historisë së kishës për një nxënës të klasës së pestë nuk paraqiste të njëjtat vështirësi për zotërim siç mund të paraqiste për një nxënës të klasës së tretë. Përfundimi nga kjo është se tani mësuesi do të kalojë më shumë kohë në shpjegimet më të zakonshme se më parë; se, pra, shkurtesat në tekst janë të dëshirueshme, qoftë në formë thjeshtimi (kur hiqen detajet e vështira), ose thjesht për të kursyer kohë. 4. Shkenca e teologjisë krahasuese, e sapo futur në kursin e seminarit, nuk mund të mos ndikojë në formulimin e historisë së përgjithshme të kishës. Me një mësim në javë, kjo shkencë mund të mos marrë përsipër të ofrojë plotësisht argumentimin e saj historik dhe të shprehë dëshirën që në historinë e kishës t'u kushtohet vëmendje e veçantë atyre pikave që janë me interes për vlerësimin e besimeve heterodokse. një desideratum i tillë duket edhe më i drejtë, sepse në interes të vetë historisë së kishës, është e rëndësishme të kuptohet plotësisht një fenomen i tillë si qilarja romake. Ndërkohë, kjo pyetje është ngritur mjaft dobët në tekstin shkollor. Precedentët e qilarit në shekujt II dhe III nuk përmblidhen vetëm në një paragraf, por ato vlerësohen dhe theksohen në vendet e tyre. Por në periudhën e dytë, kapitulli: “Panish pretendon për epërsi në kishë” (32) rezulton të jetë pa ngjyrë, nëse e krahasojmë me ata paragrafë thelbësorë që lexohen për këtë çështje në kurset e huaja të historisë së kishës (Kurtz, Schaff). Prandaj, në këtë pikë, ajo që është e dëshirueshme nuk janë shkurtesat në tekst, por shtesa domethënëse në të. 5. Karta e re prezanton shkencën e historisë biblike. Shfaqja e tij në kursin e seminarit premton kursime të konsiderueshme në kohë për historinë e përgjithshme të kishës. Historia e Dhiatës së Re në librin shkollor të Smirnovit zë 84 faqe (4–89, §§5–40). Me atribuimin e këtij seksioni historisë biblike, së cilës i përket sipas burimit të saj dhe renditet në "Përvijimin e historisë biblike të Kishës" autoritare, këto 80 faqe mund të shkurtohen 8 herë dhe, në formën e një eseje vërtet koncize, 42 të kombinuara me pjesën tjetër - gjysmën e dytë të historisë së kishës. Dhe kjo do të jetë e dobishme për shkakun: në historinë e epokës apostolike, hartuesi i tekstit ndonjëherë është i gjerë vetëm sepse ai merr një grusht informacionesh nga kohët e mëvonshme. 6. Pikat e kontaktit midis historisë së përgjithshme të kishës dhe liturgjisë meritojnë gjithashtu vëmendje të veçantë. Nëse në këtë shkencë të fundit synohet t'i jepet një vend i gjerë elementit arkeologjik, atëherë është e dëshirueshme që detajet e këtij lloji (§§ 68–71 i botimit të parë dhe §§ 33–36 i të dytit), meqenëse ato propozohen të përsëriten në faqet e liturgjisë, të sillen në minimum, në një tekst shkollor të kishës. 7. Shkurtesat e mëtejshme në tekst janë gjithashtu të dëshirueshme. Por nuk është e mundur të identifikohen në vetë program pikat që duhet të eliminohen. Detyra është të sigurohet një tekst më konciz për tekstin shkollor pa shkurtuar programin. Në lidhje me këtë, le të tërheqim vëmendjen në vendet e mëposhtme: a) A flet autori me shumë hollësi për përhapjen e krishterimit midis popujve të Evropës Perëndimore (gjysma e dytë e § 5 § 45 të numrit të dytë)? b) A i meritojnë papët e periudhës së turpshme të viteve 883-1046 dy faqe në tekst? c) A nuk do të ishte më e leverdishme t'i nënshtrohej § 21 e botimit të tretë një reduktim të fortë? Në përgjithësi, duket e dëshirueshme që kur bëhen shkurtesa, të mos anashkalohen detajet faktike - ato madje mund të lehtësojnë memorizimin, por frazat, ndonjëherë mjaft të thukëta. Por, duke respektuar faktet, është i nevojshëm verifikimi i rreptë i tyre: çdo gjë e gabuar, e paqëndrueshme, por e paraqitur si fakt, duhet të eliminohet nga teksti shkollor. Dhe kjo do të japë një kursim të caktuar në vend dhe kohë. 8. Ne vijmë nga propozimi që statuti i ri ofron vetëm 6 mësime në javë për mësimin e historisë së përgjithshme të kishës. Por një shpërndarje tjetër është gjithashtu e mundur: ndoshta, kur krahasohen programet e degëve të tjera të historisë së kishës, ato nuk do të kërkojnë më shumë se 5 mësime. Mësimi i shtatë për historinë e përgjithshme të kishës është i dëshirueshëm edhe me ato shkurtesa që janë bashkangjitur më sipër. Nëse do të arrihej një kursim i konsiderueshëm i kohës, kjo tepricë mund të përdorej për të rimbushur pjesën patriotike të tekstit shkollor. Në formën e tanishme, ai nuk thotë asgjë, për shembull, për Shën Epifanin e Qipros, ndonëse në vende të tjera (fq. 161, 342) bëhen referenca për të. Historianët e kishës Sokrati, Sozomeni dhe Evagrius nuk përmenden me emër, për të mos përmendur shkrimtarët e kronikës dhe historiografinë kishtare latine. 9 . Ndryshimet e propozuara më sipër, për sa i përket programit, përbëhen nga sa vijon: A) Hyrje në shkencë: (§§ 1 – 4) pa ndryshime. Periudha e parë: nga përhapja e parë e kishës gjatë kohës së apostujve deri në triumfin e saj mbi paganizmin nën Konstandinin. (34 – 313); natyra e kësaj periudhe (§ 13). Kapitulli I. Përhapja e Kishës. 1) Gjendja politike dhe morale e paganëve dhe hebrenjve, si kusht i favorshëm për konvertimin e tyre në Krishtin. 2) Përhapja e krishterimit nën apostujt (metoda e përhapjes - udhëtimet apostolike; bëmat e Apostullit Pal dhe apostujve të tjerë; vëllimi i përhapjes, arsyet e suksesit) (§§ 14 - 19, 23). 3) Përhapja e krishterimit pas apostujve (metoda e përhapjes) në Azi-Afrikë-Evropë (§ 41). 4) Persekutimi i kishës nga hebrenjtë. Fundi i tyre: shpërndarja e hebrenjve (§ 20). 5) Persekutimi i kishës nga paganët (arsye persekutimi) nën perandorët: Neroni, Domitian, Trojan etj. (§§ 21, 22, 42 – 47). 6) Sulmet ndaj të krishterëve nga filozofia pagane (§§ 48, 49). 7) Apologjet (§ 50). Kapitulli III. Mësimi kishtar. 1) Burimi i doktrinës së kishës së Dhiatës së Re është kanuni dhe tradita (§§ 24, 57). 2) Dogmat private të zbuluara nga kisha. Simboli (§§ 25, 57 fundi, 58). Kapitulli IV. Herezi dhe mësime të rreme. 1) Origjina e tyre (§ 38). 2) heretikët judaizues (§ 39). 3) Gnosticizmi. Origjina dhe personazhi i tij kryesor (§§ 40, 51). Gnostikët e Epokës Apostolike (§ 40), Aleksandrian dhe Sirian (§ 52). 4) Manikeizmi (§ 53). 5) Montanizmi (§ 55). 6) Monarkianët (§ 54). 7) Kiliazma (§ 56). Kapitulli V. Shkrimi teologjik dhe shkenca. 1) Burrat apostolik, krijimet e tyre (§ 26). 2) Shkenca teologjike e kohëve pas apostolike; përfaqësuesit e saj (§ 59). Kapitulli VI. Struktura dhe menaxhimi i kishës. 1) Laikët dhe klerikët (§ 27). 2) Dhuratat dhe shërbesat e jashtëzakonshme në epokën apostolike (§ 28). 3) Shkallët e hierarkisë së përhershme: peshkopë, presbiterë dhe dhjakë (§§ 29, 60). 4) Pozicionet e kishës johierarkike: dhjakonë, nëndhjak, lexues, këngëtarë, akolutë, ekzorcistë, sotiarë (§§ 29, 61). 5) Zgjedhja dhe shugurimi i klerit; statusi i tyre martesor dhe metodat e mbajtjes (§ 62). 6) ndarja e kishës në dioqeza dhe famulli. Bashkësi e ndërsjellë midis kishave. Katedralet; prototipi i tyre është këshilli apostolik (§§ 64, 65, 31, 30). 7) Fuqia e metropolitëve. peshkopët romakë; pretendimet e tyre për supremaci (§ 66). Kapitulli VII. Adhurimi, dekanati (disiplina) dhe jeta e krishterë. 1) natyra e adhurimit të Dhiatës së Re; pjesët përbërëse të tij (§§ 33, 69). 2) Vendet e shenjta (§§ 34, 68). 3) kohë të shenjta. Mosmarrëveshjet për kohën e festimit të Pashkëve. Kreshma fillon të shtunën në perëndim (§§ 36, 71, 72). 4) Kryerja e sakramenteve. Mosmarrëveshje për pagëzimin e heretikëve (§§ 35, 70). 5) Disiplina e kishës në lidhje me pranimin e të rënëve. Skizma kundër disiplinës kishtare: Hippolyta në Romë, Novata felicissima në Kartagjenë, Novatian në Romë, Melitia në Egjipt (§§ 37, 73). 