Поучение на день памяти святого Алексия, Митрополита Московского и всея России, месяца февраля, в 12 день («Я есмь Пастырь добрый. Овцы Мои слушаются голоса Моего» (Ин. 10:11, 27))
ორიგინალის მანქანური თარგმანი · ორიგინალის ჩვენება
მთავარი მწყემსი ქრისტე, ჩვენი მხსნელი, სანამ ის დედამიწაზე იყო თავის სიტყვიერ ცხვრებთან ერთად, საკუთარ თავს მწყემსს უწოდებდა და ამბობდა: „მე ვარ კარგი მწყემსი“ (იოანე 19:11, 14). როდესაც დაასრულა მწყემსობა, სურდა სამოთხეში წასულიყო მამასთან, დატოვა თავისი მიმდევრები - მისი წმინდა მოციქულები და შემდეგ ეპისკოპოსები, რათა მწყემსავდნენ მის სამწყსოს, თითქოს თითოეულ მათგანს ეუბნებოდა, რაც მან ერთხელ უთხრა წმინდა პეტრეს: "იკვებეთ ჩემი ცხვრები, გამოკვებეთ ჩემი კრავები" (იოანე 21:15-16).
ახლა ჩვენ აღვნიშნავთ ჩვენი მამის ალექსის, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის მიტროპოლიტის, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის საკვირველმოქმედის, სამოციქულო ზნეობის მიმბაძველს და რუსეთში სამოციქულო ტახტის მემკვიდრეს, ანუ ჩვენ აღვნიშნავთ ჩვენი რუსი მწყემსის ხსოვნას, რომელიც სულიწმიდამ დანიშნა ღვთის ეკლესიის მწყემსად. ჩვენ ვაღიარებთ, რომ ის იყო „კარგი მწყემსი, ცხვრებისთვის გაწირული სული“, როგორც ირკვევა მისი წმინდა ცხოვრების ისტორიიდან. ჩვენ ეჭვი არ გვეპარება მის ცხვრებში, რომ ისინი კარგი ცხვრები იყვნენ, ისევე როგორც ის იყო კარგი მწყემსი, რადგან ისინი ემორჩილებოდნენ თავიანთ მწყემსს, როგორც ის ამბობს: „ჩემი ცხვრები ემორჩილებიან ჩემს ხმას“.
ასე რომ, უდავოა, რომ წმიდა ალექსი ქრისტესი, თუმცა მისი წასვლის შემდეგ, მაინც კარგი მწყემსია ჩვენთვის, რადგან ის ღვთის ტახტის წინ დგას და იქიდან გვიყურებს და ხედავს ჩვენს ყველა საჭიროებასა და უბედურებას, ჩვენთვის ლოცულობს ქრისტე ღმერთს, რათა შეიწყალოს თავისი ხალხი. მაგრამ საეჭვოა ჩვენ, მისი ცხვრები, ვუსმენთ თუ არა მის ხმას? მის ცხვრებს ვეკუთვნით? გავხდით თუ არა თხა ან სხვა გარეული ცხოველები, რომლებიც არ უსმენენ მწყემსის ხმას?
ჩვენს ამჟამინდელ სულიერ საუბარში საკუთარ თავში ვიმსჯელოთ, ვართ თუ არა ჩვენი მწყემსის, ახლა სადღესასწაულო ცხვრები, თუ არა ცხვრები, არამედ თხები და გარეული ცხოველები? და ეს არ არის ვინმეს დაგმობა, არამედ საკუთარი თავის გამოსწორება. შენ, ქრისტეს წმიდაო, გვაჩვენე, ვინ არიან შენი ცხვრები, ვინც უსმენს შენს ხმას, რათა მივბაძოთ მათ და ვინ არიან უცხო სამწყსოთაგან, რათა დავიცვათ თავი მათგან.
