იერ. გრიგოლ განმანათლებელი, სომხეთის მთავარეპისკოპოსი; ქ მაკ. რიფსიმია და გაიანსითარგმანი

მართლმადიდებლური კალენდარი, 30 სექტემბერი იერ. გრიგოლ განმანათლებელი, სომხეთის მთავარეპისკოპოსი წმიდა გრიგოლი დაიბადა დიდ სომხეთში, დაახლოებით 257 წელს, არსაკიდების იმპერიულ დინასტიასთან დაკავშირებულ ოჯახში. მაგრამ, იმდროინდელი არეულობის გამო, მისი მშობლები მოკლეს და მან, როგორც ბავშვი, გაქცევა იპოვა კაპადოკიის კესარიაში და აღიზარდა ქრისტიანულ სარწმუნოებაში, რომელშიც მოინათლა.

მოგვიანებით მან ცოლად შეირთო ქრისტიანი მირიამი, ასევე სომხური წარმოშობის, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი: ვართანესი და არისტაკესი. შვილები სწორი რწმენით აღზარდეს, გრიგოლმა და მისმა მეუღლემ გადაწყვიტეს ბერები გამხდარიყვნენ, შემდეგ წმიდა გრიგოლს, ხსნის სიტყვით სრულყოფით, გაუჩნდა დიდი სურვილი, წასულიყო და ევაგელიზებინა სახარება თავის ქვეყანაში, სომეხ ერში. ღმერთმა სასწაულებით განამტკიცა თავისი მსახურის წმინდა გრიგოლის სიტყვა და ცხოვრება.

მაგრამ მან მრავალი ტანჯვა გადაიტანა წარმართებისგან და, განსაკუთრებით, მეფე ტირიდატე III-ის (283-330)გან, რომელიც წირავდა კერპებს და ვერ იტანდა წმინდანის რწმენას ქრისტესადმი. ამიტომაც ჩააგდო წმიდა გრიგოლი ღრმა ორმოში, რომელშიც იყვნენ გარეული ცხოველები და შხამიანი ქვეწარმავლები, სადაც იჯდა...