6) Jeta e të krishterëve (§§ 34, 74, 75). § 32 i tekstit shkollor në periudhën e dytë: “Përpjekjet për pretendimet papale për supremaci” duhet të mbulojë titujt e mëposhtëm: 1) Peshkopi i Romës. Bazat historike të pozitës së tij të lartë (qëndrimi ndaj pushtetit laik). Katedralja e Orelatës 314 Katedralja e Sardikës 343 Pamje e Leo V. mbi primatin e apostullit. Pjetri dhe peshkopët e Romës. 2) qëndrimi ndaj selisë romake të kishave private në Perëndim. Kishat autoqefale. Lufta e kishës galike kundër pretendimeve romake (rasti i Calidonius). Lufta e kishës afrikane kundër pretendimeve romake (rasti i Apiarius). 502 Pyetje për “tre kapitujt”. 3) Lidhja me selinë romake të kishave të lindjes. Julius dhe Këshilli i Antiokisë 341 Damaz dhe Basili V. Koncili Ekumenik i vitit 381 në Kostandinopojë dhe qëndrimi i Romës ndaj dekreteve të tij. Celestine I dhe Leo V. me marrëdhëniet me lindjen. Rasti i Akakios i Kostandinopojës; Pikëpamja e Gelasius për autoritetin e romakëve shih. Vigilius. Titulli “ekumenik” dhe Gregory V. Honorius dhe pasardhësit e tij. Epoka e ikonoklastëve. 4) Fillimi i pushtetit të përkohshëm të papëve. Në kapitullin 2 të epokës së dytë, B, të seksionit të dytë të periudhës së fundit (faqe 18 e programit), shtesa e mëposhtme është e nevojshme: "4) Këshilli i Vatikanit. 5) Katolikët e Vjetër; marrëdhëniet e tyre me Kishën Ortodokse dhe Episkopale. 6) Informacion për veprimet e misionarëve latinë." I gjithë edukimi teologjik në institucionet tona arsimore fetare bazohet në mësimin e gjuhëve klasike. Përveç rëndësisë së tyre pedagogjike, këto gjuhë më të pasura në botë janë gjuhët më të shenjta të të gjithë kishës së krishterë. “Të dyja gjuhët klasike, veçanërisht greqishtja, ishin të destinuara të bëheshin një instrument për përhapjen, vendosjen dhe zhvillimin e brendshëm gjithëpërfshirës të krishterimit, kështu që pa këto gjuhë është e pamundur të kesh akses të drejtpërdrejtë në burimet e doktrinës, mësimdhënies dhe adhurimit të krishterë” 43. Të mos flasësh këto gjuhë do të thotë të largohesh nga thesaret e pasura të baballarëve, lutjeve dhe veprave të tyre të përgjithshme të shën. burime të historisë bizantine, njohja me të cilat në origjinalet është një domosdoshmëri si për studiuesit e ditur, ashtu edhe për pastorët e shenjtë. Dhe në çështjen e arsimit të përgjithshëm, pa njohuri të gjuhëve, vështirë se është e mundur të studiohen edhe gjuhët tona amtare - rusishtja dhe sllavishtja - të cilat u zhvilluan nën ndikimin e gjuhës greke. Prandaj, në interes të inicimit shpirtëror, studimi i këtyre gjuhëve në seminare dhe akademi teologjike duket të jetë një çështje e domosdoshme. Duke pasur parasysh këtë rëndësi të gjuhëve klasike, akademikëve që nga viti 1848 u është dashur të punojnë për më shumë se gjysmë shekulli për të gjetur masa për të forcuar studimin e këtyre gjuhëve dhe për të përmirësuar metodat e mësimdhënies së tyre në akademi dhe seminare 44 . Akademia nuk mund t'i shikojë këto gjuhë si një mjet ndihmës vetëm për shkencat teologjike, pasi akademitë duhet të kenë qëllim jo vetëm njohjen e studentëve të tyre me burimet parësore të lëndëve teologjike, por edhe përgatitjen e mësuesve në gjuhët klasike për seminaret teologjike. Për të arritur qëllimin e parë, është e nevojshme të zgjerohet njohja e nxënësve me gjuhët që ata kanë marrë në seminare, dhe për të dytën është e nevojshme të jepet një edukim i plotë filologjik special - për të trajnuar mësues - filologë. Por për akademitë teologjike, si institucione kryesisht teologjike, kombinojnë këto dy detyra dhe është e pamundur t'i zgjidhin ato në praktikë pa reformën e duhur në këtë çështje. Mund të shpresohet se gjuhësia krahasuese, e cila tashmë është bërë e ndjeshme me rezultatet e saj të frytshme, do të ndryshojë edhe metodat e vjetruara të mësimit të gjuhëve klasike në seminaret teologjike dhe do të kontribuojë pa dyshim në avancimin e arsimit të përgjithshëm në akademitë teologjike. Në kohën e tanishme, kur në institucionet arsimore të mesme të Ministrisë së Arsimit Publik është ndërmarrë një reformë në kuptimin e eliminimit të studimit të gjuhëve klasike, dhe kur në departamentin kishtar ka zëra për reduktimin e studimit dhe madje heqjen e këtyre gjuhëve në institucionet arsimore fetare, pikëpamja e Vasily Vasilyevich për këtë temë është interesante. Kjo pikëpamje e tij është kryesisht e dukshme nga raportet e tij për provimet pranuese në akademi në historinë e përgjithshme të kishës, në të cilat ai ndonjëherë kishte synim të qartësonte aftësinë e nevojshme juridike të lëndëve për studime shkencore teologjike. Për ta bërë këtë, ai zakonisht, pas një përgjigjeje gojore për një pyetje nga një tekst shkollor, u ofronte ekzaminuesve karta të vogla në greqisht dhe latinisht me ekstrakte të shprehjeve karakteristike teologjike, me anë të të cilave ata përcaktonin nëse mësimi i paraqitur ishte ortodoks apo joortodoks dhe kundër kujt drejtohej. Në një nga këto raporte, Vasily Vasilyevich shkruan: "Pasazhet e shkruara (d.m.th., përkufizimet e fesë të shprehura në greqisht dhe latinisht) nuk ishin po aq të lehta, por në përgjithësi kartat tregonin se të testuarit ishin larg zotëruesve të informacionit të tyre dhe nuk mendonin për gjithçka që mbanin mend. Vërtetë, rreth 20 të ekzaminuar (nga 69) dhanë përgjigje mjaft të sakta." "Ka të ngjarë që një pjesë e këtyre përgjigjeve të pasuksesshme t'i atribuohet një njohurie të pakënaqshme të greqishtes dhe latinishtes. Por nëse mund të nxirret ndonjë përfundim nga një numër i kufizuar vëzhgimesh, seminaristët janë më të përgatitur për leximin e monumenteve latine dhe greke të letërsisë së krishterë sesa nxënësit e shkollave të mesme." 45. Në një raport tjetër për vitin 1894, Vasily Vasilyevich shpreh gjithashtu varfërinë e njohurive gjuhësore të lëndëve: "Kishte përgjigje me rreze të gjatë, shkruan Vasily Vasilyevich, por ato të pasuksesshme mbizotëruan. Pa vështirësi, edhe pas një përgjigje gojore, e cila nuk ishte aspak e shkëlqyer, ata morën me mend citate që ishin shumë të sinqerta (ata kuptuan, për shembull, se një pasazh ishte kopjuar nga një dekret i Vatikanit ose nga mësimet e pallatit, por me më shumë ngjyra). Nga 5 të anketuarit, vetëm 2 ishin në gjendje të përcaktonin se mendimi i shprehur (i krishterë - i përket Arianitëve dhe jo Apollianaris. Nga 4 të anketuarit, asnjëri prej tyre nuk e kuptoi se fjalët (për pagëzimin e foshnjave) nuk ishin të drejtuara kundër pellagëve, por i përkisnin vetëvetëve të qenurit dhe të nënkuptuar -. Por kishte gabime, dhe shumë të rënda. Etërve të Koncilit VII Ekumenik iu atribuua një mësim i shtrembëruar (ikonolatri). Fjalët e vërteta të Eutikut u morën si akuzë ndaj tij. Faji kryesor për këto mangësi nuk qëndron po aq në dobësinë e të kuptuarit dogmatik të lëndëve, por jo në varfërinë e njohurive të tyre gjuhësore. Natyrisht, një libër në greqisht ose latinisht mund të jetë objekt leximi vetëm për shumë pak prej tyre. Shumica përballet me punën e vështirë, mezi të realizueshme për të përkthyer disa rreshta prej saj – mezi faqe – në orë të tëra. Dhe leksikonet për një punë të tillë do të kërkoheshin në sasi të tilla që as biblioteka më e pasur nuk do të ishte në gjendje të plotësonte kërkesën. Nga kjo anë, ata që përdoren rezultojnë të jenë të përgatitur keq për studimet shkencore të Teologjisë. Kjo mund të ilustrohet qartë me një shembull. Dukej se në citatin që fillonte me fjalët: të gjithë do të merrnin me mend tekstin e njohur të Irmos: "Ti erdhe nga Virgjëresha". Sidoqoftë, disa të ekzaminuar nuk ishin në gjendje të përcaktonin tendencën polemike të këtij irmos - sepse nuk dinin si t'i përkthenin fjalët (e para u përkthye: "pranuar", e dyta "plak"), madje edhe kur atyre iu sugjerua fillimi sllav i irmos, ata nuk dinin si ta vazhdonin atë (të gjitha për shkak të asaj të ndërlikuar). Greqishtja (“i gjithë emri i njeriut”) u foli aq pak në mendje, saqë nuk panë asgjë tjetër në të përveç të vërtetës se Jezu Krishti dëshiron që të gjithë njerëzit të shpëtohen.” Por Vasily Vasilyevich përshkroi një vështrim më të detajuar të rëndësisë reale të gjuhëve klasike për institucionet arsimore fetare dhe në arsyet e kotësisë aktuale të mësimdhënies në një shënim të veçantë me përmbajtjen e mëposhtme: 1. “Një shkollë teologjike mund t'i nënshtrohet kritikave, meqë ra fjala, për të meta të tilla për të cilat drejtuesit e saj nuk mund të mbahen përgjegjës,” dhe në të kaluarën ka pasur dhe ka tani - në dëm të kauzës - arsye të tilla që mund të eliminohen vetëm nga autoritetet që janë pakrahasueshme më të larta se si rektorët dhe profesorët. 