ცხვრისა და თხის განსხვავებას დავიწყებ, უფროსებისგან რაღაცას გავიხსენებ. ერთმა უდაბნოს მოხუცმა, რომელიც დარწმუნებული იყო ერთი ქრისტეს მოყვარულის თხოვნით, განედევნა დემონი მისი ასულისგან, ევედრებოდა ღმერთს და უთხრა დემონს: „გამოდი ღვთის შემოქმედებიდან“. დემონმა, წინააღმდეგი მისცა მას და დაუსვა კითხვა: „თუ გინდა, რომ გამოხვიდე, ჯერ მითხარი ვინ არიან ცხვრები და ვინ არიან თხები? უხუცესმა უპასუხა: „ღმერთმა იცნობს ცხვრებს, მე კი თხა ვარ“. და დემონი, რომელმაც ვერ აიტანა უხუცესის თავმდაბლობა, გაიქცა. იმ უხუცესმა თავმდაბლობის გამო საკუთარ თავს თხა უწოდა და ცხვრები ღვთის შეხედულებას დაუტოვა. მაგრამ მე, ცოდვილი, ჭეშმარიტად ვიტყვი ამ სიტყვებს: ღმერთმა იცის ცხვარი, მე კი თხა ვარ.
ძნელია ამ ცხოვრებაში ცხვრისა და თხის გარჩევა, როგორც ღამის სიბნელეში ძვირფასი მძივების გარჩევა უბრალო ქვებისგან. ხდება, რომ ვინმეს ყველა თხა თვლის, სინამდვილეში კი ქრისტეს ცხვარია, წმინდა და მართალი. უსაფუძვლოდ არ არის ნათქვამი სადმე: მრავალის ხილული სიწმინდე განკითხვის დღეს აღმოჩნდება უწმინდურება და სამუდამოდ დაგმობილი იქნება და, პირიქით, ბევრის ხილული უწმინდურება სიწმინდე აღმოჩნდება და განდიდდება.
ჭეშმარიტად, არ ვიცი, ვის ვუწოდო ცხვარი, რადგან არავინ იცის, როგორი ადამიანია ღმერთის თვალში: წმინდანი თუ ცოდვილი. ისინი ამბობენ, რომ არავინ არის ცხვარი სიკვდილამდე, მაგრამ მე მეშინია ვინმეს თხა ვუწოდო, რათა არ ჩავვარდე განსჯის ცოდვაში. ჩემს შესახებ მხოლოდ ვიცი ვინ ვარ: თხა ვარ. თუმცა, ჩვენთვის სასიკეთოდ აუცილებელია გავითვალისწინოთ ვინ ვართ, რა ნაწილიდან ვართ: ცხვრის ნაწილი ვართ თუ თხის? ჩვენ შეგვიძლია გამოვიკვლიოთ და გავიგოთ სახარებაში ჩვენთვის მითითებული ნიშნით კარგი მწყემსის შესახებ: „ცხვრები ემორჩილებიან მის ხმას“ (იოანე 10:27). ის, ვინც უსმენს თავის კარგ მწყემსს, არის ცხვარი, ხოლო ვინც არ უსმენს მწყემსის ხმას, არის არა ცხვარი, არამედ თხა ან გარეული ცხოველები.
წმიდა ოქროპირმა, კეთილ მწყემსს, ერთხელ სურდა თავის ფარაში გაერჩია, ვინ იყვნენ ცხვრები და ვინ თხები, და ადამიანური ზნე-ჩვეულებების შესწავლის შემდეგ ცხვრებზე მეტი ცხოველი იპოვა და ერთ-ერთს უთხრა: „რით შემიძლია შენში ამოვიცნო ადამიანი? მუცელს დათვივით ახარებ, ცხენი ჯორივით მსუქანი, ჯორივით მოვიდა ცხენი, ჯორივით მოვიდა. მგელივით მოიტაცე, გველივით გაბრაზდი, მორიელივით იკბინე, მელასავით მზაკვარი, გველგესლასავით ატარე ბოროტების შხამი”.
ეს არის არა ცხვრის, არამედ თხის, ან, უკეთ რომ ვთქვათ, ცხოველების აშკარა ნიშნები. ის, ვინც საკუთარ მუცელს ახარებს, დათვია; მისი სხეულის გასუქება - ჯორი; შურისმაძიებელი - აქლემი; ვინც ზიანს აყენებს თავის მეზობელს, ის მორიელია; ვინც ატყუებს, მელაა; ვინც ბოროტია, ის გველგესლაა.
