Tutaj, możliwie najkrócej, wyjaśnione zostaną niektóre wyrażenia i słowa kanonów, które zwyczaj nakazuje czytać w przygotowaniu do Komunii Świętej.
W przeddzień komunii oprócz zwykłych modlitw o przyszłość należy przeczytać w domu kanon pokuty, kanony Matki Bożej i Anioła Stróża. Kanony czyta się albo jeden po drugim w całości, albo łącząc je w taki sam sposób, w jaki łączy się kanony podczas nabożeństwa, podczas czytania w kościele w Jutrznię: czyta się lub śpiewa irmos pierwszej pieśni kanonu pokutnego „Jak na suchej ziemi...” i troparia (z chórami), następnie troparia pierwszej pieśni kanonu do Matki Bożej „Zawieramy wiele nieszczęść...”, pomijając irmos „Woda przepłynęła…” i kanon troparii do Anioła Stróża, także bez irmos „Wypijmy Pana…”. W ten sam sposób czyta się następujące utwory. Troparie przed kanonami Bogurodzicy i Anioła Stróża oraz stichera po kanonie Bogurodzicy są w tym przypadku pominięte.
Oto trzy kanony, które są podane w większości modlitewników, ale są też inne kanony pokutne i kanony do Najświętszych Bogurodzicy. Przygotowując się do komunii w przeddzień wielkich świąt (po uroczystym całonocnym czuwaniu) można, a czasem wręcz pożądane, zastąpić te kanony kanonem święta z Menaionu świątecznego (dobrze byłoby, gdyby można było nie tylko pominąć poniższe kanony, ale przenieść ich lekturę na poprzednie dni postu). Czytając kanony i akatystów, nie zapomnij o zwykłym początku i końcu każdego porządku modlitewnego.
Kilka słów o kanonie - złożonej i bogatej duchowo formie poezji kościelnej. Kanon zawsze porównuje typy i proroctwa Starego Testamentu z odpowiadającymi im wydarzeniami w Nowym Testamencie. Kompletny kanon składa się z dziewięciu pieśni (a każda pieśń składa się z irmosu i następujących po nim podobnych troparionów); w tym właśnie dziewięcioczęściowym utworze znajduje się głębokie uwielbienie Trójcy Przenajświętszej: trzy razy po trzy pieśni. Przedostatni troparion każdej pieśni kanonu wychwalał Trójcę Przenajświętszą i nosił nazwę Trójcy (Kanany Trójcy Świętej znajdziemy w najstarszych kanonach i zestawione według ich wzorów; w czasach późniejszych przestały być one obowiązujące), zaś ostatni poświęcony jest uwielbieniu Najświętszej Bogurodzicy.
Historycznie rzecz biorąc, w zdecydowanej większości kanonów nie ma pieśni drugiej, zatem po pieśni pierwszej następuje bezpośrednio trzecia.
Irmos jest wzorem, według którego skomponowana została reszta troparii tej pieśni; to właśnie irmos wskazuje na pierwowzory Starego Testamentu, a treść irmos poszczególnych pieśni kanonu opiera się na określonych fragmentach Pisma Świętego – tzw. pieśniach biblijnych (które teksty Pisma Świętego stanowią podstawę pieśni biblijnych, a po nich irmos, wskazano poniżej). Troparie następujące po Irmos są z nim spójne pod względem treści, formy poetyckiej i rytmu; w czasach starożytnych troparie kanonu śpiewano, podobnie jak irmos, do tej samej melodii. Obecnie śpiewa się irmos i czyta inne troparie (zachowana została jednak także tradycja śpiewania całego podanego poniżej kanonu modlitw do Najświętszej Bogurodzicy). W użytku prywatnym oczywiście można też czytać irmos (należy kierować się tym, które wykonanie będzie dla Was bardziej modlitewne i skupione).
Poetycka forma kanonu szczególnie wyraźnie oddaje prawosławny sposób postrzegania świata: Stary Testament postrzegany jest przez pryzmat Nowego Testamentu i w tym podwójnym świetle, Starego i Nowego Testamentu, jawi się cały wszechświat. Przejście Izraela przez Morze Czerwone, krzyk Jonasza z brzucha wieloryba, triumfalna pieśń młodzieńców wrzuconych do rozpalonego pieca i nie spalonych ogniem – wszystko to dzięki kanonowi staje się najważniejszym faktem w życiu każdego prawosławnego chrześcijanina, głęboko osobiście doświadczonego i związanego ze swoim światopoglądem i całym życiem wewnętrznym.
Melodia kanonu słucha jednego z ośmiu głosów. Nietrudno zapamiętać melodię zwykłego Irmosu, jeśli często uczestniczysz w nabożeństwach Jutrzni (na przykład w ramach całonocnego czuwania): to właśnie wykonanie kanonu stanowi liturgiczne centrum Jutrzni.
Czytanie każdego troparionu kanonu poprzedza refren – krótki apel modlitewny. Zwykle refren jest czytany, a nie śpiewany.