2. “Sukseset e akademive teologjike qëndrojnë në lidhjen më të ngushtë me sukseset që realisht arrijnë seminaret. Akademitë nuk mund të mos kërkojnë që individë që janë të aftë të interesohen realisht për shkencat në formën e tyre më të lartë, të hyjnë në akademi me certifikata "student". 3. “Në seminare dikur kishte një “lexim të etërve të kishës në greqisht”. Do ta formuloja disi më gjerësisht: “leximi i Etërve të Kishës Greke në greqisht dhe Etërve Latinë në Latinisht”. Kjo lëndë - nga pikëpamja akademike - është një kuint - thelbi i kursit të seminarit, testimonium maturitatis i vërtetë i studentit të teologjisë." "Të papjekurit" nuk do ta lexojë Atin e Kishës në origjinal, ose sepse vetë përmbajtja e shkrimeve të Etërve do të jetë e pakuptueshme për një "teolog" të papërgatitur keq, ose sepse vetë gjuha e Etërve do të na duket "jo e shkruar në duart tona". 4. “Një nga monumentet e rëndësishme dogmatike të Ortodoksisë fillon me fjalët: “Më pas nga Ati Hyjnor”. Vetëm kjo i përcjell “leximit të Etërve të Kishës në greqisht” rëndësinë e një pjese integrale të vetë Ortodoksisë. Sa “monedha bakri” mund të jepen për forcën morale të një familjeje të tillë ku fëmijët nuk e kuptojnë gjuhën e prindërve? Dhe “teologu” ortodoks duhet të kuptojë gjuhën e etërve të kishës, në mënyrë që të ketë një mundësi reale për të ndjekur mësimet e tyre autentike”. Jeta kishtare ruse na ka dhënë mësime mizore. Vetëm mbani mend: "Nëse dikush nuk festohet në shtëpi nga persët, po ashtu është Krishti: mallkuar qoftë ai, etër të shenjtë, rekosha". Një injorant që imagjinon se do të ndjekë etërit hyjnorë mund të jetë krejtësisht i tmerrshëm. 5. "Nga pikëpamja e interesave akademike, do ta konsideroja të këshillueshme që "leximi i Etërve të Shenjtë në origjinal të vendosej një livre ouvert në ballë të testeve të pranimit akademik. Ky provim verifikimi duhet të vendoset përpara të gjithë të tjerëve - dhe personat që kanë marrë një rezultat mesatar më të vogël se 3 ¾ në leximin e leximit të provave akademike greke dhe latine duhet të përjashtohen drejtpërdrejt nga testet e tjera akademike të përjashtuara". 6. "Do të ishte e çuditshme të injorohej se me përparimin në gjuhët greke dhe latine, situata në seminare nuk është aspak e mirë. Seminaret nuk kanë faj për këtë. Në përgjigje të përpjekjeve të shkollës teologjike, jeta barti valët baltë të shthurjes së saj. A është e mundur të mbahen seminaristë, të rinj 20 vjeç, në atë rreth të tillë të lumtur, nëse ata do të mbesin të lumtur në rrethin e tyre të plotë. Ka barinj që e kanë harruar pothuajse deri në alfabetin e gjuhës greke, e megjithatë kjo nuk i pengon të konsiderohen, qoftë edhe figura të respektuara në fushën e Zotit, pra, a nuk i lejon udhëheqësit shpirtërorë që të mos e shuajnë atë frymë, atë dritë që një arsimim modest seminarik ka investuar tek ata përdoret për asgjë?” 7. "Por ky nuk është fundi i hidhur. Le të supozojmë se seminaristët i kanë studiuar plotësisht të dyja gjuhët klasike. Shtrohet pyetja: çfarë do të lexojnë në greqisht dhe latinisht kur të lënë shkollën? Autorët klasikë nga Biblioteca Teubneriana janë relativisht të lirë (megjithëse janë shumë të shtrenjta për portofolin më të varfër, në qoftë se nuk mund të jetë më i shtrenjtë). Domosenes dhe Cicerones, as Omires dhe Virgilius nuk janë të interesuar dhe ai do të dëshirojë të lexojë Etërit e Shenjtë, por janë pikërisht veprat patristike që janë të paarritshme për të, si "lartësitë qiellore". "Opera omnia" e vjetër benediktine është jashtëzakonisht e shtrenjtë. Botime të reja të shenjtorëve individualë. Nuk ka fare krijime atërore jashtë vendit. Dhe sigurisht, nuk janë priftërinjtë rusë, me të ardhurat e tyre modeste, ata që do të përbëjnë një kontigjent kaq të përgjithshëm blerësish të veprave patristike, saqë Teibnerët dhe Tauchnitët e njohin atë si komercialisht fitimprurës mjaftueshëm për të filluar ribotimin e veprave individuale të etërve të shenjtë. A është për t'u habitur nëse shkolla teologjike rezulton e pafuqishme në luftën kundër një "gjendjeje" të tillë, këmbëngulja e së cilës nuk ka fund. . . . . . . .... . . . ... . . ... . Mbushe konservatorin me profesorë për të përzgjedhur të gjithë me talent dhe - çka është më e rëndësishmja - me famën e Rubinsteinëve, por njoftoji studentëve se, pasi të lënë shkollën, violinistët nuk do të shohin as hark as violinë, pianistët nuk do të prekin kurrë çelësat me gishta - dhe konservatori do të pësojë një fiasko. Vendosni mësimin më shembullor të artit të vreshtarisë në të gjithë Spitsbergen - vreshtat nuk do të rriten ende në Solovki. 8. “Ndërkohë, kjo mungesë e vazhdueshme e “furnizimit” me libra në Rusi, duke vrarë vetë mundësinë e kërkesës për të, a nuk është e turpshme për Rusinë? A do të jetë çdo prift në kulmin e thirrjes së tij nëse një famullitar i bën atij një sërë pyetjesh të tilla, për shembull: a) çfarë do të thotë: "a do të na dërgojë karroca hirin hyjnor?" Ne i dërgojmë lavdi Zotit dhe Zoti e zbret dhe këtu thotë: "Ai do të zbresë një karrocë". b) çfarë do të thotë një dukuri e tillë: në Irmos 4 këngë të kanunit të së dielës, 2 zëra këndojnë: "Po të vish nga një virgjëreshë, pa ndërmjetës, jo nga një engjëll" dhe pak minuta më vonë në Irmos 5 këngë të të njëjtit kanun dëgjojmë: "Ti je ndërmjetësi i Zotit dhe një njeri, o Krisht Zot?" Rasti është shumë ndërtues për ata që imagjinojnë se konflikte të tilla mund të eliminohen duke korrigjuar përkthimin ekzistues sllav. Këtu duhet të fillojmë duke zbërthyer termat më të përdorur të gjuhës teologjike. c) Çfarë kuptimi kanë fjalët: “të shpërbëjmë ndryshimet e nevojshme kokëfortë” (në stichera: “Agjërimi, vëllezër, trupore” etj. etj. etj. Le të supozojmë se pastori i famullisë u jep përgjigje këtyre pyetjeve; por a do të jetë kjo e denjë për integritetin e presbiterit të tij? Në fund të fundit, nëse ai përgjigjet, qoftë edhe saktë, por pa lexuar tekstin grek të pasazheve të errëta, ai do të përgjigjet vetëm rastësisht, d.m.th., ipso do ta kalojë veten në kategorinë e pasuesve të atij morali jezuit, i cili, në vend të së vërtetës së saktë, di të kënaqet me vërtetësinë e përafërt. 9 . Rendi ekzistues i gjërave, mendoj, është vetëm çrregullim që duhet eliminuar. Në çdo kishë famullitare, qoftë edhe të varfër, duhet të ketë libra liturgjikë në greqisht në “diaconium” në dollap, në mënyrë që një presbiter që e merr seriozisht qëndrimin e tij, sa herë që has në shprehje të tilla të hutuara, të kuptojë po atë ditë se për çfarë është puna. 10. Përveç librave liturgjikë, këto biblioteka kishtare mund të përmbajnë edhe vëllime të veprave individuale të shën etërve në origjinal... I ashtuquajturi publicitet befasues ka ngritur më shumë se një herë ulërima dhe klithma mbi recidivizmin e analfabetizmit të vërejtur tek disa ish-nxënës të shkollës fillore publike. Flitet për një bibliotekë kishtare për popullin. A është më i lehtë recidivizmi i analfabetizmit, të cilit mënyra jonë e jetesës e dënon vetë priftin? Dhe ku janë bibliotekat e mira të kishave për vetë priftërinjtë? 