სხვაგან იგივე წმიდა ოქროპირი მზაკვრულ და ბოროტ ადამიანს დემონს უწოდებს და დემონზე უარესსაც. რატომ? იმიტომ, რომ ჯვრით შეგიძლია განდევნო დემონი, მაგრამ ბოროტს ვერაფრით განდევნი: მასზე უარის თქმა არ შეგიძლია, მისთვის ლოცვა არ შეგიძლია. რამ გადააქცია ეს ხალხი ცხოველებად, პირუტყვად და თავად დემონებად? კერძოდ, რომ მათ არ მოუსმინეს თავიანთი მწყემსის ხმას და შეურაცხყოფით განდევნეს იგი მათგან.
ასეთი ზნე-ჩვეულება დაინახა თავის სამწყსოს წმიდა ოქროპირმა. შენ კი, წმიდა ალექსი ქრისტესი, დგახარ ღვთის ტახტის წინაშე და უყურებ შენს სამწყსოს, უყურებ მოსკოვის რუს ხალხს, რას ხედავ შენს სამწყსოს? ბევრ ცხვარს ხედავ? ან, ცხვრის ნაცვლად, ხედავთ უფრო მეტ დათვებს, რომლებიც ახარებენ მუცელს, ჯორებს, რომლებიც ხორცს მსუქან, ცხენებს, რომლებიც ცოლებს სცვივიან, აქლემებს, რომლებიც ზიზღს ატარებენ, მგლებს, რომლებიც იპარავენ სხვის ქონებას, გველებს, რომლებიც სასტიკად არიან გაბრაზებულნი, მორიელებს, რომლებიც კბენენ მეზობლებს, გველგესლებს, რომლებიც ატარებენ ხორცს, არ ეშინიათ ღმერთის შხამს. რცხვენია ხალხისა“ (ლუკა 18:2), არც სალოცავებს სცემენ თაყვანს, არ სწყურიათ ხსნა და არ ძრწიან ტანჯვისგან?
ო, ჩვენი დაწყევლილი დრო, ან, უკეთ რომ ვთქვათ, ჩვენი დაწყევლილი მორალი! რამდენად შორს ვართ ქრისტეს ცხვრებისაგან, იმ ცხვრებისგან, რომლებიც ჩვენამდე მოდიოდნენ, რომლებსაც მწყემსავდნენ სრულიად რუსი მწყემსები პეტრე, ალექსი და იონა! და უკვე ისინი, გვიყურებენ, ძლივს გვცნობენ ჩვენ ქრისტიანებად, თუ არ დაინახავენ ჩვენს ქრისტიანულ სახელს. რა არის ჩვენი კორუფციის მიზეზი? მიზეზი ის არის, რომ ჩვენ არ ვუსმენთ პასტორალურ ხმას, არ ვუსმენთ სულის შემწე სწავლებებს, არ ვუსმენთ ღმერთს, რომელიც გველაპარაკება თავისი მსახურებითა და წმინდა წიგნებით, როგორც ამბობენ: „უფალმა უთხრა ხალხს წიგნებში“. პასტორალური ხმის, ანუ ღვთის სიტყვისადმი დაუმორჩილებლობა ყოველგვარი ბოროტების მიზეზია. პირიქით, ღვთის სიტყვის მოსმენა ადამიანს კურთხეულ ცხვრად აქცევს, რადგან ცხოველურ ზნეობას ცხვრის თვინიერებად აქცევს. დავითი მხეცი გახდა, მოიტაცა სხვისი ცხვარი, ურის ცოლი, თავად შეჭამა ური და გაანადგურა ცოცხალნი მიწიდან. როცა მოისმინა ნათანის წინასწარმეტყველის პირით ნათქვამი ღვთის სიტყვები: „რატომ ჩაიდინე ბოროტება უფლის წინაშე? (2სმ. 12:9), - დავითი მაშინვე მხეციდან თავმდაბალ ცხვრად გადაიქცა: შევცოდე ჩემი უფლის წინაშე (2სმ. 12:13).
