Modlitwa (ogólnie) to pełne czci zwracanie się myśli, uczuć i słów do Boga lub jednego z Jego świętych, błogosławionego i czczonego przez Kościół prawosławny. Wyraża: albo uwielbienie imienia Bożego, albo dziękczynienie Mu za udzielenie różnych dobrodziejstw, albo prośbę o przebaczenie grzechów i inne miłosierdzie, albo wreszcie służy jako wezwanie do niebiańskich pośredników i orędowników potężnych z ich pomocą przed Bogiem, aby otrzymali od Niego to, o co się go prosi. Modlitwa do Boga Trójjedynego jest wzniesieniem umysłu i serca do stóp tronu Jego Chwały z wyrazem całkowitej miłości i wiary w Niego. Jest to najlepszy stan moralnego wzniesienia człowieka i najlepszy sposób komunikowania się z niebem, do otrzymania niebiańskich błogosławieństw i łaski Wszechobecnego i Ożywiającego Ducha Świętego, bez którego człowiek na próżno polegałby na swojej słabej i wyczerpanej grzechem sile. W takim pełnym szacunku i entuzjastycznym nastroju człowiek osiąga zarówno spokój pogrążonej w żałobie duszy, jak i ostateczny triumf duszy radosnej! A zatem - modlitwa, jakby podzielona na wewnętrzną i zewnętrzną, tj.
do duchowego lub duchowego wywyższenia oraz do pełnego czci wyrażania tych uczuć słowami i czynami zewnętrznymi, musi koniecznie zawierać jedno i drugie jednocześnie i nierozłącznie: w przeciwnym razie nie osiągnie celu i musi przypominać modlącemu się o smutnej wymowie, jaką Zbawiciel wyrządził faryzeuszom i uczonym w Piśmie, mówiąc: Ci ludzie czczą mnie wargami, ale sercem swym są ode Mnie daleko (Mk 7,6) oraz nieposłuszeństwem temu nauczaniu apostolskiemu, które mówi: Napełnijcie się Duchu, rozmawiajcie ze sobą psalmami, pieśniami i pieśniami duchowymi, śpiewając i grając Panu w sercach waszych (Ef 5,20). Modlitwa zewnętrzna, czyli wymawianie samych słów modlitwy, bez modlitwy wewnętrznej, to znaczy bez łączenia tych słów z uczuciami serca i umysłu, jest nie tylko nie do przyjęcia, ale także ściąga na modlącego się, zdaniem Proroka, przekleństwo, gdyż przeklęty jest każdy, kto niedbale wykonuje dzieło Boże (Jer. 48:10).
Ponadto w modlitwach uświęconych błogosławieństwem i pożytkiem Kościoła wylewały się najwyższe myśli oraz najszlachetniejsze uczucia i dążenia dusz sprawiedliwych, a wśród najkrótszych i najprostszych wyrażeń zawarta jest wielka liczba podstawowych prawd dogmatycznych i tej ewangelicznej moralności, która przywołuje słowa Proroka: Włożę moje prawa w ich myśli i wypiszę je na ich sercach, i będę ich Bogiem, a oni będą moim ludem (Hebr. 8:10).
Oprócz modlitw do Trójjedynego Boga, Cerkiew prawosławna nakazuje także nieustanne wzywanie i proszenie: Matki Bożej, jako Matki Bożej Zawsze Dziewicy, Najuczciwszego Cherubina i Najchwalebniejszego Serafina bez porównania; Święci Boży jako orędownicy ludzi przed tronem Bożym i Moce eteryczne, zwłaszcza Anioł Stróż, jako orędownicy niebiańscy za ludźmi przed Panem i jednocześnie ich czujni opiekunowie na ziemi.