11. Unë shtroj çështjen e ribotimit të veprave origjinale patristike në Rusi qëllimisht gjerësisht. Ndoshta kjo ndërmarrje, nëse inskenohet në mënyrë madhështore, do të kushtojë "më lirë në masë" dhe do të jetë e dobishme jo për kufijtë e ngushtë të jetës akademike. Tani i drejtohem atij. 12. Është e lehtë të supozohet se studentët e seminarit, pasi kanë hedhur të paktën bazat për t'u përgatitur për të zotëruar shkencat e larta teologjike, hyjnë në akademitë teologjike dhe këta të fundit janë të detyruar t'u përgjigjen nevojave të tij shkencore dhe ta ngopin me bollëk me ushqimin e shkrimeve patristike. Thuajse në rubrikat e gazetave që nuk ishin aspak fajtore për teologjinë dëgjoheshin ankesa se gjërat dukej se po shkonin keq në akademi. Natyrisht, shkrimtarët e këtij lloji as që dyshojnë se akademia ka jo vetëm të drejtë, por edhe detyrë t'i përgjigjet këshillave të tyre të çmuara me fjalët: ultra-posse nemo obligatur. Akademive u hiqet mundësia që të organizojnë detyrën e leximit të veprave patristike nga studentët në çdo mënyrë sistematike. Arsyeja është thënë tashmë më lart. Askund në botë nuk ka gjurmë të botimeve individuale të veprave patristike në origjinal, në libra të vegjël me 2-3 faqe të shtypura. Kjo do të thotë, askush nuk është kujdesur ende për të kënaqur një nga nevojat thelbësore të ndriçimit më të lartë shpirtëror. Është padyshim më e lehtë të flasësh për parime të larta sesa të kuptosh anën praktike të çështjes. St. Etërit u botuan në kohën e tyre nga benediktinët, por ata botuan si në formën e Opera omnia ashtu edhe në formën e vëllimeve të papërshtatshme. Këto omnia Opera janë shumë të shtrenjta dhe për këtë arsye biblioteka më e pasur ka një ose dy kopje. Ndërkaq, struktura normale e akademisë është projektuar për 30 studentë. Dhe rrethana të ndryshme të përditshme kanë çuar në faktin se çdo vit akademia pranon 50 ose më shumë studentë në vend të 30. Nëse studenti A. mori vëllimin e parë të veprave të Athanasit të Madh për të lexuar fjalët e tij për mishërimin e Zotit Fjalë, atëherë ai ia heq studentit B. mundësinë për të bërë pyetje në studentin Apologia ad Constantium. me Historia arianorum ad solitarios, meqenëse të gjitha këto vepra të Shën babait vendosen në të njëjtin Vëllim I. Dhe më pas toma, e hapur mbi tavolinë, zë më shumë vend se sa lejohet për një student. Vërtetë, këto vëllime tashmë janë ribotuar në kuartantët mjaft të përshtatshëm të Patrologjisë së Min. Por, për fat të keq, Abbeja e nderuar, duke luftuar me të gjitha pengesat, përdori për punimin e tij të botimit, më keq se sa, me sa duket, në të gjithë Parisin, ishte e pamundur të gjendej në vitin 1857. Prandaj, biblioteka akademike ka të drejtë të nxjerrë vëllime të Patrologjisë jo vetëm për këdo. Dhe pastaj, është krejt e natyrshme që Patrologjia është kryesisht në duart e mësuesve akademikë. Pavarësisht se sa rreptësisht trajtohen profesorët që nuk kanë bibliotekën e tyre akademike, për shkak të Patrologie Cursus Completus asnjë qortim nuk mund të bjerë mbi ta thjesht sepse në 1875, kur Migne vdiq, shumica e tyre ishin ose në bankat akademike ose të shkollës. Dhe Patrologia, edhe gjatë jetës së botuesit, u bë gjëja më e rrallë bibliografike.” Nga pikëpamja praktike, mund të bëhet shumë dhe në të vërtetë është bërë, për të kundërshtuar studimin e gjuhëve klasike në institucionet arsimore fetare. -Për shembull, një prift A.S., në artikullin e tij në "The Week" për vitin 1901: "Sa i kushton Rusisë studimi i gjuhëve klasike?", ndër të tjera, shkroi se "gjuhët e lashta, me sinqeritet të plotë, nuk nevojiten për asgjë në jetë. Vetëm mjekëve mund t'u nevojiten latinishtja për të shkruar receta; por për të qenë në gjendje të shkruanin emrat e ilaçeve, do të mjaftonte të studioheshin tashmë pak ilaçe në latinisht. mjekësi, dhe të mos i mundojë të gjithë nxënësit e shkollave të mesme pa përjashtim për 10 vjet” 46. Ose i njëjti autor kundërshton studimin e gjuhëve: “A ka dëgjuar dikush për peshkopët dioqezanë, këshillat e shkollave dhe departamentet e tyre, vëzhguesit e dioqezës dhe rretheve, misionarët dhe autoritete të tjera që pyesin nëse klerikët nën juridiksionin e tyre i dinë të gjithë ata për gjuhën latine apo jo pastaj studioni ato? Në shumë dioqeza (për shembull, X. dhe N.), priftërinjtë që për ndonjë arsye nuk janë të ngarkuar me njohuri klasike (dhe të tjera) marrin vende edhe më të mira dhe bëhen dekanë. Në fund të fundit, peshkopi, sipas gjykimit të tij, mund të paraqesë çdo vend në dioqezë dhe të emërojë një prift të thjeshtë si dekan, të paktën nga klasa e tretë e një shkolle teologjike, dhe t'i nënshtrojë atij priftërinjtë dhe kryepriftërinjtë e qytetit - kandidatë dhe mjeshtër të teologjisë. Dhe kjo, thonë ata, ka ndodhur kohët e fundit në një qytet universitar." 47 Por nëse e gjithë kjo, siç dëshmon prifti, ndodh në jetë, kjo nuk do të thotë se kështu duhet të jetë dhe se gjuhët klasike nuk mund të përdoren. Gjithçka varet nga formulimi i saktë i kësaj çështjeje dhe rëndësia e gjuhëve të lashta për shkollat ​​teologjike është e padiskutueshme. Siç mund të shihet nga skica e veprimtarive të Vasily Vasilyevich të paraqitur nga ne, ai dha një kontribut kapital në jetën e brendshme të akademisë dhe tregoi drejtimin që duhet të ndiqte në veprat e tij dhe në jetën e tij. Nuk mund të mos vëmë në dukje këtu edhe një nga këto kontribute, të cilat shërbyen për të rritur interesat shkencore të Akademisë. Frytshmëria e aktiviteteve të një akademie nuk mund të matet me numrin e disertacioneve shkencore që prodhon. Në çdo biznes, cilësia e artikullit vlerësohet para së gjithash. E njëjta gjë vlen edhe për disertacionet shkencore: vendosja e një parimi - çfarë meritash shkencore duhet të ketë - është një nga detyrat e akademive teologjike. Kjo është edhe më e nevojshme sepse nuk ka udhëzime apo rregulla për këtë temë as në rregulloren akademike, as në shënimin shpjegues. Sipas § 142 të statutit të akademive teologjike, për shembull, për të marrë gradën e doktoraturës, kërkohet vetëm një ese, por ajo nuk tregon se çfarë meritash duhet të ketë. Përdorimi akademik në këtë drejtim ishte i ndryshëm dhe i ndryshueshëm në varësi të kushteve të jetës. Të thuash që një ese e njohur doktorature është "e denjë" ose "jo e denjë", sipas rregullave ekzistuese, varet nga pikëpamjet personale të recensentëve, mbi bazën e të cilave këshillat akademike marrin vendimin e tyre. Se cili kriter i studimit të vërtetë duhet t'i drejtojë këta recensues për të shprehur mendimin e tyre të paanshëm për një vepër të njohur, nuk thuhet askund në rregullat akademike. Nga ana tjetër, a është e mundur të jepet kjo gradë për tërësinë e veprave të autorit dhe a nuk do të jetë kjo në kundërshtim me kërkesën e § 142 të statutit dhe mbi çfarë bazash shkencore mund të justifikohet kjo? Të gjitha këto çështje të jetës akademike u shpjeguan nga Vasily Vasilyevich në disa nga rishikimet e tij për ato disertacione doktorature mbi të cilat ai duhej të jepte mendimin e tij. Merita e padyshimtë këtu është se ai u përpoq të përcaktojë kërkesat që duhet të plotësojë një disertacion doktorature. “§ 142 i statutit të akademive teologjike kërkon që studenti i doktoraturës të paraqesë “një disertacion ose ese, edhe nëse nuk është shkruar për të marrë një diplomë të vetme”. Sipas kuptimit të zakonshëm, një ese ose disertacion duhet të përfaqësojë diçka të unifikuar, të plotë ose të plotë. Dhe koncepti i një disertacioni doktorature, siç paraqitet në konkurs për gradën më të lartë shkencore, të çon natyrshëm në pritjen që në një ese të tillë njohuritë shkencore të paraqiten në nivelin më të lartë të zhvillimit të arritshëm për autorin, që mësimet e mjeteve të zbatohen prej tij këtu në mënyrën më të gjerë dhe më të plotë” 48. “Gjëja më e vështirë në çdo disertacion doktorature është zgjedhja e një teme që mundëson zhvillimin e një disertacioni të vërtetë doktorature” 49. “Në një ese të një shkencëtari në kuptimin e ngushtë të fjalës, supozohet: a) erudicion i thellë dhe b) metoda shkencore. a) Në aspektin e parë, është e vetëkuptueshme se shkencëtari qëndron në kulmin e një kërkimi të veçantë modern për çështjen e tij dhe veprat më të vlefshme të shkencëtarëve të lashtë (nëse jo e gjithë literatura përkatëse në tërësinë e tyre) i njihen dhe përdoren në të vërtetë prej tij në kërkimet e tij. b) Në aspektin e dytë nënkuptoj: aa) në përmbajtje: formulimi shkencor i pyetjes dhe konsistenca e teknikave të kërkimit. bb) në pamje: teknikë e patëmetë. Nga ana përmbajtësore (aa), në lidhje, për shembull, me kërkimin homolitik, mund të përcaktohen dispozitat e mëposhtme: 1. Nëse një shkencëtar zgjedh një predikues të famshëm si objekt kërkimi, ai garanton në këtë mënyrë se lënda e zgjedhur lejon trajtimin shkencor. 