მხეცი იყო ახაბი, ისრაელის მეფე, როცა შეჭამა ისრაელის უდანაშაულო ნაბოთი ვენახის გამო, რომელიც მას სურდა წაერთმია. მაგრამ როცა წმინდა ელია წინასწარმეტყველის ბაგეებიდან მოვისმინე ღვთის სიტყვა: „აჰა, ბოროტებას მოგიტან“ (1მეფ. 21:21), მაშინვე ცხვრად გადაიქცა, თავი დაიმდაბლა და უფლის პირისპირ თაყვანისმცემელი ტირილით დადიოდა, ტანისამოსი მოისროლა, ჯვალოს ჩაიცვა. მხეცი იყო მებაჟე ზაქე, მტაცებელი მხეცი, პილატესის შემგროვებელი, რომელიც ძალით ძარცვავდა სხვების ქონებას იერიხოში. როცა მოვისმინე კეთილი მწყემსის, ქრისტეს სიტყვა: „ზაქე, შენს სახლში უნდა ვიყო“ (ლუკა 19:5), - მაშინვე შეიცვალა ეს მხეცი და, ოჰ, რაოდენ ცხვარი გახდა! „ჩემი ქონების ნახევარს ღარიბებს მივცემ და თუ ვინმეს რამე შეურაცხყოფა მივაყენე, ოთხჯერ გადავუხდი“. და ვინ არ გადაიქცევა ღვთის სიტყვით ცხვრად მხეციდან და თხიდან!
წმიდა ალექსი ქრისტესი, რომელიც დღეს ქრისტეს მაცხოვრის შემდეგ აღინიშნება, არის ჩვენი კეთილი მწყემსი. თავისი ღვთიური ცხოვრების დღეებში ის ასწავლიდა ქრისტეს ცხვრებს, რომლებიც მაშინ პატივს სცემდნენ და სულიწმიდით აღივსნენ მისი ბაგეებით. ახლა, სიკვდილისგან დახუჭული ეს ტუჩები, სიჩუმეში გვასწავლის თავისი სათნო ცხოვრების იმიჯს, რომლის შესახებაც წიგნებში ვკითხულობთ. იმდროინდელი ცხვრები უსმენდნენ თავიანთი მწყემსის ხმას. რაც შეეხება ჩვენ ახლა? ვუსმენთ მას, ვუყურებთ თუ არა მის ღვთაებრივ ცხოვრებას, მივბაძავთ თუ არა მის რწმენას და კეთილ საქმეებს? არ ვიცი, როგორ შეიძლება დავარქვათ მისი ცხვარი, თუ მას არ გავყვებით? როგორ შეიძლება დავარქვათ მისი შვილები, თუ არ მივბაძავთ მას, ჩვენს მამას? როგორ შეგვიძლია ვუწოდოთ საკუთარ თავს მისი მოწაფეები, თუ მის ხმას არ ვუსმენთ? ოღონდ არავის ვაწყენინო და საუბარი ლოცვით დავასრულო.
ქრისტეს წმინდანო, ჩვენო კეთილო მწყემსო! ვიყოთ თხები და მხეცები ერთმანეთის მიმართ, გავაბრაზოთ ღმერთი და არ დავემორჩილოთ, თუმცა, ნუ მიგვატოვებთ, მით უმეტეს, ამ მძვინვარე ჟამს, როცა ტალღები გვეუფლება, როგორც ხომალდი ზღვაში, რომელშიც ახლოს ვართ დახრჩობამდე. ნუ მიგვატოვებ, მამაო, შენს შვილებს, სანამ ჩვენი შუამდგომლობით ღმერთს არ დაგვაქცევ თხებიდან ცხვრებად, რისხვის შვილებიდან ღვთის შვილებად. შენი საქმე იყო ეკლესიაში ყველასთვის მშვიდობის გამოცხადება, ამიტომ ახლა თქვი: "მშვიდობა ყველას!" თქვენი ლოცვით მშვიდობა ქრისტიანულ სამყაროს, მშვიდობა ქრისტეს ეკლესიას, მშვიდობა თქვენს ხალხს, ვიცხოვროთ მშვიდობითა და მდუმარებით, ვადიდოთ ღმერთი და ვახაროთ თქვენი შუამდგომლობა. ამინ.