W uzasadnieniu do programu podstawowego kursu Prawa Bożego dla szkół podstawowych czytamy m.in.: "W pierwszym roku nauki przewiduje się codzienną modlitwę. Modlitw jest niewiele. Wymóg znajomości dużej liczby modlitw na pamięć byłby uciążliwy dla dzieci rozpoczynających naukę w szkole jako analfabeci i byłby niewłaściwy z religijnego i pedagogicznego punktu widzenia. Ponieważ modlitwy wyrażają chrześcijańskie przekonania, uczucia i aspiracje, dziecko po ich przestudiowaniu zrozumieniem dostępnym jego wiekowi, otrzyma pierwszą elementarną wiedzę o wierze chrześcijańskiej w całości, chociaż nie w szerokim zakresie”.
"Wychowawca powinien starać się nie tylko o to, aby dzieci utrwaliły słowa modlitwy i zrozumiały ich, by tak rzec, zewnętrzne znaczenie, ale także wydobyły z serc dzieci te dyspozycje modlitewne, których wyrazem są słowa modlitwy. Pożądane jest, aby objaśnianie modlitw nie miało nawet pozoru lekcji, ale było duszpasterską rozmową z dziećmi o ich potrzebach duchowych, dążeniach i przekonaniach, które w modlitwie znajdują swój najbardziej naturalny wyraz."
1. „Wyjaśniając modlitwy, nauczyciel przybliży dzieciom najbardziej ogólne pojęcia o Bogu, Stwórcy świata, o Jego wszechobecności, wszechmocy, mądrości i dobroci, o Jego kochającej Opatrzności nad całym stworzeniem, o aniołach, o duszy ludzkiej stworzonej na obraz Boży, o sumieniu, upadku ludzi i ich zagładzie, opowie o Bogu Synu, naszym Zbawicielu, o Bogu Duchu Świętym, uświęcającym dusze ludzi wierzących w Chrystusa, o naszej potrzebie modlić się do Boga w każdych okolicznościach życia, o zewnętrzne znaki modlitwy, zwłaszcza znak krzyża, o modlitwę w domu przed ikonami i w kościele, o modlitwę do Matki Bożej i świętych, za żywych i umarłych.
2. "Każdą wyjaśnianą modlitwę powinna poprzedzić rozmowa z nauczycielem, która wprowadzi dziecko w wewnętrzną treść modlitwy, tak aby wyjaśniana modlitwa wynikała z tej rozmowy jako naturalna konsekwencja. Tematem takiej rozmowy może być albo codzienna historia z życia dzieci i rodzin, albo opowieść z historii świętej i życia świętych Bożych."
3. „Przy studiowaniu każdej modlitwy z osobna proponuje się zachować następującą kolejność: 1) przeczytanie całej modlitwy, oczywiście sensownej i odczuwalnej; 2) wskazanie głównych myśli zawartych w modlitwie, wyjaśnienie niezrozumiałych słów i wyrażeń w niej występujących; 3) tłumaczenie lub ewentualnie krótka i zbliżona do tekstu parafraza modlitwy; 4) ponowne zadawanie uczniom pytań wiodących, które są ze sobą w ścisłym logicznym związku, odnoszące się nie tylko do słów modlitwy, ale także do temat rozmowy wstępnej; 5) stopniowe uogólnianie pytań i 6) nauka modlitwy na pamięć – w pierwszej połowie roku ze słów nauczyciela, a w drugiej przy pomocy książki” [*].
W związku z tym opracowano proponowane wyjaśnienie modlitw kościelnych, które moim zdaniem może być przydatne nauczycielowi prawa rozpoczynającemu naukę w szkołach publicznych.
S.I.A.
[*] Program nauczania Prawa Bożego w wiejskich szkołach dwuletnich, opracowany przez Ministerstwo Oświecenia Publicznego i zatwierdzony przez Święty Synod 24 września 1869 r., mówi: każdą nową modlitwę należy poprzedzić rozmową z dziećmi na temat treści tej modlitwy, aby sama modlitwa wyłoniła się w wyniku tej rozmowy; należy to powiedzieć po rosyjsku, a dopiero potem przetłumaczyć na język cerkiewno-słowiański; dzieci muszą się tego uczyć na lekcjach ze słów nauczyciela prawa.