2. Duhet të zhvillohet një lloj shkencor biografie homiletike: shkencëtari duhet të prekë vetëm detaje të tilla në biografinë e predikuesit që kanë një lidhje pragmatike me predikimet e këtij të fundit, ose të njohë pamundësinë shkencore të një biografie të tillë. 3. Është e nevojshme të zbulohet vëllimi i veprimtarisë letrare të këtij apo atij predikuesi, numri i veprave të tij të botuara dhe të pabotuara. 4. Studiuesi duhet të jetë i ndjeshëm ndaj çështjeve që lidhen me kritikën e tekstit të shkrimtarit të zgjedhur. 5. Teknikat metodologjike të kërkimit, për shembull, e ashtuquajtura metoda e referencës dhe disa këndvështrime nga të cilat shikohet veprimtaria e predikimit, duhet të zbatohen vazhdimisht si për një predikues ashtu edhe për tjetrin. 6. Rishikimi i predikimeve të një shkrimtari të caktuar nuk duhet të ketë si detyrë qëllime jo inventarizimi, por sqarimin e llojit të tyre homiletik, teorisë homiletike të cilës i përmbahej predikuesit, përveç rastit kur supozohet se predikimet e tij ishin derdhje të rastësishme të dhuntisë së tij natyrore të të folurit dhe për rrjedhojë nuk rregulloheshin me asnjë rregull. 7. Nëse supozohet se një predikues i caktuar e ka formuar talentin e tij nën ndikimin e folësve sovjetikë ose shpirtërorë të kohës së tij, ky ndikim duhet të vërtetohet. 8. Baza e përbashkët midis predikuesve të krishterë duhet të sqarohet shkencërisht. 9 . Duke qenë se një predikim është një vepër arti, një farë subjektiviteti në vlerësimin e meritave të tij është i pashmangshëm më shumë se në llojet e tjera të kritikës; Aq më tepër, prandaj, është e rëndësishme të njihen normat për vlerësimin e predikimeve - ato rregulla të qëndrueshme që në një masë kufizojnë arbitraritetin kritik. Së fundi, me teknikë të patëmetë (bb), nënkuptoj aftësinë shkencore për t'i dhënë përmbajtjes shkencore shprehjen më të mirë, përfundimin e kujdesshëm të detajeve edhe të vogla, atë mendim që pasqyrohet në vetë pamjen e një vepre shkencore - kjo quhet akribia shkencore. Nëse të gjitha këto kërkesa nuk mund të përmbushen plotësisht, atëherë nuk mund të mos dëshirojmë që shkeljet e tyre të jenë të pakta në numër dhe të motivuara mjaftueshëm” 50. "Të drejtat e ekzistencës së atyre librave shkencorë që vendosin disa teza të reja, të njohura deri më tani në shkencë, janë krejtësisht të padiskutueshme. Vepra të tilla njihen nga të gjithë si vepra kapitale, si vepra të rangut të parë. Bashkë me to qëndrojnë ato libra që rehabilitojnë teza, të cilat nuk janë të reja në historinë e shkencës, por në fakt prej kohësh janë harruar, të pamerituara të braktisura si vepra të tilla të rreme, apo edhe drejtpërsëdrejti. Në favor të të vërtetave të vjetra Të jesh autor i një eseje të rangut të parë, të futësh një tezë të re në thesarin shkencor, është qëllimi më fisnik për të cilin mund të përpiqet çdo shkencëtar i vërtetë. [Në fakt, megjithatë] "praktika akademike e kohëve të fundit, me sa di unë, nuk ka kërkuar kurrë që doktorantët të vendosin në esetë e tyre ndonjë dispozitë të panjohur deri më tani për shkencëtarët. Jo vetëm që kjo nuk kërkohet nga ususi akademik, por statuti i akademive teologjike nuk përmban një paragraf që do t'u jepte recensentëve të disertacioneve të paraqitura për gradën e shkencave shkencore të drejtën për të zbuluar gradën Doktor i Shkencave. Rrjedhimisht, lloji normal i këtij lloj disertacioni duhet të njihet si punime të rangut të dytë - ato që, pa vendosur pozicione të reja shkencore, pa i vënë vetes detyra më të larta se cognitio cogniti, kryejnë kërkime mbi temën në lartësitë e arritura nga shkenca moderne, ata thjesht duan të jenë shkencërisht të dobishëm për lexuesit, duke sjellë në vëmendje rezultatet më të vlefshme të shkruara nga studiues të tjerë që kanë arritur në lidhje me këtë çështje. Pyetja nëse libri vendos ndonjë tezë të re shkencore "nuk është ngritur për shkak se "quid novi?" do të kishte rezultuar fatale, ndoshta për 99% të librave të produktivitetit, dhe në botën shkencore ata prej kohësh janë mësuar të mos kërkojnë domosdoshmërisht rezultate të reja në një libër të ri, por të mjaftohen me një përmbledhje të talentuar të asaj që është arritur tashmë, në të cilën individualiteti i autorit nuk zhduket plotësisht” 52. Nga ana tjetër, ajo duhet të njihet në parim a) që artikujt individualë, qoftë edhe të shpërndarë dhe të papërfunduar, mund të dallohen për merita aq të larta shkencore sa që do të ishte e padrejtë të mos preferoheshin në unitetin e një disertacioni legjitim, dhe b) që në interes të vetë shkencës është madje e dëshirueshme që artikujt dhe skicat të mbizotërojnë mbi esetë; sepse kjo bën të mundur që shkencëtarët me përvojë dhe të pjekur të kursejnë punën dhe kohën e tyre, duke i kushtuar zgjidhjes së çështjeve vërtet të diskutueshme dhe të vështira dhe të shpëtojnë veten nga puna joproduktive, por e pashmangshme në një ese të plotë (sidomos një kurs) - duke përsëritur rezultatet e marra nga të tjerët, duke paraqitur fakte të padiskutueshme dhe plotësisht të vërtetuara” 53. Jeta i paraqet klerikëve tanë një larmi kërkesash, për të plotësuar të cilat përfaqësuesit e kishës duhet të kenë jo vetëm një edukim specifik teologjik, por edhe të përgjithshëm. Akademitë teologjike, qëllimi i të cilave është t'u japin studentëve të tyre pikërisht atë lloj edukimi që është i nevojshëm si për një përfaqësues të kishës ashtu edhe për një teolog të ditur, kanë nevojë për figura të talentuara dhe të përgatitura për këtë punë. Kontigjenti i këtyre figurave përbëhet në pjesën më të madhe nga të diplomuarit e akademisë së tyre. Sipas rregullave të shpirtrave. akad. Në vitin 1869, akademitë patën mundësinë të mbanin studentët më të talentuar në departamente të njohura si asistent profesorë privatë dhe për t'i përmirësuar në shkencat përkatëse, ata u dërguan në universitete të huaja 54. Që nga viti 1884, për të njëjtin qëllim, në akademi u krijua një institut profesorësh profesorësh: çdo vit studentë të talentuar, nganjëherë me kërkesë të veçantë, nga një vit, mbeten studentë të talentuar, nganjëherë për një vit. për një periudhë më të gjatë, në përgatitje për marrjen e një pozicioni mësimdhënës në akademi. Këta persona janë kandidatët e parë për të zënë vendet vakante të profesorëve në akademi në ato departamente në të cilat kanë qenë studentë. Një qasje zgjedhore për plotësimin e këtyre vendeve vakante në akademi është garancia më e mirë e suksesit në këtë çështje. Vetë këshillat e akademive zgjedhin kandidatë për vendet vakante të profesorëve dhe vetë kërkojnë kandidatë për vendet vakante të profesorëve dhe vetë kërkojnë masa për forcimin e veprimtarisë shkencore të akademisë. Fatkeqësisht, kuptimi i bursës akademike ka filluar dukshëm të humbasë: