Słowo Proskomedia właściwie oznacza dar lub ofiarę, ale tutaj nie oznacza jeszcze całkowitego złożenia darów jako ofiary Bogu, a jedynie ich wstępne przygotowanie do tej ofiary.
W starożytności wszyscy wierzący, nie wyłączając królów, udając się na liturgię, zwykle przynosili ze sobą chleb i wino jako ofiarę, jako typy przeznaczone do świętych obrzędów, ale tak jak do sprawowania Świętych Tajemnic potrzebny był sam chleb, a wielu przynoszono, następnie, po wybraniu najlepszego z nich, do wyjęcia tzw. Baranka, resztę wówczas, podobnie jak wino, używano do braterskiego posiłku, ustalonego po liturgii, podczas którego szlachta i bogaci ludzie obie płcie nie wstydziły się służyć biednym braciom. – Dokonano tego na tej podstawie, że chleb i wino używane w Proskomedii, jako materiał do przygotowania Najświętszych Tajemnic, pozostawały aż do czasu, kiedy miały zostać przemienione w Ciało i Krew Chrystusa – jedynie chleb i wino, czyli wizerunki ofiary lub daru dla Boga.
Działania Proskomedii przedstawiają zarówno narodzenie Chrystusa (gwiazda, pokłon Trzech Króli itp.), jak i późniejsze Jego cierpienia; dlatego też te czytane podczas jej proroctw, zapowiedzi itp. odnoszą się do tych wydarzeń.
Aby rozpocząć Proskomedia, kapłan najpierw przygotowuje się w następujący sposób: modli się przed Bramami Królewskimi; stosowane do wizerunków Zbawiciela i Matki Bożej; pochyla głowę przed Panem, prosząc o zesłanie mu z góry łaski dla sprawowania Wielkiego Sakramentu; prosi obecnych o przebaczenie grzechów i modlitwy za niego, a po wejściu do ołtarza trzykrotnie pada na twarz przed Świętym Stołem (tronem), całuje Ewangelię, która przedstawia samego Chrystusa i Stół jako tron Jego panowania. Następnie zakłada szaty sakralne, co oznacza, że rozpoczynając sprawowanie Sakramentu, pozornie oddziela się od innych ludzi, jako sługa Boży i całkowicie oddaje się służbie Bogu. Na koniec myje ręce na znak duchowego obmycia, oczyszczając go z wszelkich ziemskich brudów, a następnie podchodzi do ołtarza, odmawiając troparion Wielkiego Piątku, jako wyznanie prawdziwych cierpień Chrystusa i ich błogosławionych owoców w dziele odkupienia.
Biorąc jedną z pięciu prosfor i sporządzając na niej kopię znaku krzyża z potrójną wymową słów: na pamiątkę Pana Boga i naszego Zbawiciela Jezusa Chrystusa, obrzeza ją ze wszystkich czterech stron, wypowiadając przy każdym egzemplarzu prorocze słowa: Jak owca na rzeź prowadzona itd., i wyjmując środkową, miękką część prosfory, na której znajduje się krzyż (który w rzeczywistości stanowi Baranka, kładzie go na Patenie i przecina na krzyż, przebijając włócznią prawy bok Baranka, jednocześnie nalewając do kielicha wino rozpuszczone w wodzie.
Wszystkie te działania przedstawiają jednocześnie Boże Narodzenie i Śmierć Zbawiciela, ponieważ Jego Narodzenie było już przygotowaniem na śmierć za grzechy świata. Tym samym sam ołtarz, na którym podczas Proskomedii przygotowywane są dary, ma różne znaczenia: w odniesieniu do Bożego Narodzenia oznacza szopkę; Jeśli chodzi o śmierć, przedstawia Golgotę.
Po przygotowaniu Baranka kapłan bierze drugą prosforę i wyjmuje z niej część na cześć i pamięć Najświętszej Maryi Panny, prosząc Ją, aby za Jej modlitwami Pan przyjął tę ofiarę i umieścił tę część na patenie po prawej stronie Baranka. Z trzeciej prosphory odjęto 9 części, na cześć: Poprzedników, Proroków, Apostołów, Świętych, Męczenników i Męczenników, Świętych Nienajemników i wszystkich Świętych, a także na cześć św. Jana Chryzostoma lub Bazylego Wielkiego, w zależności od tego, czyja liturgia jest sprawowana. Z czwartej prosfory pobierana jest część na dobro: Synodu i Hierarchii duchowej, Domu Władcy i Panującego oraz wszystkich prawosławnych chrześcijan. I wreszcie – od piątego – o spokój wszystkich, którzy umarli w wierze. Dzięki temu Baranek, leżący na patenie pośrodku wszystkich wyjętych części, ukazuje się jakby otoczony całą armią nieba i ziemi.
