მღვდელმოწამე გრიგოლი, დიდი სომხეთის ეპისკოპოსი; მოწამენი რიფსიმა და გაიანათარგმანი

მართლმადიდებლური კალენდარი, 30 სექტემბერი მღვდელმოწამე გრიგოლი, დიდი სომხეთის განმანათლებელი დაიბადა 257 წელს. წარმოშობით პართიის არსაკთა იმპერატორთა შთამომავალი იყო. წმიდა გრიგოლის მამამ, ანაკმა, სომხური ტახტის დასაკავებლად, მოკლა თავისი ნათესავი, იმპერატორ კურსარი, რის შედეგადაც ანაკის მთელი ხაზი დაიმსხვრა.

გრიგოლი ერთმა ნათესავმა გადაარჩინა: მან ჩვილი სომხეთიდან კაპადოკიის კესარიაში წაიყვანა და ქრისტიანული რწმენით აღზარდა. სიმწიფეში გრიგოლი დაქორწინდა, შეეძინა ორი ვაჟი, მაგრამ მალე დაქვრივდა. გრიგოლმა შვილები ღვთისმოსაობით აღზარდა. ერთი მათგანი - ორთანე, შემდეგ გახდა მღვდელი, ხოლო მეორე - აროსტანე, მიიღო მონაზვნობა და წავიდა უდაბნოში.

ტირიდატეს მამას მოკლული მამის ცოდვის გამოსასყიდად გრიგოლი ამ უკანასკნელის სამსახურში შევიდა და მისი ერთგული მსახური იყო. ტირიდატს მეგობარსავით უყვარდა გრიგოლი, მაგრამ ქრისტიანული რწმენის აღმსარებლობის მიმართ შეუწყნარებელი იყო. სომხეთის ტახტზე ასვლის შემდეგ მან დაიწყო წმინდა გრიგოლისთვის ქრისტიანული სარწმუნოების უარყოფის მოთხოვნა.

წმიდანის სიმტკიცემ ტირიდატე გააღიზიანა და მან მისცა…