për përgatitjen më të mirë të mundshme për profesori, ata nuk dërgohen jashtë vendit dhe, në fund të vitit të bursës, nuk mbahen gjithmonë për të mbajtur leksione në akademi, por emërohen mësues në seminaret teologjike, madje edhe shkollat ​​teologjike. Të shkëputur nga akademia dhe të larguar nga bibliotekat akademike, ata nuk kanë mundësi të vazhdojnë punën për të cilën përgatiteshin gjatë periudhës së bursës dhe, në kushtet më të favorshme, e deklarojnë bursën vetëm pak vite më vonë duke dorëzuar tezën e magjistraturës. Kur një nga departamentet biblike ishte vakant në akademi, Vasily Vasilyevich, si anëtar i Këshillit që mori pjesë aktive në përzgjedhjen e një kandidati për këtë vend vakant, me sa duket donte të rivendoste rëndësinë tashmë të zvogëluar dukshëm të bursave akademike dhe krijoi kandidatin e zgjedhur për departamentin akademik që do të dërgohej jashtë vendit për përmirësime në shkencat biblike për dy vjet. Fatkeqësisht, në arkivin akademik nuk kemi gjetur projektin e mëparshëm të Vasily Vasilyevich mbi nevojën për udhëtime biznesi të huaja për njerëzit që sapo kanë hyrë në departamentin akademik. Në përfundim të esesë sonë mbi aktivitetet e Vasily Vasilyevich për çështje të jetës së brendshme të Akademisë, ne përfshijmë një listë temash të dhëna nga Vasily Vasilyevich për esetë e kandidatëve nga 1884 deri në vitin e vdekjes së tij 55. Disa nga këto tema u zhvilluan në teza kandidati dhe masteri, dhe disa u dhanë me udhëzime nga Vasilyevichly. Në vitin akademik 1884–85. viti: Shoqëria e arsimuar romake sipas letrave të Bl. Jerome. Një ese kursi u shkrua për këtë temë nga Kh. Drobotov, i dhënë Art. kandidat i teologjisë sipas recensionit të V. V-cha. Shih "Revista e Akademisë Sovjetike" për vitin akademik 1884–85. g., Shën Petersburg 1886, f. 229. Në vitin shkollor 1885–86. viti: 1) Hagjiologjia Lindore si burim për historinë e saktë dhe lokale të kishës (janar dhe shkurt). Disertacioni i kandidatit E. P. Akvilonova. Për rishikim nga V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për vitin shkollor 1885–86. Shën Petersburg. 1888, f. 345. 2) E njëjta temë - me muajt mars dhe prill. 3) Gjuha dogmatike e Shën Grigor Teologut në doktrinën e mishërimit. 4) Mari Victorinus, si polemiste kundër Arianizmit. 5) Bl. Agustini si polemist kundër arianizmit. Në vitin akademik 1886–87. viti: 1) Shtatëdhjetë vjet histori e Arianizmit në Perëndimin Latin (360–430). Cand. op. V. N. Samuilov, i rishikuar në një tezë masteri. Për komente nga V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për vitin shkollor 1886–87. Shën Petersburg. 1892, f. 229, dhe për 18 89/90, f. 103. 2) Hagjiologjia Lindore (Acta Sanctorum), si burim për historinë e saktë dhe lokale të kishës së shekujve 1-8. 4 vëllime të Acta Sanctorum, duke filluar nga muaji. Marta. Kandid. op. P. Liventseva, O. Makarieva, G. Polyanskago, P. Polzinskago, M. Serebrenitsky dhe G. Sokalskago. Për komente nga V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për vitin akademik 1887–88, Shën Petersburg. 1892, fq. 67, 97 dhe për vitin shkollor 1886–87. g., fq. 231. 3) Mësimi i Didymusit të Aleksandrisë për Shën Trininë në krahasim me mësimet e Shën Afanasia V. 4) Gjuha dogmatike e Shën Grigor Teologut në pjesët kristologjike të veprave të tij. 5) “Dialog historik” nga Palladius për jetën e Shën Chrysostom dhe “Lavsaik” Palladium. Pyetje për autorin e këtyre dy veprave historike. 6) Koha nga Konstandini IV Pogopat deri në Teodora (668 - 842). Përvoja në kërkimin historik dhe letrar të kronografisë bizantine me botimin e tekstit të saj të konsoliduar. Më 1887 - 88. 89 shkolla. viti: 1) Shekulli i ikonoklastëve në kronografinë bizantine. Kandid. op. P. Preobrazhensky. Për rishikim nga V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për vitin akademik 1888 – 89. Shën Petersburg. 1894, f. 221. 2) Pyetje për veprat e Palladit të Elenopolis. 3) Shën Nikefori i Kostandinopojës, si polemist kundër ikonoklastëve (krahasuar me Shën Gjonin e Damaskut dhe Teodor Studitin). 4) Liber Pontificalis në studimet e shkencëtarëve evropianë. Kandid. op. M.I. Orlova, e rishikuar në tezë masteri. Për rishikim nga V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për vitin akademik 1888–90 g., f. 219. 5) Hulumtimi i Drazeke-s mbi Apolinarët. Më 1889 – 90 vite akademike. viti: 1) Kristologjia e Shën Kirilit të Aleksandrisë sipas veprave të tij ekzetike. 2) Këshilli letrar i vitit 649 në rëndësinë e tij historike. 3) Shën Nikefori i Kostandinopojës si plemist kundër ikonoklastëve. 4) Vepra me karakter filologjik: a) A i përkasin Athanasius V. Historia arianorum ad nonachos? 5) b) Viti i vdekjes së Shën Efraimit Sirian. Në vitet 1890 - 91 akademike. viti: 1) Shën Gjon Gojarti, si polemist kundër arianizmit. 2) Çifutët në Antioki (sipas veprave të Shën Krizostomit). 3) Krijimet e Shën Epifanisë së Qipros, si burim për biografinë e tij. 4) Historia kishtare e Nicefor Callistus (vëllimi VIII-XVIII), si burim historik. 5) Materiali historik i kishës në fjalorin e Svidës. 6) Çështja e kohës së vdekjes së Shën Efraimit Sirian. Në vitet 1891 – 92 akademike. viti: 1) Informacion historik për vendet e Lindjes në të cilat u predikua krishterimi në dy shekujt e parë të krishterimit. 2) Jeta e Vasily V. në historiografinë e kishës franceze. 3) A janë të nevojshme veprat e Aliardit mbi historinë e kishës pas veprave të Le Blanc dhe Aubey? 4) Vepra joautentike që i atribuohen Athanasius V. Në vitin akademik 1892–93. viti: 1) rënia e paganizmit greko-romak (sipas kërkimeve moderne shkencore). Conditio sine qua non: lexim i rrjedhshëm në gjermanisht dhe frëngjisht, si letërsi: M. V. Schultze 2 vëllime, Beugnot 2 vëllime; Chastel dhe von Lasaulx. 2) A është e drejtë të mendohet se kanunet e Koncilit të Parë Ekumenik të Nikesë u përpiluan nën ndikimin mbizotërues të Aleksandrisë? 3) Jeta e Anthony V., si krijimi i Athanasius V. Conditio sine qua non: njohuri të mira të gjuhës greke (disa gjermane); Studimi i çështjes supozohet të jetë në mënyrë të pashmangshme filologjike, që kërkon, së pari, durim dhe vëmendje, së dyti, durim dhe vëmendje, dhe së treti, edhe durim dhe vëmendje. Problemi do të zgjidhet shkëlqyeshëm nëse tregohet se. a) shprehjet karakteristike të Vita s. Antonii gjenden në shumicë në veprat pa dyshim origjinale të Athanasius V. dhe c) nuk gjenden në ato të falsifikuara. 4) Viti i vdekjes së Shën Efraimit Sirian nga pikëpamja e veprave të Shën Grigorit të Nisës. Kushtet (si dhe natyra e punës) janë në thelb të njëjta si për temën 3. 5) Fuqia e panikut mbi Ilirikun grek. Një temë pa ndonjë këndvështrim të ri: një përmbledhje e mundimshme në fushën e të njohurve prej kohësh. Manuali kryesor është Langen, Geschichte der romischen Kirche, burimi orientues është Jaffe, Regesta, Pontificum, Romanorum. Në vitet 1893 - 94 akademike. viti: 1) Dy libra kundër paganëve në lidhje me krijimet e tjera të Shën Athanasit të Madh. 2) Jeta e Shën Vasilit të Madh siç është paraqitur nga shkencëtarët evropianë. 3) Koha e Justinianit I sipas monofizitëve (sipas Gjonit të Efesit). 4) Veçoritë e jetës antiokiano-bizantine sipas veprave të Shën Gojartit. 5) “Livadhi shpirtëror”, si burim për kronologjinë e historisë së kishës. Në vitet 1894 - 95 akademike. viti: 1) rënia e paganizmit në Perandorinë Greko-Romake (sipas hulumtimeve të shkencëtarëve modernë evropianë). Kandid. op. N.V. Malitsky. Rishikimi i V. V. ende nuk është publikuar. 2) Jeta kishtare dhe shoqërore në fund të shekullit IV dhe fillim të shekullit të 5-të. sipas veprave të Shën Krizostomit. Kandid. op. H. Napadopoulo. Rishikimi i V. V. ende nuk është publikuar. 