Następnie kapłan, wziąwszy gwiazdę i perfumując ją nad kadzielnicą, kładzie ją na patenę na darach, przedstawiając w ten sposób gwiazdę stojącą nad szopką, po czym przykrywa patenę z gwiazdą i kielich specjalnymi nakrywkami (również perfumowanymi) i na oba z nich nakłada tzw. powietrze. Przy tym wszystkim ukazuje, że Boska Moc wcielonego Zbawiciela, choć przed czasem złożenia świadectwa o Nim przez głos z Nieba, była ukryta pod szatami cielesnymi, to jednak istniała w Nim stale i niezbywalnie.
W rezultacie kapłan podczas tych nakryć wypowiada słowa: Pan królował w pięknie, obleczył się w piękność itp.
Po przygotowaniu w ten sposób darów kapłan z czcią je trzykrotnie okadza, przedstawiając w ten sposób kult i dary dla Nowonarodzonego Zbawiciela od Mędrców, którzy przynieśli mirrę i kadzidło; a także aromaty pośmiertne, które przyniesiono do grobowca nosiciela mirry.
Po tym wszystkim kapłan odmawia modlitwę, która stanowi główny sens Proskomedii, czyli składania darów jako ofiary Bogu, w której prosi Boga Ojca, który dał wierzącym Chleb Niebieski – Swojego Syna – do spożycia, aby te ofiarowane dary pobłogosławił i przyjął na swój Przed-Niebiański Ołtarz.
Następnie następuje rozesłanie, czyli zakończenie tej części nabożeństwa, podczas której diakon pali kadzidło na ołtarzu i w całym kościele, co oznacza, że łaska Ducha Świętego w tajemniczy sposób zostaje wylana na wszystkich obecnych z wiarą i Pan jest gotowy przyjąć ich modlitwy niczym kadzielnica przed Nim.
Podczas celebracji Proskomedii na ołtarzu na chórze odczytywane są godziny (3 i 6), składające się ze wzruszających psalmów przepowiadanych o Zbawicielu i modlitw odnoszących się do Niego, Najświętszej Bogurodzicy i świętych tego dnia. Uważne słuchanie tego czytania może być najlepszym sposobem przygotowania nastroju duszy każdego wierzącego do właściwej uwagi i czci podczas Tajemnicy Boskiej Liturgii; i tak jak starożytne słowa proroków przygotowywały wiarę ludzi w przyjście Odkupiciela, tak przygotowują uczucia modlących się o kontemplację wielkiego Sakramentu bezkrwawej ofiary! O tym, że to przygotowanie jest konieczne, zapewniają nas słowa Przyjemnego Boga, który powiedział: „Zanim się modlisz, przygotuj się i nie bądź jak człowiek, który wystawia Pana na próbę” (Syr 18,23).
Modlitwa ta otrzymała nazwę godzin od tego, że zgodnie z przepisami świętych Apostołów (księga 8, rozdz. 34;) miała się modlić: rano (tj. o 1. godzinie dnia), o trzeciej godzinie dnia, o szóstej, o dziewiątej, wieczorem oraz przy pianieniu pętli (tj. w czasie pierwszych kogutów), co czynili starożytni chrześcijanie i do dziś przestrzegane jest to na pustyni mieszkańców, którzy dodatkowo nawet w przerwie między tymi modlitwami czytają odpowiadające im psalmy, co nazywa się intergodziną. Ponieważ jednak świeccy ze względu na swoje obowiązki społeczne nie mogli tego wypełniać z całą surowością, Kościół zdecydował: Do jutrzni należy dodać godzinę pierwszą, kończącą się o świcie; godzinę trzecią i szóstą należy czytać przed liturgią, a godzinę dziewiątą – przed nieszporami.
W wigilię dni Narodzenia Pańskiego i Objawienia Pańskiego Godziny te nazywane są Królewskimi, ponieważ do ich treści dodaje się uroczystą wymowę szczegółowego Tytułu Królewskiego i proklamuje się wiele lat Władcy i całemu Domowi Królewskiemu.