3) Historia e Vikariatit të Selanikut përpara aneksimit të tij në Patriarkanën e Kostandinopojës. Cand. op. P. I. Leporskago, i rishikuar në tezë masteri. Reagime nga V. V. rreth Ph.D. op. i pabotuar, dhe për tezën e masterit, shihni "Revista e Akademik Sovjetik". për 1900 – 1 vit f. 239. 4) Çështja e besueshmërisë së tregimeve më të vjetra mbi historinë e krishterimit në Iveria (historia e Princit Vakhusht) në lidhje me monumentet e sapobotuara gjeorgjiane. 5) Jeta dhe vepra e Genadi II Scholarius, Patriarku i Kostandinopojës. Kandid. op. H. Ioannova. Rishikimi i V. V. nuk është publikuar. 6) Analiza e monumenteve të polemikave armene kundër ortodoksisë, të ruajtura nga historianët më të lashtë armenë. (Përkthime nga Patkanyan dhe Emin në rusisht, Brosse në frëngjisht; Die armenische Kirche in ihrer Bezichungen zur buzantinischen (von IV rum XIII Jahrhunder), von Dr. Arsak Ter-Mikelian. Leipzig 1892. S.121. Pjesa më e rëndësishme e detyrës së referuar janë pjesët e greqishtes. 7) Ese mbi historinë e Patriarkanës së Antiokisë në gjysmën e dytë të shekullit VI. (Detyrë: fillimisht të njiheshim me historinë e kësaj kohe sipas tekstit grek të Evagrius; kufizimi në gjysmën e dytë të shekullit është për faktin se për gjysmën e parë do të kërkohej njohja e gjuhëve siriane dhe holandeze dhe puna do të ishte shumë e ndërlikuar për një vit. Por në të ardhmen, ai që shkruan sipas Librit Mujor të plotë të Sergisë nga Lindja duhet të përcaktojë që diast i Shën. 525 deri në 625 ekstrakt prej tyre të dhëna lidhur me Patriarkanën e Antiokisë (ose ubersetzt von J. M. Schonfelder, Munchen 1862, ose anglisht nga Smith, 1860, statistikë, siria, statistikë); kohë - në I. Mosch dhe në Katalogun e Sirisë M. ss nga IV (përkthim në anglisht nga siriani) dhe në Acta Sanctorum (si dhe material për topografinë e Antiokisë (në Afss, në Wright, në Evagrius, në Malala); njihuni me letrat e shekullit të dytë të ipeshkvisë romake. Pavarësisht formulimit të gjatë të problemit, ju duhet të lexoni shumë dhe të shkruani shumë pak). Në vitet 1895 – 96 akademike. viti: 1) Jeta e kishës afrikane (kryesisht sipas letrave dhe predikimeve të Shën Agustinit). 2) “Libri i thesareve për Trininë e Shenjtë dhe Konsubstanciale - Shën Kirili i Aleksandrisë. 3) Pyetje për kuptimin e fjalëve: "Trinia e Shenjtë vuajti vetëm" në shekullin VI. (Një faqe nga historia e marrëdhënieve midis kishave lindore dhe perëndimore). 4) Situata e të krishterëve në Persi nën Sasanët e fundit. 5) Shën Nikefori i Kostandinopojës, si mbrojtës i nderit të shenjtorëve. ikona Në vitet 1896 - 97 akademike. viti: 1) Dhe koncepte të ngjashme në veprat e Shën Vasilit të Madh. (Fakti ka të bëjë me atë se si Basili V. e njohu njohurinë njerëzore objektive. Shkenca teologjike ka nevojë për një formulim të gjerë të kësaj teme, pasi pala e interesuar për një ndriçim të caktuar të qëndrimeve thjesht dogmatike të Atit të Shenjtë, është e prirur të mendojë se me fjalët e Shën Vasilit ai nënkupton natyrën thjesht subjektive të ideve njerëzore për Zotin. Ndërkohë, është një këndvështrim i tillë p. teologu ortodoks, pasi Koncili IV Ekumenik predikon Jezu Krishtin). 2) Mësimi i Didymusit të Aleksandrisë për Frymën e Shenjtë në krahasim me mësimin e St. Athanasius dhe Basil shekuj. 3) Historia më e hershme e kishës në Gjeorgji (nga shekulli i 4-të deri në ardhjen e shenjtorëve sirianë). Cand. op. G. Gamekelova. Për rishikimin e V. V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik" për vitet akademike 1896 - 97. viti, faqe 253. 4) Vlerësimi kritik i fjalëve akuzuese që i atribuohen Katolikos Armen Isak kundër armenëve dhe monumenteve të ngjashme greke të të njëjtit koleksion (“ex codice Regio”). 5) Historia e Patriarkanës së Antiokisë në shek. Cand. op. A. P. Dyakonova. Për rishikimin e V.V., shihni "Revista e Akademik Sovjetik" për vitet akademike 1896-97. viti, faqe 246. 6) Patriarku Foti i Kostandinopojës dhe studentë. 7) Kërkime mbi shkrimet e Palladius të Ilinopojës. Në vitin akademik 1897–98. viti: 1) Krishterimi në oaza. 2) Doktrina e Frymës së Shenjtë të St. Vasily V. dhe Gregory theologian. 3) Jeta e Shën Porfirit të Gazës si burim për historinë e kishës. 4) Përgjigjet e peshkopëve romakë në Kostandinopojë. Më 1898 - 99 vite akademike. viti: 1) Polemika patristike kundër maqedonasve. 2) A mund të konsiderohen autentike të gjitha krijimet e Shën Grigorit të Nysës? 3) Çfarë mendoi i bekuari? Agustini për pasojat praktike të mësimeve të tij, për paracaktimin? 4) Gjeografia kishtare e Patriarkanës së Antiokisë. 5) Mësimi i Shën Maksimit të Rrëfimtarit për Zotin në vetvete dhe për Zotin Trinitet në Persona. 6) A ka baza shkencore për t'i konsideruar shërbesat e së dielës të Octoechos si krijim i Shën Gjonit të Damaskut? 7) A paraqet “Mistagoria” e Patriarkut Fotius një përfundim të qëndrueshëm nga sistemi i tij teologjik? Në vitin akademik 1899 – 1900. viti: 1) Shën Hipolit i Romës si kronolog dhe paskalist. 2) Sukseset e Ortodoksisë nga 361 deri në 373. 3) Peshkopi antik (sipas letrave të Shën Ambrozit të Milanos). 4) A është letra e 23-të e Shën Ambrozit të Mediolaiscago-s “Non mediocris esse sapientas” drejtuar peshkopëve Emilianë ditën e Pashkëve? (Për t'iu përgjigjur kësaj pyetjeje, do t'ju duhet një njohje e saktë me Pashallën Aleksandriane dhe Romake në shekujt III - V dhe me të gjitha lajmet për atë që u dekretua për çështjen e Pashkëve në Koncilin I Ekumenik). 5) Shën Grigori i Madh i Romës në letërkëmbimin e tij me Lindjen. 6) Dhe në “Ekspozicionin e saktë” të Shën Gjonit të Damaskut. Vasily Vasilyevich nuk ishte vetëm një shkencëtar i mrekullueshëm, por edhe një artist i vërtetë i fjalëve. Në këtë drejtim, ai ishte origjinal dhe i paimitueshëm. Natyra e tij ishte shumë e veçantë dhe e thellë. Forma karakteristike e paraqitjes në të cilën Vasily Vasilyevich shprehu mendimet e tij na shtyu të vendosim në këtë ese nga arkivi akademik të gjitha memorandumet e tij, dhe në ato raste kur nuk kishte të dhëna të mjaftueshme arkivore, letrat e tij private. Personaliteti i tij i vërtetë ishte mishërimi i mësimit të vërtetë dhe përshkruhet plotësisht nga veprat e tij të mësuara, të cilat, siç tha ai vetë vazhdimisht, janë të arritshme vetëm "për pak". Hulumtimi i tij i detajuar historik edhe për disa shkencëtarë rusë (jo specialistë, sigurisht) dukej jo interesant dhe i panevojshëm. Pasardhësit gradualisht arrijnë të kuptojnë detaje të tilla si Vasily Vasilyevich. Tani që Vasily Vasilyevich ka ndërruar jetë, është edhe më e nevojshme që ne të studiojmë botën e tij shpirtërore dhe pikëpamjet e tij themelore. Ai ishte pasuria e preferuar e Akademisë. Shpirti i tij do të frymëzojë për një kohë të gjatë akademikët modernë që të ecin përpara gjithnjë e më afër Burimit Parësor të urtësisë së vërtetë dhe jetës së vërtetë. Me rastin e hapjes së monumentit të gurit të varrit për profesorët I. E. Troitsky dhe V. V. Bolotov më 19 prill (Church West. Nr. 17 për 1903), një artikull kushtuar "Në kujtim të Prof. profesor "Për pyetjen e Acta Martyrum Scilitanorum" i kushtohen V.V. Bolotov. Indeksi i literaturës për V.V. Bolotov, i cili u shfaq pas vdekjes së tij, u shkrua nga A.I. Brilliantovaya në artikullin e tij: "Për karakteristikat e veprimtarisë shkencore të V.V. Bolov si historian i kishës. Shih "Leximet e krishtera", 1901, prill, faqe 467, shënim. 1. Raporti i Imperatorit. Akademia e Shkencave për vitin 1900, f. 14. Akti vjetor në Shën Petersburg. d.a. në vitin 1900 Shën Petersburg. 1901, faqe 5 Po aty, f. 5. Cf. “Kurorë në varrin e V.V. Bolotov”, Shën Petersburg, 1900, f. 14. A.I. Brilliantov. Për të karakterizuar veprimtarinë shkencore të V.V. Bolotov. “Leximi i krishterë”, 1901, prill, f. 489. Ndoshta, për arsye financiare të Sinodit të Shenjtë, ky parim aktualisht nuk zbatohet vazhdimisht në praktikë. Akademia Teologjike, duke qenë e vetmja terren pjellor për arsimin e lartë për klerin, tani nuk ka departamente, për shembull, në shkencat fizike dhe matematikore dhe nuk përgatit mësues në këto lëndë për seminaret teologjike. Dhe ishte një kohë kur akademitë mësonin antropologji, fizikë, matematikë dhe shkenca të tjera të përgjithshme. Arkivi, Shën Petersburg. shpirti. Akademia, 1881, çështja nr. 56: “Konsiderata të kryepriftit I. L. Yanyshev mbi ndryshimet në organizimin e akademive teologjike, të cilat, sipas përvojës pothuajse 12-vjeçare në statutin aktual akademik, duken të nevojshme dhe të dobishme”. Raport mbi gjendjen dhe veprimtarinë e Shën Petersburgut. shpirti. Akademia për 1873, fq. 43–44. Arkivi Shpirti i Shën Petersburgut. Akademia, 1822, rasti nr.86. Po aty, 1899, çështja nr.18. Rëndësia e V.V. Veprat e Bolotovit për çështjen e katolikëve të vjetër tregohen shkurt nga prof. I. I. Zhukovich në "Kurorën mbi varrin e V. V. Bolotov", f. 19. Rezultati i punës së V. V. në këtë komision janë tre abstraktet e tij, të lexuara në mbledhjet e komisionit dhe të publikuara në raportin e tij; ato kishin një rëndësi të madhe në zgjidhjen e çështjes së shqyrtuar nga komisioni. Rregulli i kontrollit të llogaritjeve sekretare të pikëve të studentëve ekziston në Shpirtin e Shën Petersburgut. Akademia që nga viti 18S5; shih Ditar. Mbledhja e Këshillit të Akademisë për vitin akademik 1884–85. viti, faqe 147. Shih revista e mbledhjeve të Këshillit të Shën Petersburgut. d.a. për 1881, fq 25 – 26; 1885, fq 30 – 33; 1887, fq 35 – 36; 1890, fq 31 – 35; 1893, faqe 74 – 76; 1896, fq 86 – 90; 1897, fq 49 – 52; 1899, 26 – 29. Me dekret të Sinodit të Shenjtë, datë 10 prill 1895, nr. 1570, mentorët e Akademisë u udhëzuan të hartonin programe për lëndët e tyre dhe më pas, kur këto programe u miratuan nga Sinodi i Shenjtë, Këshillat Akademikë u urdhëruan të mbikëqyrnin që mentorët e Akademisë të kryenin këto programe gjatë vitit akademik; në raste të tjera, shënoni në raportet tuaja pse programi nuk u përfundua. Sipas rregulloreve ekzistuese për akademitë teologjike, litografia e ligjëratave akademike lejohet vetëm nga vetë mentorët e akademive, pa e bërë të detyrueshme shitjen e këtyre leksioneve në të njëjtin nivel me librat. Dekret i Sinodit të Shenjtë, datë 31 dhjetor 1870 Nr 2841. Buletini Shpirtëror i Shën Peterburgut, 1901 Nr. 15, Prot. N. Drozdov: "Për përvjetorin e vdekjes së V.V. Bolotov." Orari i shkollës, 1 shtator – 30 prill, 242 ditë. Zbrit: a) 34 ditë të dielave; b) 12 pushime (nga 15 pushime vjetore, rreth 3 bien ^të dielave) dhe c) 3 pushime: ^242 34 16 – 2 ^-82 12 11 – 2 ^160 ditë. 36 16 – 3 ^ 82. 43 ditë - 7 të diela Sipas llogaritjeve: 1 kopje për 12 studentë, kursi do të kërkonte 2292 kopje të tjera, që jep jo më shumë se 57.3 kopje (minimumi 46.5) për 1 student. Arkivi i Këshillit të Akademisë 1888, dosja nr.52. Ditari i mbledhjeve të Këshillit të Shën Petersburgut. Akademia Teologjike për vitin akademik 1888/9. Shën Petersburg 1894 f. 99. Gazeta e Këshillit të Shën Petersburgut. Akademia Teologjike për vitin 1893 – 4 ditë akademike. viti Shën Petersburg 1894, f. 129. Këto rregulla janë të shtypura në shtojcën e "Librit Përkujtimor" të Shpirtrave Siberianë. Akademia, Shën Petersburg 1900 f. 6 – 7. Aplikacioni. te “Libri i paharrueshëm” i Shën Petërburgut. shpirti. Akademia, Shën Petersburg. 1900 f. 6. Ndoshta jehonë e këtyre aspiratave të shpirtrave më të lartë. eprorët ndaj përmirësimit të dëshiruar të seancave stërvitore në shpirt. Akademitë ishin në “Endacak” për vitin 1896. Shënim: “Rishikimi i statuteve të institucioneve arsimore shpirtërore” dhe për vitin 1897. Artikull nga N. Vafinsky: “Për çështjen e nevojave të edukimit shpirtëror dhe akademik”. Arkivat e Akademisë 1896 Çështja nr. 60: “Memorandum i komisionit mbi ndryshimet e dëshirueshme në strukturën e jetës akademike”. f. 1–3 dhe 5. Vetë shënimi u kopjua me kujdes nga dora e vetë Vasily Vasilyevich. Raportet e të gjitha akademive për çdo vit të ekzistencës së tyre janë plot me indikacione për këtë aktivitet. Rezultati i këtyre shqetësimeve të Vasily Vasilyevich ishte një ndarje e veçantë nga Sinodi i Shenjtë i shumave për nxjerrjen e librave të lashtë sirian. Arkivi Shën Petersburg D.A. 1898 nr 30. Revistat e Këshillit për vitin shkollor 1899–1900. viti fq 96–7. Gazeta e Këshillit për vitin akademik 1899–1900. viti fq 141–157. Arkivi i Këshillit të Shën Petersburgut. shpirti. akad. 1885 çështja nr.48. Këtu është një llogaritje e përafërt: a) Libri i E. Smirnov përbëhet nga 588 faqe (ed. 1880, numrat 1 dhe 2, 456 faqe; numri 3, botimi 1873, 132 faqe), me një densitet të tillë që, mesatarisht, leximi i veçantë me zë të lartë kërkon 3 minuta për faqe. Duke pasur parasysh kompleksitetin e jetës kishtare në Perëndim në periudhën moderne, dhe pikërisht faktin se tridhjetë vitet e fundit paraqesin fakte të një rëndësie të madhe (marrëdhëniet e Kishës Bullgare me Kishën e Konstandinopojës në Lindje; Këshilli i Vatikanit me paraardhësin e tij (syllabus) dhe pasardhësin e tij (Kulturkampf); katolikët e vjetër, me shfaqjen e tyre të kishës galantë me theksimin e kishës galiste. liria), duhet të supozojmë se, i përfunduar në të njëjtin vëllim, libri shkollor i Smirnovit do të ishte jo më pak se 800 faqe, leximi i të cilit do të zgjaste 40 orë. b) Viti akademik në seminare (me përjashtim të 2 javëve për provimet) përbëhet nga 200–205 ditë shkollore; prandaj, me 6 mësime, kursi i historisë së përgjithshme të kishës është 200 - 205 orë. c) Në këtë kohë teksti shkollor mund të lexohet 5 herë. d) Por kur dëgjohen studentët, kur lënda studiohet përsëri dhe më pas kur përsëritet para provimeve, koha shpenzohet ndoshta 1 1/2 herë më shumë sesa për të lexuar nga një libër. Për rrjedhojë, me një kursim të plotë kohe, kjo përsëritje e dyfishtë e pashmangshme e tekstit do të zërë 3/5 e të gjithë vitit akademik. e) Kanë mbetur 80 orë për shpjegimet e mësuesit dhe nevojat e rastit për studim intensiv të disa departamenteve, që jep deri në 30 minuta për orë mësimi në periudhën para provës së përgjithshme. Kjo kohë, me sa duket, nuk është e mjaftueshme në praktikë. f) Të ndara në 150 orë mësimi, 800 faqe japin deri në 5 faqe 1/2 për çdo klasë, e cila, me tre mësime të tjera dhe një prirje drejt memorizimit fjalë për fjalë, do t'u japë mjaft punë nxënësve. A. I. Georgievsky. Reforma e propozuar për shkollën tonë të mesme. Shën Petersburg. 1901, f. 9. Mërkurë. M. N. Katkov. Reforma jonë arsimore. Moska. 1890, bot. S. N. Fischer. Gazeta e Këshillit të Shën Petersburgut. shpirti. Akademia për vitin 1875, faqe 178, 180 dhe 183, 184. Gazetat e Këshillit të Shën Petersburgut. shpirti. akademi për 1890 – 1 vit akademik. Shën Petersburg. 1896, f. 33. “Java” për vitin 1901 Nr 10, f. 361. Rishikimi i Vasily Vasilyevich për veprat e prof. N.I. Barsova, e paraqitur për gradën akademike doktor. Arkivi i Këshillit të Shën Petersburgut. shpirti. akademi. 1889, çështja nr.33. Gazeta e Këshillit të Shën Petersburgut. shpirti. Akademia për 1899 – 1900 Shën Petersburg. 1902, f. 201. Rishikimi i esesë nga Prof. N.I. Barsova, 1889, çështja nr.33. Revista Këshilli i Akademisë Teologjike të Shën Peterburgut për 1895 – 6 ditë akademike. vit. Shën Petersburg 1900, fq. 197–9. Arkivi Shpirti i Shën Petersburgut. Akademia 1889, çështja nr.33. Gjatë periudhës 1870-1884 në Shën Petersburg. Akademia Teologjike, për t'u njohur me metodat e mësimdhënies së lëndëve teologjike nga profesorët më të mirë të universiteteve të huaja, u dërguan jashtë vendit shtatë profesorë të asociuar. Shih revistën. Sov. Akademia Teologjike e Shën Peterburgut për vitin 1870, f. 258–261; për 1878–77, fq. 101–3 dhe 144–5; për 1879–80, fq 9, fq 148–170; për 1880–81, fq 13–23, 143–165, etj. Temat e V. V-çës për periudhën 1879-1883 nuk ruheshin në arkivin akademik.